(Thanh tra) - Không chỉ giữ vững vai trò trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, sức mạnh nội sinh của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) còn được kết tinh từ chiều sâu “Văn hóa thợ mỏ” và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”.
Từ việc chủ động huy động nguồn lực ứng phó với dịch bệnh, thiên tai, bão lũ đến sự chăm lo bền bỉ cho đời sống tinh thần, gia đình và con em thợ lò, TKV đang xây dựng một điểm tựa an sinh giàu tính nhân văn, vững chắc và lâu dài.
Với gần 95.000 cán bộ, công nhân, người lao động làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, hoạt động của TKV luôn gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế - xã hội của các địa phương. Bởi vậy, trách nhiệm của Tập đoàn không chỉ nằm ở nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh mà còn thể hiện qua sự đồng hành, sẻ chia với cộng đồng, nhất là khi khó khăn, biến cố xảy ra.
Tổng kết công tác an sinh xã hội giai đoạn 2015 - 2026, TKV xác định bài học cốt lõi là phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Đảng ủy, Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, đồng thời phát huy sự phối hợp đồng bộ của các tổ chức đoàn thể trong hệ thống chính trị của Tập đoàn. Đặc biệt, việc duy trì nguồn lực dự phòng hợp lý được xem là điều kiện quan trọng để TKV có thể phản ứng nhanh chóng, kịp thời trước thiên tai, dịch bệnh hoặc những sự cố lớn.
Thực tiễn hơn một thập kỷ qua đã cho thấy rõ bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm ấy. Từ năm 2020 đến hết quý I/2022, dù hoạt động sản xuất chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, TKV vẫn dành 288 tỷ đồng cho công tác phòng, chống dịch. Trong đó, Tập đoàn ủng hộ 200 tỷ đồng vào Quỹ Vắc-xin phòng Covid-19, tài trợ 40 tỷ đồng cho chương trình “Sóng và máy tính cho em” do Thủ tướng Chính phủ phát động, cùng nhiều khoản hỗ trợ trực tiếp cho Trung ương, địa phương và các cơ sở y tế.
Không dừng lại ở những hỗ trợ mang tính cấp bách, TKV còn bền bỉ đầu tư cho các công trình hạ tầng, văn hóa, giáo dục có giá trị lâu dài. Tiêu biểu là khoản hỗ trợ 153 tỷ đồng đưa điện lưới quốc gia ra huyện đảo Cô Tô; 84 tỷ đồng xây dựng Quảng trường 12/11 tại Cẩm Phả; hỗ trợ 57,18 tỷ đồng xây dựng trường học tại các vùng khó khăn trong năm 2025 và cam kết dành 214 tỷ đồng xây mới 25 trường học trong năm 2026.
Tinh thần sẻ chia ấy còn được nối dài bằng đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Hưởng ứng phát động của Đảng ủy Chính phủ hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), TKV dành 20 tỷ đồng để tri ân, phụng dưỡng Mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm lo gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng.
Từ ứng phó trước mắt đến đầu tư cho tương lai, từ sẻ chia với cộng đồng đến tri ân những người đã cống hiến, các hoạt động ấy cho thấy trách nhiệm xã hội là một phần bền vững trong văn hóa của Tập đoàn.
Nếu với cộng đồng, TKV là điểm tựa trách nhiệm thì với cán bộ, công nhân mỏ, Tập đoàn cùng tổ chức Công đoàn chính là mái nhà chung, đồng hành cùng người lao động qua những biến động của thiên nhiên và cuộc sống. Sự đồng hành ấy được thể hiện rõ nhất trong những thời điểm khó khăn, khi mỗi khoản hỗ trợ kịp thời không chỉ giúp khắc phục thiệt hại mà còn tiếp thêm niềm tin để người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó với nghề.
Năm 2024, sau khi bão số 3 (Yagi) đổ bộ trực tiếp vào Quảng Ninh, gây thiệt hại nặng nề, TKV hỗ trợ 50 tỷ đồng cho các địa phương bị ảnh hưởng và dành 20 tỷ đồng giúp cán bộ, công nhân của Tập đoàn khắc phục hậu quả. Cùng thời điểm, Công đoàn TKV các cấp rà soát, hỗ trợ 2.443 nhà ở của công nhân bị thiệt hại, với tổng kinh phí hơn 27 tỷ đồng.
