(Thanh tra) - Nhân dịp kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (31/10/2006-31/10/2026), nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm chia sẻ về chặng đường xây dựng, phát triển của đơn vị và những dấu ấn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng thời nhấn mạnh vai trò của tinh thần đoàn kết, bản lĩnh, sự công tâm, khách quan của đội ngũ cán bộ.
- PV: Thưa ông, trong ký ức của ông, điều gì để lại dấu ấn sâu đậm nhất về tập thể Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực?
+ Nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm: Thời gian trực tiếp phụ trách Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Cục IV), Thanh tra Chính phủ để lại trong tôi nhiều ký ức và dấu ấn đậm nét.
Trước hết là tinh thần đoàn kết, thống nhất trong tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức của Cục trong thực thi nhiệm vụ. Đây là yếu tố rất quan trọng, bởi nếu một tập thể không có sự đoàn kết, đồng lòng thì công việc khó có thể triển khai hiệu quả. Đặc biệt, ở thời điểm đó, công tác phòng, chống tham nhũng vẫn còn khá non trẻ, đặt ra nhiều yêu cầu và thách thức đối với đơn vị.
Một vấn đề khác tôi luôn tâm niệm là cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng phải có bản lĩnh, khách quan, công tâm và tuân thủ đúng pháp luật. Đây là những yêu cầu cần thiết đối với đội ngũ cán bộ của một đơn vị thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp như phòng, chống tham nhũng.
Bên cạnh đó, công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật thời kỳ đầu cũng gặp nhiều khó khăn do nhiều vấn đề còn mới mẻ. Một đơn vị mới được thành lập, nếu chưa có hành lang pháp lý cụ thể thì sẽ khó triển khai nhiệm vụ. Vì vậy, hoạt động của Cục phải gắn liền với việc nghiên cứu, xây dựng, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật. Trong đó, việc xây dựng Luật Phòng, chống tham nhũng cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn là những công việc hết sức cần thiết.
Tôi cũng ghi nhận sự quan tâm sát sao của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ đối với hoạt động của Cục trong giai đoạn đó. Mặc dù mới thành lập, Cục đã được giao giải quyết khá nhiều vụ việc liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Yêu cầu đặt ra là phải xử lý, giải quyết các vụ việc bảo đảm đúng pháp luật, đồng thời có tính răn đe.
Nhìn chung, những kết quả Cục đạt được trong thời gian đó đã tạo sức lan tỏa tốt, góp phần khẳng định vai trò của đơn vị trong công tác phòng, chống tham nhũng.
- PV: Trong công tác phòng, chống tham nhũng, bên cạnh yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ, theo ông, người cán bộ cần giữ vững những nguyên tắc nào để không chỉ làm đúng việc, mà còn giữ được bản lĩnh và sự liêm chính?
+ Nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm: Công tác phòng, chống tham nhũng là lĩnh vực khó, đòi hỏi cán bộ thực hiện nhiệm vụ phải có bản lĩnh, kinh nghiệm và trình độ chuyên môn. Đối tượng trong các vụ việc tham nhũng thường là những người có chức vụ, quyền hạn, được đào tạo bài bản và có kiến thức chuyên môn. Vì vậy, cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng phải có chuyên môn vững vàng, bản lĩnh, công tâm, khách quan và đặc biệt là tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Ngày 30/10/2006, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1424/QĐ-TTg về việc thành lập Cục Chống tham nhũng (Cục IV) thuộc Thanh tra Chính phủ. Đây là dấu mốc đặt nền móng cho quá trình xây dựng và phát triển của Cục IV.
Trên nền tảng ban đầu, chức năng, nhiệm vụ của Cục từng bước được bổ sung, hoàn thiện và tên gọi của Cục cũng thay đổi qua các thời kỳ, từ Cục Chống tham nhũng (năm 2006) đến Cục Phòng, chống tham nhũng (năm 2018), Cục Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (năm 2024) và Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (năm 2025).
Cục IV là đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ, có chức năng tham mưu Tổng Thanh tra Chính phủ thực hiện quản lý Nhà nước về công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn thanh tra theo thẩm quyền, trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ khi được Tổng Thanh tra Chính phủ giao. Về cơ cấu tổ chức, Cục IV có Cục trưởng, 5 Phó Cục trưởng và 6 phòng nghiệp vụ.
Trong thời gian trực tiếp phụ trách Cục IV, tôi luôn nhấn mạnh yêu cầu đoàn kết, thống nhất trong thực hiện nhiệm vụ. Cùng với đó, lãnh đạo Cục phải chỉ đạo rõ ràng, cụ thể và nêu gương để cán bộ, công chức noi theo. Người đứng đầu không chỉ giao nhiệm vụ mà còn phải gương mẫu trong thực hiện nhiệm vụ, từ đó tạo sự đồng thuận trong tập thể.
Đối với những vụ việc được giao đột xuất hoặc phát sinh qua công tác nắm tình hình, sự chỉ đạo của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, nhất là việc xác định rõ yêu cầu, nhiệm vụ và hướng xử lý, có ý nghĩa quan trọng, giúp cán bộ Cục IV thực hiện công việc đúng quy định pháp luật.
