(Thanh tra) - UBND tỉnh Cà Mau vừa triển khai Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với du lịch và phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới. Qua đó, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, sản phẩm OCOP và các mô hình sinh kế bền vững, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Theo kế hoạch của UBND tỉnh Cà Mau, việc triển khai đề án nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Trung ương về bảo tồn, phục dựng, trao truyền và phát huy bền vững những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số (Khmer, Hoa…) trên địa bàn tỉnh.
Tỉnh xác định bảo tồn văn hóa phải gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP và công nghiệp văn hóa. Qua đó, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế văn hóa của từng địa phương, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong lưu trữ, quản lý và quảng bá di sản văn hóa; góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới biển của tỉnh.
Về mục tiêu, giai đoạn 2026 - 2030, Cà Mau phấn đấu 90% giá trị văn hóa truyền thống và không gian văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một trên địa bàn các xã, phường được kiểm kê, rà soát, đánh giá và lập danh mục bảo tồn. Tỉnh đặt mục tiêu phục dựng, bảo tồn ít nhất 70% các lễ hội truyền thống tiêu biểu như Chôl Chnăm Thmây, Ok Om Bok, Sen Đôn-ta…; các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian như nhạc ngũ âm, múa Rô-băm, hát Dù-kê, Đờn ca tài tử… và nghề thủ công truyền thống.
Bên cạnh đó, phấn đấu 80% xã, phường vùng dân tộc thiểu số có ít nhất một câu lạc bộ hoặc đội nhóm thực hành văn hóa hoạt động thường xuyên; số hóa tối thiểu 70% giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu. Đáng chú ý, 100% tuyến, điểm du lịch văn hóa cộng đồng cấp xã được hỗ trợ ứng dụng nền tảng số để quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Tỉnh cũng hướng đến bảo đảm 100% công chức làm công tác văn hóa cấp xã vùng dân tộc thiểu số được bồi dưỡng kỹ năng quản lý, bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng; ít nhất 50% nghệ nhân, chủ thể văn hóa được tập huấn kỹ năng số.
Đối với giai đoạn 2031 - 2035, các mục tiêu tiếp tục được nâng lên. Tỉnh Cà Mau phấn đấu 100% giá trị văn hóa truyền thống và không gian văn hóa dân tộc thiểu số có nguy cơ mai một được lập danh mục, triển khai phương án bảo tồn phù hợp; phục dựng, bảo tồn và phát huy 90% lễ hội, nghề thủ công và nghệ thuật trình diễn dân gian tiêu biểu. Đồng thời, phấn đấu 100% giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu đủ điều kiện được số hóa, tích hợp vào cơ sở dữ liệu văn hóa chung của tỉnh và kết nối dữ liệu quốc gia.
Đặc biệt, tỉnh Cà Mau định hướng hình thành thương hiệu du lịch văn hóa cộng đồng đặc trưng Cà Mau, kết nối các tuyến, điểm du lịch sinh thái với những điểm du lịch văn hóa phum, sóc Khmer tại các xã, phường. Qua đó, không chỉ góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống mà còn tạo thêm sản phẩm du lịch đặc trưng, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế từ chính bản sắc văn hóa của đồng bào.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, UBND tỉnh Cà Mau xác định triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp, trong đó chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách; phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững và đẩy mạnh chuyển đổi số…
Trước hết, tỉnh sẽ cụ thể hóa các cơ chế, chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương; nghiên cứu, trình HĐND tỉnh ban hành nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ, tôn vinh nghệ nhân, người có uy tín, chủ thể văn hóa nòng cốt và lực lượng kế cận trực tiếp thực hành, truyền dạy văn hóa truyền thống. Đồng thời, xây dựng cơ chế hướng dẫn UBND cấp xã phối hợp với doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và công nghiệp văn hóa tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong công tác bảo tồn, tỉnh Cà Mau sẽ chú trọng tổ chức kiểm kê tổng thể, đánh giá mức độ mai một của tiếng nói, chữ viết, lễ hội, tri thức dân gian, nghề truyền thống, trang phục và ẩm thực của đồng bào Khmer, Hoa…; lập hồ sơ khoa học đề nghị ghi danh các di sản văn hóa phi vật thể. Cùng với đó, thành lập các câu lạc bộ văn hóa dân gian tại các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hỗ trợ hoạt động của đội văn nghệ truyền thống ở các ấp, khóm; phát huy vai trò nghệ nhân, người có uy tín trong truyền dạy, bảo tồn và vận động cộng đồng tích cực gìn giữ bản sắc dân tộc.
Một trong những định hướng quan trọng là gắn hoạt động bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng. Tỉnh khuyến khích đồng bào tham gia cung cấp sản phẩm, dịch vụ văn hóa - du lịch nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống.
Theo kế hoạch, tỉnh Cà Mau phấn đấu xây dựng ít nhất 2 sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng và 2 mô hình du lịch cộng đồng hoặc du lịch trải nghiệm do chính cộng đồng dân tộc thiểu số làm chủ thể. Đây là giải pháp nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập, giúp người dân trực tiếp tham gia và thụ hưởng thành quả từ hoạt động bảo tồn, phát huy văn hóa.
Song song đó, tỉnh Cà Mau cũng sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong bảo tồn và phát huy di sản thông qua xây dựng hồ sơ kiểm kê đầy đủ các loại hình văn hóa truyền thống của cộng đồng Khmer, Hoa (văn bản, hình ảnh, phim tư liệu, ghi âm, bản đồ di sản); hình thành cơ sở dữ liệu số hóa thống nhất, tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa…