Sang năm 2025, Tập đoàn tiếp tục hỗ trợ 41,6 tỷ đồng giúp các địa phương và gia đình người lao động khắc phục hậu quả bão lũ. Riêng trước thiệt hại của bão số 10 và số 11 năm 2025, Tập đoàn và Công đoàn đã thống nhất hỗ trợ 905 gia đình công nhân với số tiền 7,54 tỷ đồng.
Sự quan tâm kịp thời ấy được thể hiện qua những câu chuyện cụ thể như trường hợp chị Hà Phương Chi, công nhân Công ty Than Quang Hanh, mẹ đơn thân có con mắc bệnh bẩm sinh bị bão Yagi cuốn bay toàn bộ mái nhà. Ngay sau bão, Chủ tịch Công đoàn TKV Lê Thanh Xuân đã trực tiếp đến thăm hỏi, động viên và trao hỗ trợ, giúp mẹ con chị vững tin bám nghề, bám mỏ.
Không chỉ được kích hoạt trong những biến cố bất thường, mạng lưới an sinh và cơ chế dân chủ cơ sở còn được vận hành thường xuyên trong từng nhịp sống của ngành Than. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, các cấp công đoàn TKV đã thăm hỏi, hỗ trợ 23.150 lượt công nhân khó khăn, ốm đau, hiếu hỷ với tổng kinh phí 49,39 tỷ đồng.
Cùng với chăm lo trực tiếp, Tập đoàn chú trọng lắng nghe tâm tư, tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở. Theo đó, 118 cuộc đối thoại định kỳ và đột xuất đã được tổ chức với sự tham gia của hơn 11.297 công nhân, qua đó tiếp nhận và giải quyết dứt điểm 525 kiến nghị ngay từ cơ sở.
Trong dòng chảy chăm lo ấy, “Tết Thợ mỏ” đã trở thành nét văn hóa đặc sắc của TKV kể từ năm 2020, với mục tiêu xuyên suốt: “Tất cả đoàn viên và người lao động đều có Tết”.
Trong 3 năm qua, thông qua các chương trình “Tết Thợ mỏ - Xuân gắn kết”, “Tết Thợ mỏ - Mừng Đảng quang vinh”, toàn Tập đoàn đã trao quà cho 8.500 lượt công nhân, trị giá 17 tỷ đồng; hỗ trợ khoảng 9.500 lao động khó khăn với tổng kinh phí 42,9 tỷ đồng.
TKV còn bố trí 982 chuyến xe ca chất lượng cao, đưa đón 37.709 lượt công nhân cùng người thân về quê sum họp; đồng thời bảo đảm mức tiền Tết từ 10 triệu đồng/người trở lên, tăng bình quân 20% - 40% so với giai đoạn trước.
Từ chủ trương chung của toàn Tập đoàn, sự chăm lo được cụ thể hóa bằng những việc làm sát với nhu cầu của người lao động tại từng đơn vị. Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Công ty Than Thống Nhất - TKV tổ chức chương trình “Tết Thợ mỏ” dành cho 145 lao động tiêu biểu và lao động có hoàn cảnh khó khăn; bố trí 32 chuyến xe đưa 1.097 công nhân cùng người thân về quê và 30 chuyến xe đón 966 người lao động trở lại làm việc.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, chuyên môn và Công đoàn Công ty tiếp tục thăm hỏi 1.020 lượt người gặp khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc suy giảm sức khỏe, với tổng kinh phí hơn 1 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý trong chính sách phúc lợi của TKV là sự chăm lo không dừng ở thu nhập hay hỗ trợ khi khó khăn, mà còn mở rộng tới đời sống tinh thần, gia đình và con em công nhân.
Giai đoạn 2023 - 2025, toàn Tập đoàn đã tổ chức cho hơn 237.500 lượt người lao động tham quan, nghỉ mát với tổng kinh phí hơn 1.375 tỷ đồng. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị tiếp tục chi hơn 233 tỷ đồng đưa trên 41.000 lượt người đi nghỉ mát, trong đó 336 gia đình thợ lò được đi nghỉ dưỡng theo hình thức 4 người/gia đình.
Tại Công ty Than Hòn Gai - TKV, sự quan tâm tới đời sống tinh thần và hậu phương người lao động được triển khai bằng nhiều chính sách cụ thể. Ông Vũ Đại Chung, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết, 100% công nhân được bố trí nghỉ phép năm; riêng thợ lò có 16 ngày phép và được thanh toán toàn bộ tiền tàu xe về thăm gia đình.
