(Thanh tra) - Trước đặc thù địa bàn sản xuất trải dài và điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) xác định chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết, là đòn bẩy chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Khởi nguồn từ những nghị quyết chuyên đề của Đảng ủy Tập đoàn, một hệ sinh thái quản trị dựa trên dữ liệu đã được định hình đồng bộ, lan tỏa mạnh mẽ đến các đơn vị, tạo bệ phóng vững chắc hướng tới mục tiêu kiến tạo doanh nghiệp số hiện đại.
Ngành Than giữ vai trò là một trong những trụ cột đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, với đặc thù sản xuất phức tạp, hầu hết các mỏ than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh hiện đều trong điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, đi xa, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao cùng yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường.
Thực tế này đòi hỏi TKV không thể duy trì phương thức khai thác truyền thống mà phải lấy tự động hóa, tin học hóa và chuyển đổi số làm giải pháp căn bản để hiện đại hóa sản xuất, đổi mới quản trị.
Nhìn lại giai đoạn trước năm 2022, việc ứng dụng công nghệ thông tin tại Tập đoàn chủ yếu mang tính tự phát, nhỏ lẻ ở một số khâu và bộ phận. Bước ngoặt chỉ thực sự mở ra khi Đảng ủy TKV ban hành Nghị quyết số 22-NQ/ĐU ngày 13/1/2022 về thực hiện chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Lần đầu tiên, chuyển đổi số được nâng lên thành nghị quyết chuyên đề, khẳng định vai trò hạt nhân lãnh đạo xuyên suốt từ Tập đoàn đến từng chi bộ, đảng bộ cơ sở.
Ngay sau đó, 100% đơn vị thành viên đã thành lập Ban chỉ đạo chuyển đổi số; Đảng ủy, Hội đồng thành viên và Ban lãnh đạo điều hành đã ban hành 77 văn bản chỉ đạo, đồng thời thực hiện 7 cuộc kiểm tra, giám sát chuyên đề nhằm gắn kết quả chuyển đổi số với trách nhiệm của tập thể cấp ủy và người đứng đầu.
Qua hơn 4 năm triển khai, Nghị quyết số 22-NQ/ĐU đã tạo ra ba bước chuyển lớn, đưa tiến trình chuyển đổi số của TKV đi từ rời rạc sang đồng bộ, hệ thống; từ quản trị thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu và từ ứng dụng công nghệ thông tin đơn thuần sang hình thành văn hóa số.
Kế thừa nền móng vững chắc đó, trước động lực mới từ Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 7/5/2026, Đảng ủy TKV tiếp tục ban hành Nghị quyết số 09-NQ/ĐU cho giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.
Đảng ủy Tập đoàn xác định chuyển đổi số là sự thay đổi tổng thể về mô hình hoạt động, quy trình, văn hóa và tư duy, lấy con người làm trung tâm và quán triệt nguyên tắc đầu tư tiết kiệm, hiệu quả, đo lường bằng các chỉ số cụ thể.
Lộ trình đề ra đến năm 2030, TKV cơ bản trở thành doanh nghiệp số với mức độ trưởng thành số bình quân đạt từ 4/5 cấp độ trở lên, kinh tế số đóng góp khoảng 30% tăng trưởng, hoàn thành số hóa toàn bộ dữ liệu và quy trình nghiệp vụ.
Tầm nhìn đến năm 2045, TKV phấn đấu trở thành Tập đoàn kinh tế quy mô lớn trong khu vực Đông Nam Á, quản trị theo chuẩn mực quốc tế, kinh tế số đóng góp khoảng 50% tăng trưởng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero).
Hiện thực hóa chủ trương của Đảng ủy, TKV đã đầu tư nâng cấp đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin theo hướng ảo hóa, điện toán đám mây và quản lý tập trung, đồng thời triển khai dịch vụ giám sát an toàn thông tin (SOC) đối với hệ thống dùng chung để nâng cao năng lực cảnh báo, ứng phó sự cố.
Thay cho phương thức tổng hợp thủ công phân tán trước đây, Tập đoàn đã đưa vào vận hành Hệ thống Kho dữ liệu tập trung và báo cáo thông minh, tự động hóa luồng phân tích các chỉ tiêu về sản xuất kinh doanh, tiêu thụ, tồn kho.
TKV cũng hoàn thành Hệ thống quản lý và khai thác dữ liệu địa chất than và mở rộng sang dữ liệu khoáng sản; hoàn thiện 9 quy trình nghiệp vụ và danh mục dùng chung; ban hành 10 quy định, quy trình quan trọng về vận hành văn bản điện tử, họp trực tuyến, chữ ký số và tiêu chuẩn Camera AI.
Các phần mềm dùng chung như quản lý văn bản và điều hành tác nghiệp, lưu chuyển dòng sản phẩm than, khám và theo dõi sức khỏe người lao động, quản lý nhân sự - tiền lương, hóa đơn và hợp đồng điện tử đã hoạt động ổn định, loại bỏ dần thói quen làm việc trên giấy tờ.
