(Thanh tra) - Trong quản trị nhân lực của ngành công nghiệp khai khoáng, chỗ ở không chỉ là phúc lợi vật chất mà là yếu tố then chốt quyết định sự gắn bó lâu dài của người lao động.
Từ trách nhiệm xã hội của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) trong các chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước, chủ trương “an cư lạc nghiệp” đã được cụ thể hóa sâu rộng vào nội bộ ngành Than bằng những ngôi nhà “Mái ấm Công đoàn”, những khu tập thể hiện đại và lộ trình xây dựng các “Làng mỏ” văn minh.
Thực tiễn công tác an sinh xã hội giai đoạn 2015 - 2026 của TKV cho thấy, nhà ở luôn là một trong những lĩnh vực thiết yếu được Tập đoàn ưu tiên nguồn lực hàng đầu bên cạnh giáo dục, y tế và hạ tầng dân sinh.
Với quy mô gần 95.000 cán bộ, công nhân, người lao động và hàng chục nghìn học sinh nghề mỏ được tuyển sinh, đào tạo từ Quảng Ninh, các tỉnh miền núi phía Bắc cùng nhiều địa phương trên cả nước, việc bảo đảm chỗ ở ổn định trở thành nhiệm vụ trọng tâm để giữ vững nguồn nhân lực.
Trên tinh thần đó, TKV đã triển khai đồng bộ hai hướng tiếp cận: Vừa đồng hành cùng Chính phủ và các địa phương xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, gia đình chính sách ngoài cộng đồng, vừa xây dựng khung chính sách dài hạn chăm lo nhà ở cho đội ngũ thợ mỏ.
Ở bình diện quốc gia, dấu ấn của TKV trong lĩnh vực nhà ở an sinh được khẳng định qua những chương trình mục tiêu lớn.
Thực hiện Chương trình giảm nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ tại 3 huyện nghèo với tổng kinh phí chốt 241 tỷ đồng, gồm huyện Đam Rông, tỉnh Lâm Đồng 84,5 tỷ đồng (thoát nghèo năm 2022, nay là 4 xã thuộc tỉnh Lâm Đồng); huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn 76,5 tỷ đồng (thoát nghèo năm 2018, nay tách thành 5 xã thuộc tỉnh Thái Nguyên) và huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang 80 tỷ đồng (nay tách thành 6 xã thuộc tỉnh Tuyên Quang) - Tập đoàn đã hỗ trợ xây mới 1.750 ngôi nhà, 37 trường học, 15 trạm y tế cùng nhiều trang thiết bị y tế, giáo dục.
Kết quả quan trọng không chỉ nằm ở số công trình đã hoàn thành mà còn ở việc cải thiện điều kiện sống, học tập, chăm sóc sức khỏe và góp phần cùng địaphương thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Từ năm 2024 đến nay, hưởng ứng Phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” do Thủ tướng Chính phủ phát động, TKV đã hỗ trợ các địa phương 146,17 tỷ đồng và được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen về thành tích thực hiện phong trào.
Riêng tại Quảng Ninh, thông qua Hội Chữ thập đỏ tỉnh, TKV duy trì hỗ trợ xây mới 20 căn nhà mỗi năm cho hộ gia đình chính sách, người có công và gia đình khó khăn với định mức hiện nay là 70 triệu đồng/căn; trong tháng 7/2026, Tập đoàn đã giải ngân 1,4 tỷ đồng, hoàn thành bàn giao và gắn biển một số căn nhà chào mừng kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân vùng Mỏ - Truyền thống ngành Than 12/11.
Song hành cùng trách nhiệm cộng đồng, bài toán an cư cho đội ngũ công nhân trong ngành được Công đoàn TKV và chuyên môn xác định là giải pháp căn cơ để giữ chân thợ mỏ.