Công ty đã chi tới 9,1 tỷ đồng cho toàn thể cán bộ, công nhân viên đi nghỉ mát cuối tuần; 5,8 tỷ đồng cho thợ lò xuất sắc tham quan trong nước và dành 2,2 tỷ đồng đài thọ gia đình công nhân đi cùng. Bên cạnh đó là những chăm lo gần gũi trong đời sống thường ngày, từ các chuyến xe đưa đón người lao động về quê dịp Tết đến dịch vụ cắt tóc miễn phí vào cuối tuần.
Cùng hướng tới mục tiêu ấy, Công ty Than Thống Nhất – TKV cũng dành nguồn lực đáng kể để người lao động được nghỉ ngơi, trải nghiệm. Trong 9 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã chi 9,069 tỷ đồng tổ chức nghỉ cuối tuần cho 3.023 người; chi 5,3 tỷ đồng đưa 290 lao động tiêu biểu tham quan miền Trung, miền Nam và 82,6 triệu đồng cho 30 cán bộ quản lý tiêu biểu tham quan Lạng Sơn.
Sự chăm lo còn được mở rộng tới gia đình và những giá trị truyền thống. Công ty tổ chức cho 90 gia đình công nhân tiêu biểu cùng 257 người thân đi nghỉ dưỡng tại Hạ Long và Sa Pa với kinh phí khoảng 1,9 tỷ đồng (Công đoàn hỗ trợ thêm 1 triệu đồng/gia đình); đưa 84 công nhân thuộc diện gia đình chính sách và cựu chiến binh tham quan các “địa chỉ đỏ” tại Quảng Trị, Nghệ An với kinh phí 486,2 triệu đồng.
Đáng trân trọng hơn cả là cách Công ty Than Thống Nhất - TKV đầu tư cho giáo dục và bảo vệ trẻ em là con công nhân lao động. 9 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã chi 246,4 triệu đồng hỗ trợ chi phí gửi trẻ cho 391 cháu, nâng tổng mức hỗ trợ trong hai học kỳ của năm học 2025 - 2026 lên 545,28 triệu đồng cho 764 cháu.
Với những mảnh đời kém may mắn, đơn vị đã thăm hỏi thăm hỏi 23 cháu diện chính sách với số tiền 162,5 triệu đồng; phối hợp hỗ trợ 91 cháu có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, mồ côi, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc tự kỷ, với kinh phí 131 triệu đồng. Trong đó, Công đoàn TKV hỗ trợ 80 triệu đồng, Công đoàn Công ty hỗ trợ 51 triệu đồng.
Ở lĩnh vực hướng khuyến học, khuyến tài, Than Thống Nhất đã dành 566,2 triệu đồng khen thưởng 1.070 cháu đạt thành tích học tập xuất sắc; chi 276 triệu đồng tiếp sức cho 122 cháu đỗ đại học nguyện vọng 1; đề nghị Công đoàn TKV khen thưởng 59 cháu vượt khó học giỏi và 24 cháu đạt giải cấp tỉnh từ giải Ba trở lên.
Song song với chăm lo gia đình, đời sống văn hóa, thể thao tại đơn vị cũng được duy trì sôi nổi thông qua các giải giao hữu bóng đá nam, bóng đá nữ, cầu lông, pickleball, kéo co, đẩy gậy và hội diễn nghệ thuật quần chúng gắn với những ngày lễ lớn của đất nước và ngành Than.
Đánh giá về chiều sâu nhân văn của những chính sách này, ông Vương Minh Thu, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công ty Than Thống Nhất - TKV khẳng định, việc triển khai đồng bộ, có trọng tâm các chương trình phúc lợi từ chăm lo Tết, thu nhập, bữa ăn, sức khỏe, nhà ở đến đời sống văn hóa và chăm lo con em công nhân đã trực tiếp xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ, tạo động lực để người lao động đồng hành cùng Công ty hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ.
Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, TKV từng bước thiết lập cơ sở dữ liệu quản trị thống nhất về an sinh xã hội từ năm 2027, nhằm chuẩn hóa quy trình và đánh giá thực chất hiệu quả sau hỗ trợ. Khi công tác chăm lo ngày càng được tổ chức bài bản, sát nhu cầu và hướng tới hiệu quả lâu dài, những giá trị nhân văn của “Văn hóa thợ mỏ” sẽ tiếp tục được lan tỏa.
Từ mỗi mái ấm được dựng xây, mỗi gia đình được sẻ chia đến từng cơ hội học tập của con em công nhân, điểm tựa an sinh ấy không chỉ giúp người lao động vững lòng gắn bó với nghề mà còn bồi đắp sức mạnh nội sinh, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành Than Việt Nam.
