(Thanh tra) - Hoàn thiện thể chế là một trong những yêu cầu quan trọng để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong năm 2026, việc triển khai các quy định mới, cụ thể hóa chính sách và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn tiếp tục là những nội dung cần được chú trọng.
Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2025, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về lĩnh vực này. Một số điều của Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
Việc ban hành Luật tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa các quy định để bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất, phù hợp với thực tiễn.
Để triển khai thi hành Luật, ngày 21/10/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2330/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Kế hoạch hướng tới việc triển khai kịp thời, thống nhất và hiệu quả các quy định của Luật.
Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành các nghị định quy định chi tiết một số nội dung của Luật. Trong đó, Nghị định số 263/2025/NĐ-CP quy định về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập, nhân lực, nhân tài và giải thưởng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị định số 267/2025/NĐ-CP quy định về chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời có các quy định nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị định số 268/2025/NĐ-CP tập trung vào hoạt động đổi mới sáng tạo, khuyến khích hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Các văn bản này cụ thể hóa những nội dung của Luật theo từng nhóm hoạt động, từ tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ đến cơ chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy vai trò của doanh nghiệp.
Bên cạnh việc xây dựng và triển khai các quy định chung, hoàn thiện thể chế còn gắn với yêu cầu xử lý những khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.
Ngày 26/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.24/2026/NQ-CP về xử lý khó khăn, vướng mắc trong quy định liên quan đến lập, phân bổ và giao dự toán chi sự nghiệp cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị quyết quy định việc xử lý các khó khăn, vướng mắc trong lập dự toán kinh phí cho chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hằng năm; kinh phí hỗ trợ hoạt động thường xuyên cho tổ chức khoa học và công nghệ công lập; việc phân bổ, giao dự toán đối với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương thuộc phạm vi điều chỉnh.
Nội dung này cho thấy việc hoàn thiện thể chế không chỉ dừng ở ban hành các quy định mới mà còn cần quan tâm đến những vấn đề cụ thể trong quá trình thực hiện, trong đó có cơ chế bố trí và sử dụng kinh phí cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan có ý nghĩa quan trọng đối với tổ chức thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm cơ sở pháp lý cho các cơ quan, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.
Thực tiễn triển khai các chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặt ra yêu cầu các quy định pháp luật phải được cụ thể hóa kịp thời, bảo đảm tính thống nhất và khả thi. Các văn bản hướng dẫn cần làm rõ cơ chế thực hiện, trách nhiệm của cơ quan liên quan và những nội dung cần thiết để tổ chức, cá nhân có căn cứ triển khai.
Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế thuộc lĩnh vực quản lý gắn với nhiệm vụ tổ chức thực hiện pháp luật, rà soát các quy định liên quan và phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
Đây cũng là một nội dung quan trọng trong công tác cải cách hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hoàn thiện thể chế vì vậy cần được thực hiện thường xuyên, gắn với yêu cầu thực tiễn và quá trình tổ chức thi hành pháp luật. Việc bảo đảm các quy định được triển khai đồng bộ, thống nhất sẽ tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