Trong công tác điều hành tác nghiệp, sự quyết liệt tiếp tục được thể hiện qua Kế hoạch số 162 về thực hiện Đề án Chuyển đổi số của TKV với 10 nhóm nhiệm vụ và 41 nhiệm vụ cụ thể.
Ý thức tuân thủ của các đơn vị đã nâng cao rõ rệt với 57/59 đơn vị hoàn thành báo cáo; toàn Tập đoàn đã hoàn thành 16/41 nhiệm vụ và đang đẩy nhanh 25/41 nhiệm vụ còn lại thuộc các nhóm tiện ích ứng dụng quản trị, kết nối và sản xuất.
Theo Tổng Giám đốc Tập đoàn, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số TKV Vũ Anh Tuấn, các đơn vị phải bám sát kế hoạch trên tinh thần rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.
Trọng tâm là chuẩn hóa quy trình quản trị dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, xây dựng điện toán đám mây nội bộ, triển khai đồng bộ hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp, văn phòng số, mô hình bản sao số, bảo trì dự đoán và ứng dụng Camera AI tại các vị trí trọng yếu.
Sự nhạy bén trong quản trị điều hành số đã mang lại quả ngọt trong sản xuất kinh doanh. Từ đầu năm 2026 đến nay, dù chịu ảnh hưởng của thời tiết bất lợi, việc bám sát kế hoạch và giữ vững kỷ luật điều hành đã giúp sản lượng than sạch sản xuất tại Quảng Ninh trong 9 tháng đạt 28,2 triệu tấn, bằng 80,1% kế hoạch năm; dự kiến cả năm 2026 ước đạt 36,9 triệu tấn, tăng gần 2 triệu tấn so với kế hoạch đầu năm.
Nộp ngân sách Nhà nước trên địa bàn Quảng Ninh 9 tháng đạt trên 14.000 tỷ đồng, bằng 85% kế hoạch năm và cả năm 2026 bảo đảm đạt 16.400 tỷ đồng.
Từ trục xương sống của Tập đoàn, làn sóng chuyển đổi số đã lan tỏa sâu rộng xuống các đơn vị sàng tuyển. Tại Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin, ngay từ đầu năm 2026, đơn vị đã kiện toàn bộ máy chỉ đạo, ban hành kế hoạch tổng thể và đẩy mạnh ứng dụng văn bản điện tử, chữ ký số với tỷ lệ số hóa văn bản đạt trên 70%.
Trong quản lý vật tư và cơ điện vận tải, công ty vận hành các phần mềm lập kế hoạch, quản lý hồ sơ, điều phối thiết bị trên nền tảng số, kết hợp lắp đặt camera giám sát thông minh tại băng tải cấp than và cảng Làng Khánh.
Các thiết bị cân băng tải, máy lấy mẫu tự động cũng được triển khai nhằm hiện đại hóa khâu giao nhận, tiêu thụ, tiến tới hoàn thiện kho dữ liệu tập trung kết nối trực tiếp với hệ thống của TKV.
Cùng nhịp bước, Công ty Tuyển than Cửa Ông - TKV đã chuyển dịch mạnh mẽ từ quản trị hành chính sang quản trị số với mục tiêu 100% cán bộ liên quan sử dụng chữ ký số, xây dựng phòng họp trực tuyến thông minh và đồng bộ hóa phần mềm quản lý lưu chuyển dòng than, kế toán, nhân sự, vật tư, đất đai.
Hệ thống SCADA điều khiển tập trung cho các dây chuyền máy đổ đống, bốc rót tiêu thụ, chế biến than, xử lý bùn nước và hệ thống điện đã giúp tiết giảm chi phí vận hành và đảm bảo an toàn.
Để chuẩn bị nhân lực chất lượng cao, đơn vị đã cử 228 lượt cán bộ, công nhân viên tham gia tập huấn về trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, kỹ năng số và đào tạo nghiệp vụ đấu thầu trên môi trường số.
Theo phương hướng năm 2026, đơn vị tập trung hoàn thiện hệ thống giám sát với trên 650 camera phủ khắp các vị trí trọng yếu, xây dựng kho dữ liệu lớn để phân tích, dự báo sản xuất và phát động phong trào “mỗi đơn vị một sản phẩm số”.
Những chuyển biến đồng bộ từ thượng tầng chiến lược của TKV đến các đơn vị sàng tuyển trên mặt bằng đã khẳng định tính đúng đắn của lộ trình quản trị dựa trên dữ liệu. Nền tảng hạ tầng số vững chắc này chính là bệ phóng để Tập đoàn tiếp tục đưa công nghệ hiện đại tiến sâu vào các khai trường và đường lò dưới lòng đất.
Bài 2: Đưa công nghệ số xuống sâu dưới lòng đất
