Luật Đất đai năm 2024 đã quy định các trường hợp người sử dụng đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 Luật Đất đai thì được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại các Điều 138, Điều 139 và Điều 140 Luật Đất đai.

Mua nhà đất bằng giấy viết tay, ở ổn định không tranh chấp, có được cấp sổ đỏ hay không?. Ảnh minh họa: An Nhiên

Mua bán bằng giấy viết tay trước ngày 15/10/1993, ở ổn định, không tranh chấp

Liên quan đến vấn đề này, gửi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Vũ Đình Huynh (Hà Nội) hỏi, ông mua căn nhà 50 m2 trên mảnh đất 60 m2, bằng giấy viết tay trước ngày 15/10/1993, ở ổn định, liên tục không tranh chấp. Nguồn gốc đất là được hợp tác xã giao đất cho xã viên năm 1987.

Ông Huynh cho biết: “Lúc mua thì căn nhà có 1 tầng, trần đổ bê tông có gác lửng. Vậy mảnh đất gia đình tôi sử dụng có được công nhận là đất ở và đủ điều kiện cấp sổ đỏ không?”

Về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu: “Do nội dung phản ánh, kiến nghị của ông là vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, cần căn cứ trên hồ sơ quản lý và các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật về đất đai đã được ban hành, do đó Bộ không có cơ sở để trả lời cụ thể”.

Theo đó, Bộ nêu một số quy định về nguyên tắc như sau: Pháp luật đất đai hiện hành đã quy định cụ thể việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất tại các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật Đất đai.

Chính phủ đã quy định đầy đủ về thành phần hồ sơ nộp, trình tự, thủ tục thực hiện tại Nghị định số 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2024 và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025.

Tại mục XI nội dung C Phần V của Phụ lục số 01 ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai đã quy định về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với trường hợp đã chuyển quyền sử dụng đất nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền theo quy định.

Hiện nay, tại Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai đã giao UBND cấp tỉnh quy định về trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Do đó, Bộ đề nghị ông liên hệ với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn thực hiện theo quy định của pháp luật.

Vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương

Cùng liên quan đến nội dung đất mua bằng giấy viết tay, căn cứ nào để cấp Giấy chứng nhận, công dân Lê Hương Lý (Gia Lai) hỏi về trường hợp của gia đình ông B đã sử dụng ổn định năm 2005 đến nay, có được cấp giấy chứng nhận sử dụng đất không?

Cụ thể, bà Lý nêu, trước đó vào năm 2003, ông A được Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng cấp đất theo quyết định giao đất để xây dựng nhà ở), và đến năm 2005, ông A chuyển nhượng thửa đất trên cho ông B (vợ chồng ông B đều là đối tượng hưu trí) bằng giấy viết tay.

Ông B được bàn giao đất, và sử dụng ổn định từ năm 2005 đến nay nhưng chưa xây dựng nhà ở chỉ trồng hoa màu (làm nông nghiệp). Thửa đất này đã được bàn giao về chính quyền địa phương (không thuộc đất quốc phòng nữa) quản lý vào năm 2016.

Với trường hợp này, thì hiện nay, ông B đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất trên có được không? Căn cứ quy định cụ thể nào để cấp Giấy chứng nhận? Nếu được cấp Giấy chứng nhận thì mục đích được cấp Giấy chứng nhận là đất ở hay đất nông nghiệp?

“Nếu là Giấy chứng nhận đất ở thì căn cứ thu tiền sử dụng đất như thế nào? Nếu cấp Giấy chứng nhận đất nông nghiệp thì đối tượng hưu trí (không thuộc đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp) có được cấp Giấy chứng nhận với hình thức công nhận quyền sử dụng đất như giao đất không thu tiền không?”, bà Lý hỏi.

Về vấn đề này, Bộ Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời công dân như sau:

Do nội dung phản ánh, kiến nghị của bà là vụ việc cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, cần căn cứ trên hồ sơ quản lý và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đất đai đã được ban hành nên Bộ không có cơ sở để trả lời cụ thể. Bộ xin nêu một số quy định về nguyên tắc (như đã trả lời ông Huynh ở trên).

Ngoài ra, tại mục XI nội dung C phần V Phụ luc số 01 ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ, trong đó, tại điểm a khoản 1 mục XI quy định trường hợp: "a) Sử dụng đất do nhận chuyển quyền sử dụng đất trước ngày 01 tháng 7 năm 2014 đối với trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 Luật Đất đai;".

Tại Điều 14, Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai đã quy định về thẩm quyền giải quyết và trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị bà liên hệ với cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn, giải đáp theo quy định của pháp luật.

Quy định tại điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15 đã được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 50/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11 tháng 12 năm 2025 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất do Bộ Tài chính chủ trì tham mưu, và thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính.

“Do đó, đề nghị bà có kiến nghị đến Bộ Tài chính để được giải đáp”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn.