Thời gian qua, lực lượng Thanh tra Bộ Công an đã chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện có hiệu quả, kịp thời, đúng quy định của pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ảnh: Hồng Dũng

Thực tiễn này đòi hỏi khẩn trương ban hành Thông tư mới thay thế Thông tư số 23/2022/TT-BCA nhằm kiện toàn hành lang pháp lý, giữ vững sự xuyên suốt trong công tác giải quyết khiếu nại trong Công an nhân dân.

Đây không chỉ là bước đồng bộ hóa các quy định hiện hành, mà còn là giải pháp cốt lõi để tháo gỡ triệt để những vướng mắc về thẩm quyền, bảo đảm quyền lợi chính đáng của Nhân dân và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Bước vào giai đoạn mới, hành lang pháp lý về công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có những chuyển biến mạnh mẽ. Quốc hội đã thông qua Luật số 136/2025/QH15 (chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026), sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về thẩm quyền và trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại.

Kế tiếp đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 155/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026, điều chỉnh toàn diện các biện pháp thi hành Luật Khiếu nại, bao quát từ cách thức xử lý các vụ việc phức tạp, cơ chế rút khiếu nại đông người, đến trách nhiệm phối hợp giải quyết tại cấp cơ sở.

Về phía ngành Công an, sự thay đổi mang tính bước ngoặt diễn ra khi Chính phủ ban hành Nghị định số 02/2025/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 11/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025). Theo đó, mô hình tổ chức của lực lượng Công an nhân dân đã được tinh gọn từ 4 cấp xuống còn 3 cấp, chính thức không còn tổ chức Công an cấp huyện.

Sự thay đổi cốt lõi về mô hình tổ chức này đã khiến Thông tư số 23/2022/TT-BCA bộc lộ những điểm không còn phù hợp. Trước đây, Trưởng Công an cấp huyện được giao thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các quyết định, hành vi hành chính của mình và cán bộ, chiến sĩ dưới quyền.

Đồng thời, giải quyết khiếu nại lần hai đối với các vụ việc mà Trưởng Công an cấp xã đã thụ lý nhưng chưa giải quyết dứt điểm. Việc không tổ chức Công an cấp huyện đặt ra bài toán phải phân công, phân cấp lại các nhóm nhiệm vụ này nhằm tránh sự đứt gãy, gián đoạn trong công tác giải quyết khiếu nại.

Thêm vào đó, việc Bộ Công an mới tiếp nhận thêm chức năng quản lý các cơ sở cai nghiện ma túy công lập và Trung tâm an ninh hàng không quốc gia cũng đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng bổ sung thẩm quyền giải quyết khiếu nại cho giám đốc và trưởng các đơn vị này.

Mặc dù Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 78/2025/TT-BCA ngày 29/8/2025 để bãi bỏ và sửa đổi một số quy định về thẩm quyền cho phù hợp, nhưng để đáp ứng trọn vẹn yêu cầu công tác thì việc xây dựng, ban hành một thông tư thay thế là vô cùng cần thiết.

Hoàn thiện khung pháp lý, nâng tầm hiệu quả quản lý

Dự thảo thông tư thay thế được xây dựng trên quan điểm tuân thủ tuyệt đối quy trình, thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong tổ chức thi hành.

Mục tiêu cốt lõi là cụ thể hóa các luật, nghị định hiện hành, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý vững chắc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại và đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước trong tình hình mới.

Sự đột phá của dự thảo thể hiện rõ qua việc bãi bỏ hoàn toàn thẩm quyền của Trưởng Công an cấp huyện để phù hợp với cơ cấu tổ chức mới. Đồng thời, bổ sung thẩm quyền giải quyết khiếu nại cho Giám đốc Trung tâm an ninh hàng không quốc gia.

Bên cạnh việc định hình lại hệ thống thẩm quyền, dự thảo còn thiết lập lại cấu trúc trình tự giải quyết khiếu nại một cách khoa học. Các quy định về rút khiếu nại được hệ thống hóa thành các bước cụ thể, rõ ràng, giúp cán bộ thực thi và người dân dễ dàng tra cứu, áp dụng.

Đáng chú ý, việc tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết khiếu nại được tiếp thu, sửa đổi theo Điều 11a Luật Khiếu nại (đã được sửa đổi bởi Luật số 136/2025/QH15) và Điều 28b Nghị định số 124/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định số 155/2026/NĐ-CP).

Từ thực tiễn đặc thù của lực lượng Thanh tra Công an nhân dân, dự thảo Thông tư còn bổ sung nội dung “kết quả trưng cầu giám định chuyên môn, kỹ thuật hoặc có nội dung phải xin ý kiến cơ quan chuyên môn” làm căn cứ pháp lý vững chắc để xử lý các tình huống đình chỉ, tạm đình chỉ.

Song song đó, trách nhiệm của các đơn vị tham mưu cũng được rạch ròi, minh bạch hóa, phân công cụ thể giữa bộ phận làm công tác cán bộ và thanh tra, bảo đảm sự thống nhất chung trong toàn lực lượng.

Việc ban hành Thông tư thay thế Thông tư số 23/2022/TT-BCA không chỉ là bước chuẩn hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, mà là quá trình cụ thể hóa luật định một cách đồng bộ và khả thi. Qua đó, Bộ Công an tiếp tục củng cố vững chắc “bệ đỡ” pháp lý, nâng tầm hiệu lực giải quyết khiếu nại nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân trong tình hình mới.