Đặc biệt, đội ngũ cán bộ cần được đào tạo, rèn luyện thường xuyên và đánh giá kịp thời. Những người thực hiện tốt nhiệm vụ cần được động viên, khuyến khích, khen thưởng phù hợp. Nhìn chung, đội ngũ cán bộ Cục IV thời điểm đó cơ bản đáp ứng yêu cầu xử lý, giải quyết công việc. Nhiều vụ việc và kết quả công tác được lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ đánh giá cao.
Mặc dù đội ngũ cán bộ khi đó còn tương đối non trẻ, nhưng với phẩm chất, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm cao, cán bộ Cục IV đã hoàn thành tốt một số nhiệm vụ quan trọng. Có thể kể đến việc tham gia đánh giá thực thi Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng cùng các quốc gia - công việc đòi hỏi tính minh bạch, sự tổng hợp và đánh giá nghiêm túc về tình hình thực hiện các cam kết quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống tham nhũng; xây dựng báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng hằng năm của Thanh tra Chính phủ trên cơ sở tổng hợp, đánh giá tình hình tại các địa phương, phục vụ hoạt động của Quốc hội. Công việc này đòi hỏi phải tổng hợp thông tin, phân tích, đánh giá thực tiễn và đề xuất kiến nghị, giải pháp cho những năm tiếp theo.
Mặt khác, xây dựng bộ chỉ số đánh giá công tác phòng, chống tham nhũng của các địa phương cũng là nhiệm vụ khó, đòi hỏi hệ thống tiêu chí rõ ràng, cụ thể và bảo đảm tính khách quan. Công tác kiểm soát tài sản, thu nhập và kê khai tài sản, thu nhập trong giai đoạn đó cũng còn mới mẻ. Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ Cục IV đã nỗ lực triển khai và đạt được những kết quả nhất định.
- PV: Sau nhiều năm gắn bó với công tác thanh tra và trực tiếp phụ trách Cục IV, theo ông, những giá trị nào làm nên truyền thống của Cục qua các thế hệ? Ông kỳ vọng thế hệ cán bộ hôm nay sẽ tiếp nối những giá trị ấy như thế nào?
+ Nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm: Đối với cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, trước hết phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và các quy định đối với cán bộ, công chức. Tuy nhiên, yêu cầu quan trọng hơn là phải có bản lĩnh vững vàng, thể hiện trong quá trình giải quyết công việc, không bị cám dỗ hay mua chuộc. Bản lĩnh ấy phải được rèn luyện thường xuyên để cán bộ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Cùng với đó, hoạt động của cán bộ làm công tác phòng, chống tham nhũng cần chịu sự giám sát của cấp ủy, tổ chức Đảng và quần chúng Nhân dân. Sự giám sát này góp phần bảo đảm việc xử lý công việc rõ ràng, minh bạch, trung thực và đúng quy định pháp luật.
Một yêu cầu khác là cán bộ phải biết lắng nghe, nắm bắt đầy đủ vấn đề, đồng thời có sự chia sẻ, cảm thông trong quá trình giải quyết vụ việc, tránh cách làm cứng nhắc. Dù trong bất kỳ trường hợp nào, nguyên tắc xuyên suốt vẫn là tuân thủ pháp luật, khách quan, công tâm, xử lý có tình, có lý để các bên liên quan tâm phục, khẩu phục.
- PV: Nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập, ông có điều gì muốn gửi gắm đến tập thể lãnh đạo và cán bộ, công chức của Cục IV?
+ Nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Ngọc Liêm: Nhân dịp kỷ niệm 20 năm Ngày thành lập Cục IV, với tư cách là cán bộ từng công tác và trực tiếp lãnh đạo Cục, tôi mong muốn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức của Cục tiếp tục phát huy những kết quả, thành tích và truyền thống đã xây dựng trong suốt 20 năm qua.
Trước hết, Cục cần tiếp tục giữ vững tinh thần đoàn kết, thống nhất trong tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức; đồng thời kế thừa, phát huy những thành tích đã đạt được, không ngừng nâng cao bản lĩnh, tích lũy kinh nghiệm để xử lý các vụ việc bảo đảm đúng quy định pháp luật.
Qua đó, Cục tiếp tục đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần thực hiện khát vọng xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, vững mạnh trong kỷ nguyên vươn mình như tinh thần Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
Trong suốt 20 năm xây dựng và trưởng thành, Cục IV luôn nỗ lực, cố gắng, đoàn kết, thống nhất, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đặc biệt, trong những năm gần đây, Cục đã tham mưu giúp Tổng Thanh tra Chính phủ thực hiện nghiêm kết luận của Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tiếp tục được đẩy mạnh, có bước tiến mới, quyết liệt, đồng bộ, toàn diện và hiệu quả hơn, để lại dấu ấn tốt, củng cố thêm niềm tin của Nhân dân, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh tế - xã hội.