Ban Chấp hành Công đoàn TKV đã ban hành Nghị quyết số 488/NQ-CĐTKV và Đề án số 266/QĐ-CĐTKV về tham gia chăm lo nhà ở cho công nhân lao động giai đoạn 2024 - 2028, tạo khung chính sách dài hạn trong toàn Tập đoàn. Mức hỗ trợ xây dựng nhà “Mái ấm Công đoàn” đã được nâng từ 60 triệu đồng lên 80 triệu đồng và tăng lên 90 triệu đồng/nhà từ năm 2025.
Giai đoạn 2023 - 2025, toàn ngành đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa 477 ngôi nhà với tổng kinh phí 31,2 tỷ đồng; riêng qua các chương trình “Tết Thợ mỏ” trong 3 năm đã trao 398 nhà “Mái ấm Công đoàn”. Tập đoàn cũng trích quỹ phúc lợi 5,15 tỷ đồng hỗ trợ xây, sửa 48 căn nhà cho gia đình công nhân bị tai nạn lao động nghiêm trọng.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Công đoàn TKV tiếp tục xét hỗ trợ nhà ở cho 108 gia đình công nhân (88 nhà xây mới, 20 nhà sửa chữa) với tổng kinh phí 8,52 tỷ đồng, đồng thời tư vấn mua nhà ở xã hội cho hơn 700 công nhân.
Mỗi ngôi nhà hoàn thiện là kết quả của sự phối hợp giữa tổ chức Công đoàn, chuyên môn đơn vị và sự đùm bọc của đồng nghiệp. Trường hợp anh Hà Mạnh Triêm, công nhân lái cần cẩu Phân xưởng Cơ điện Vận hành băng, Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả là minh chứng rõ nét.
Một mình nuôi con ăn học và chăm sóc bố mẹ già ở quê Hương Khê (Hà Tĩnh), nhiều năm qua anh chưa thể làm được nhà riêng. Tháng 6/2026, từ khoản hỗ trợ 90 triệu đồng của Quỹ “Mái ấm Công đoàn”, 10 triệu đồng của chuyên môn Công ty, 5 triệu đồng của Công đoàn Công ty cùng sự giúp sức của đồng nghiệp, người thân, cha con anh Triêm đã hoàn thành ngôi nhà mới, tạo điểm tựa vững chắc trong thời điểm khó khăn nhất.
Những tổ ấm nghĩa tình như gia đình anh Triêm hay gia đình công nhân Phạm Trọng Đại tại Công ty Than Nam Mẫu đã tiếp thêm động lực để thợ mỏ yên tâm gắn bó với nghề.
Tại các đơn vị sản xuất than hầm lò, nhiều nơi còn chủ động trích nguồn lực nội tại hỗ trợ thêm cho công nhân làm nhà, có đơn vị hỗ trợ tới 60 triệu đồng/nhà.
Điển hình tại Công ty Than Thống Nhất - TKV, trong 9 tháng đầu năm 2026, chương trình “Mái ấm Công đoàn” đã phê duyệt hỗ trợ cho 3 gia đình (2 gia đình khó khăn, 1 gia đình chính sách); trong đó, 2 căn nhà hoàn thành vào đầu tháng 10/2026 và 1 căn được phê duyệt cuối tháng 9/2026 để tháo dỡ nhà cũ, khởi công xây mới.
Trong khi đó, tại Công ty Than Hòn Gai - TKV, ông Vũ Đại Chung, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết, hằng năm đơn vị hỗ trợ 50 triệu đồng cho mỗi gia đình công nhân có nguyện vọng xây nhà mới và 30 triệu đồng để sửa chữa. Chỉ tính riêng năm 2026, kinh phí hỗ trợ nhà ở của Công ty đã vượt mức 2,4 tỷ đồng.
Bên cạnh việc hỗ trợ nhà ở riêng lẻ, điều kiện ăn ở, sinh hoạt tại hệ thống khu tập thể công nhân được TKV đầu tư nâng cấp đồng bộ. Toàn Tập đoàn hiện có 22 đơn vị quản lý 4.814 phòng ở tập thể.
