(Thanh tra) - Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất huy động, tập trung hạ lãi suất cho vay 1,5–2%/năm và cảnh báo siết tín dụng với ngân hàng vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới đây đã ban hành Văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp hoạt động của tổ chức tín dụng nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm các chỉ đạo về lãi suất, tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất.
Trước mắt, các ngân hàng phải điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn an ninh tài chính, tiền tệ.
Đối với hoạt động cho vay, NHNN yêu cầu giảm lãi suất cho khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Song song với việc giảm lãi suất, các tổ chức tín dụng phải bảo đảm tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế.
Nguồn vốn tín dụng cần được ưu tiên cho những công trình, dự án trọng điểm, khả thi, cùng các lĩnh vực được Chính phủ khuyến khích như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và công nghiệp văn hóa.
NHNN cũng khuyến khích tăng cường hợp vốn cho các dự án lớn, nhưng nhấn mạnh yêu cầu tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng quy mô cho vay.
Các ngân hàng đồng thời phải cân đối giữa huy động và cho vay, kiểm soát rủi ro thanh khoản, hạn chế mất cân đối kỳ hạn và tăng tỷ trọng nguồn vốn trung, dài hạn.
Một nội dung quan trọng khác trong văn bản là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn.
NHNN yêu cầu các ngân hàng đặc biệt chú ý những nhóm khách hàng có dấu hiệu liên quan thông qua người quản lý, người đại diện pháp luật, cổ đông sở hữu trên 5% vốn điều lệ, tài sản bảo đảm, dự án đầu tư hoặc nguồn trả nợ chung.
Việc đánh giá rủi ro tín dụng phải gắn với diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho tại các dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Đáng chú ý, NHNN yêu cầu kiểm soát chặt các khoản vay phục vụ góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp chưa niêm yết, các hợp đồng hợp tác đầu tư tại dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh và những khoản vay nhằm bù đắp tài chính không đáp ứng điều kiện quy định.
Cơ quan quản lý nghiêm cấm việc tạo lập hồ sơ tín dụng để rút vốn sử dụng sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng, né tránh kiểm soát dòng tiền. Những hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.
Đối với tài sản bảo đảm, ngân hàng phải định giá sát thị trường, kiểm soát việc đánh giá lại làm tăng giá trị tài sản, đồng thời thường xuyên rà soát khả năng thu hồi nợ khi giá trị tài sản suy giảm.
NHNN cũng yêu cầu theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ đã cơ cấu và nợ tiềm ẩn rủi ro; thực hiện phân loại nợ, trích lập dự phòng đầy đủ, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro.
Các khoản lãi dự thu, nhất là khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi, phải được kiểm soát chặt chẽ. Việc chia cổ tức và phân phối lợi nhuận phải bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất hoạt động ngân hàng.
Đặc biệt, NHNN yêu cầu rà soát toàn bộ danh mục khách hàng có dư nợ lớn, các pháp nhân và cá nhân có quan hệ tiềm ẩn rủi ro để chủ động phòng ngừa, xử lý.
Đối với các ngân hàng không chấp hành chỉ đạo về lãi suất hoặc cạnh tranh không lành mạnh, NHNN cảnh báo sẽ xem xét áp dụng biện pháp xử lý từ nay đến cuối năm 2026.
Ngoài xử lý theo quy định pháp luật, cơ quan quản lý có thể xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu áp dụng một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
Chủ tịch hội đồng quản trị, hội đồng thành viên, tổng giám đốc và các bộ phận kiểm soát, kiểm toán, giám sát tại tổ chức tín dụng phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện chỉ đạo, cũng như bảo đảm an toàn, hiệu quả hoạt động ngân hàng.
