(Thanh tra) - Cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Với Bộ Khoa học và Công nghệ, yêu cầu này gắn với hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực như nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, bưu chính, viễn thông, công nghiệp công nghệ số và chuyển đổi số quốc gia. Phạm vi quản lý rộng đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức điều hành, hoàn thiện quy định và nâng cao chất lượng thực thi công vụ.
Theo Nghị định số 225/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ có trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch cải cách hành chính theo chương trình cải cách hành chính nhà nước đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Cải cách hành chính vì vậy không chỉ là nhiệm vụ riêng của bộ phận thực hiện thủ tục hành chính mà cần được triển khai đồng bộ trong hoạt động xây dựng, hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy, quản lý đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và ứng dụng công nghệ số trong xử lý công việc.
Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, yêu cầu cải cách còn gắn với việc tạo môi trường thuận lợi cho tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và người dân tiếp cận các chính sách, dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Thủ tục được đơn giản hóa, quy trình được công khai và trách nhiệm giải quyết được xác định rõ sẽ góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho tổ chức, cá nhân.
Một trong những cơ sở pháp lý quan trọng trong năm 2026 là Nghị quyết số 20/2026/NQ-CP của Chính phủ về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Nghị quyết bao quát các lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; viễn thông và internet; an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính; công nghệ thông tin, điện tử; hoạt động khoa học và công nghệ.
Việc phân cấp, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính được đặt trong yêu cầu tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu lực quản lý nhà nước.
Cải cách hành chính cần được triển khai gắn với chuyển đổi số, trong đó việc số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục và khai thác dữ liệu có vai trò quan trọng. Khi thông tin đã được số hóa, kết nối và có thể sử dụng lại theo quy định, cơ quan giải quyết thủ tục có điều kiện giảm yêu cầu cung cấp lại giấy tờ, hạn chế các khâu xử lý lặp lại và nâng cao khả năng theo dõi tiến độ.
Cùng với đó, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến cần hướng tới khả năng sử dụng thuận tiện, quy trình rõ ràng và kết quả giải quyết có thể kiểm tra. Hiệu quả cải cách không chỉ thể hiện ở số lượng thủ tục được đưa lên môi trường điện tử mà còn ở mức độ đơn giản của quy trình, khả năng tiếp cận của người dùng và chất lượng xử lý hồ sơ trên thực tế.
Đối với cơ quan quản lý, cải cách hành chính cũng đòi hỏi nâng cao trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân trong thực thi nhiệm vụ; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan và kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình giải quyết thủ tục. Việc phân cấp cần đi cùng hướng dẫn thực hiện, kiểm tra và giám sát để bảo đảm các quy định được áp dụng thống nhất.
Trong năm 2026, Bộ Công an, Bộ Tư pháp và Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã ký quy chế phối hợp liên ngành trong thực hiện nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính.
Trong đó, Bộ Tư pháp giữ vai trò điều phối chung về xây dựng, hoàn thiện thể chế và triển khai nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính. Đây là một trong những cơ chế phối hợp nhằm nâng cao tính đồng bộ trong thực hiện nhiệm vụ cải cách.
Trong thời gian tới, việc triển khai cải cách hành chính của Bộ Khoa học và Công nghệ cần tiếp tục gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế, rà soát quy trình, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ. Kết quả cần được xem xét trên cơ sở thay đổi cụ thể trong quy trình giải quyết công việc, mức độ thuận lợi của tổ chức, cá nhân và hiệu quả quản lý nhà nước.
Cải cách hành chính chỉ tạo ra chuyển biến thực chất khi các quy định và giải pháp được đưa vào thực hiện đồng bộ, có thể theo dõi, đánh giá và kiểm chứng. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
