(Thanh tra) - Khoảng cách giữa phụ nữ và nam giới vẫn tồn tại trong cơ hội việc làm, thu nhập, tiếp cận nguồn lực, tham gia các lĩnh vực khoa học công nghệ. Điều đó đặt ra yêu cầu xác định các lĩnh vực cần ưu tiên để thu hẹp khoảng cách giới, giải quyết rào cản ảnh hưởng đến cơ hội của phụ nữ trong quá trình chuyển đổi số.
Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2026, diễn ra từ ngày 15/11-15/12, được triển khai hằng năm. Với chủ đề năm 2026 là “Bình đẳng giới trong lao động, sản xuất - động lực tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội”, Tháng hành động nhấn mạnh mối liên hệ giữa cơ hội việc làm bình đẳng, thụ hưởng công bằng thành quả lao động với năng suất, chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững.
Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu 2026 do Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố, ghi nhận Việt Nam xếp thứ 35/145 về trụ cột tham gia và cơ hội kinh tế, với 75,2% khoảng cách giới đã được thu hẹp.
Theo báo cáo này, Việt Nam đạt 97,1% mức độ bình đẳng giới trong giáo dục, lĩnh vực tham gia và cơ hội kinh tế đạt 75,2%, thuộc nhóm 50 nền kinh tế có kết quả tốt nhất. Tuy nhiên, xét trên chỉ số khoảng cách giới tổng thể, Việt Nam xếp thứ 84/145 nền kinh tế, giảm 10 bậc so với năm 2025.
Kết quả xếp hạng có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu về hoàn thiện pháp luật, giáo dục, việc làm, chăm sóc sức khỏe và nâng cao vị thế của phụ nữ. Vấn đề đặt ra vì thế không chỉ là mức độ đầy đủ của khuôn khổ chính sách, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa chính sách thành những thay đổi thực chất về cơ hội, nguồn lực, sự tham gia và quyền ra quyết định của phụ nữ.
Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền cho rằng, khoảng cách giữa phụ nữ và nam giới vẫn tồn tại trong cơ hội việc làm, thu nhập, tiếp cận nguồn lực, tham gia các lĩnh vực khoa học, công nghệ. Định kiến giới cùng gánh nặng công việc gia đình, trách nhiệm chăm sóc tiếp tục hạn chế điều kiện học tập, làm việc, phát triển toàn diện của phụ nữ.
Điều đó đặt ra yêu cầu làm rõ nguyên nhân của những hạn chế, xác định các lĩnh vực cần ưu tiên để thu hẹp khoảng cách giới, giải quyết những rào cản ảnh hưởng đến cơ hội của phụ nữ trong quá trình chuyển đổi số.
Dưới góc nhìn thị trường lao động và chính sách xã hội, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Triệu, cán bộ chương trình cấp cao, Trưởng ban Chương trình Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam, chia sẻ những cảnh báo đáng chú ý về tác động của AI tạo sinh.
Do phụ nữ hiện tập trung nhiều vào các công việc văn thư, hành chính, kế toán hay hỗ trợ kinh doanh nên có tới 24,1% lao động nữ tại Việt Nam thuộc nhóm nguy cơ chịu tác động từ AI, cao hơn mức 17,8% của nam giới.
Để giải quyết nguy cơ này, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Triệu đề xuất 2 ưu tiên cốt lõi. Một là phát triển kỹ năng có mục tiêu, chú trọng đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lao động nữ gắn liền với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường, thay vì chỉ tập trung vào các kỹ năng số chung chung.
Hai là thúc đẩy đầu tư vào nền kinh tế chăm sóc và phát triển dịch vụ chăm sóc xã hội. Khi gánh nặng chăm sóc không trả công được sẻ chia, phụ nữ mới giải phóng được quỹ thời gian để học tập, nâng cao năng lực và chủ động tham gia vào thị trường lao động số.
Ngoài ra, việc bảo đảm minh bạch, phòng ngừa thiên lệch giới trong thuật toán tuyển dụng và tăng cường đối thoại xã hội xuyên suốt quá trình xây dựng chính sách chuyển đổi số là yếu tố bắt buộc để đảm bảo việc làm thỏa đáng cho cả hai giới.
PGS.TS Trần Thị Minh Thi, Phó Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chia sẻ, gánh nặng công việc gia đình không tên được chỉ ra là nguyên nhân trực tiếp làm giảm thời gian tiếp cận công nghệ của phụ nữ. Trong khi nhóm chưa kết hôn sử dụng Internet từ 6 đến 12 giờ mỗi ngày, thì nhóm đã lập gia đình và có con nhỏ giảm xuống chỉ còn khoảng 2 đến 2,9 giờ.
Theo Bộ Nội vụ, những thách thức vẫn hiện hữu: Thu nhập của phụ nữ ước bằng khoảng 79% thu nhập nam giới; phụ nữ dành trung bình 15,2 giờ mỗi tuần cho công việc nội trợ, chăm sóc không được trả công, nhiều hơn nam giới 6,18 giờ.
Bên cạnh đó, bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới và xâm hại phụ nữ, trẻ em tiếp tục đặt ra yêu cầu tăng cường phòng ngừa, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân.
Để Tháng hành động đi vào thực chất, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đề nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai hoạt động hưởng ứng phù hợp với nhiệm vụ; tiếp tục hoàn thiện, thực thi chính sách bình đẳng giới và lồng ghép giới trong lao động, việc làm, đào tạo nghề, an sinh xã hội; mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm chất lượng, kỹ năng số, vốn và thị trường cho phụ nữ…