Trong 3 năm (2023 - 2025), các đơn vị đã tổ chức 427 hoạt động xây dựng khu nhà ở “Sạch đẹp - Văn minh”, chi 67,7 tỷ đồng sửa chữa, mua sắm trang thiết bị và bổ sung thiết chế văn hóa, thể thao.
Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Công đoàn TKV đã kiểm tra, nâng cấp 23 khu tập thể tại Quảng Ninh. Đây là bước đi bám sát định hướng giai đoạn 2026 - 2030 của Tập đoàn trong việc tập trung nguồn lực cho các công trình dài hạn gắn với địa bàn sản xuất và phát triển nguồn nhân lực.
Thực hiện chủ trương đó, Công ty Than Thống Nhất - TKV đã dành nguồn lực lớn để hiện đại hóa nơi ăn, chốn ở cho người lao động. Hiện Công ty đang quản lý hiệu quả 166 phòng tập thể với tỷ lệ sử dụng đạt 100%. Trong 9 tháng đầu năm 2026, bố trí chỗ ở cho 340 người, trong đó có 23 hộ gia đình.
Công ty cũng đã chi khoảng 7,4 tỷ đồng để sửa chữa, cải tạo khu tập thể, đầu tư thang máy và bổ sung thiết bị thể dục, thể thao. Cùng với đó, đang triển khai dự án khu nhà ở tập thể công nhân Cẩm Thành, Cẩm Phả quy mô 7 tầng với 126 phòng khép kín, tổng mức đầu tư khoảng 68,9 tỷ đồng, dự kiến đưa vào sử dụng trong năm 2027.
Nhìn nhận về ý nghĩa của dự án này, ông Vương Minh Thu, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Than Thống Nhất - TKV nhấn mạnh, việc đầu tư gần 69 tỷ đồng xây dựng khu nhà ở tập thể khép kín cùng 7,4 tỷ đồng nâng cấp khu tập thể hiện hữu là giải pháp căn cơ nhằm nhằm từng bước cải thiện điều kiện sinh hoạt, tạo môi trường sống ổn định để người lao động yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với Công ty.
Tại Công ty Than Hòn Gai - TKV, nỗ lực hiện thực hóa giấc mơ “an cư” cho người lao động cũng mang đậm dấu ấn nhân văn. Chia sẻ về hệ thống lưu trú của đơn vị, Chủ tịch Công đoàn Vũ Đại Chung cho biết, đơn vị đang vận hành 3 khu tập thể khang trang với sức chứa hơn 850 lao động độc thân, trang bị đầy đủ điều hòa, máy giặt, thư viện và phòng tập gym tiện nghi.
Ngoài 19 căn hộ gia đình được đầu tư khoảng 800 triệu đồng mỗi căn, Công ty còn bố trí 7 “Phòng Hạnh phúc” đón vợ con thợ lò từ quê ra thăm với 5 ngày lưu trú, sinh hoạt hoàn toàn miễn phí.
Hướng tầm nhìn về giai đoạn từ 3 đến 5 năm tới, ông Vũ Đại Chung khẳng định, đơn vị sẽ tiếp tục tối ưu hóa sản xuất để nâng cao quỹ lương; đồng thời chuẩn bị khởi công khu tập thể 11 tầng cho lao động độc thân và phối hợp xin quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội, tiến tới hình thành những “Làng mỏ” văn minh.
Từ những ngôi nhà “Mái ấm Công đoàn” ấm áp nghĩa tình đến những tòa nhà tập thể cao tầng khép kín tại Than Thống Nhất hay dự án “Làng mỏ” tại Than Hòn Gai, mỗi công trình không chỉ mang đến một chốn an cư mà còn gửi gắm sự trân trọng đối với người thợ mỏ.
Khi mái ấm được vun đắp, đời sống được bảo đảm và niềm tin được bồi đắp, người lao động càng thêm vững tâm gắn bó với nghề, với doanh nghiệp. Đó cũng chính là nền tảng để TKV nuôi dưỡng nguồn lực con người, bồi đắp sức mạnh nội sinh và kiến tạo hành trình phát triển bền vững từ chính những giá trị nhân văn.
