Tỉnh Sơn La tổ chức sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: Sonla.gov.vn

Sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình thanh tra tập trung cấp tỉnh, công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên địa bàn tỉnh Sơn La đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ, đồng thời xác định các giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác này trong giai đoạn 2026-2031.

Nhận diện điểm nghẽn để tiếp tục hoàn thiện mô hình

Theo Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mô hình thanh tra tập trung cấp tỉnh đã góp phần nâng cao tính thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; khắc phục cơ bản tình trạng chồng chéo, phân tán trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Công tác thanh tra được triển khai theo hướng tập trung hơn, giảm đầu mối nhưng tăng quy mô và chiều sâu các cuộc thanh tra; công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo tiếp tục được duy trì ổn định, không để gián đoạn trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được thực hiện đồng bộ, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và kiểm soát quyền lực trong hoạt động công vụ.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả quan trọng, Tỉnh uỷ Sơn La cũng chỉ rõ một số khó khăn, hạn chế còn tồn tại. Trong đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ ở một số lĩnh vực chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn của mô hình mới; một số quy trình, cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã cần tiếp tục hoàn thiện.

Ở cấp cơ sở, năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng chưa đồng đều. Hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu và khả năng kết nối, liên thông giữa các cấp còn những mặt chưa đáp ứng yêu cầu.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La cũng cho rằng công tác theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra ở một số thời điểm chưa thật quyết liệt; việc chuẩn hóa dữ liệu, cập nhật quy trình nghiệp vụ và khai thác hiệu quả nền tảng số vẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh.

Bí thư Tỉnh uỷ Sơn La tiếp công dân thường kỳ sau vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh: sonla.gov.vn

Từ thực tiễn triển khai, tỉnh rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng. Trong đó, việc đổi mới tổ chức bộ máy phải gắn với hoàn thiện thể chế, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp; phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền giữa các cấp. Đồng thời, công tác thanh tra phải được thực hiện đồng bộ từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, ban hành kết luận đến theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận thanh tra.

Đặc biệt, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo phải được quan tâm ngay từ cơ sở; lấy đối thoại, giải thích, vận động và xử lý kịp thời các vụ việc phát sinh làm giải pháp quan trọng để hạn chế khiếu kiện phức tạp, kéo dài. Đối với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tỉnh xác định phải kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa và phát hiện, xử lý; lấy công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực, trách nhiệm người đứng đầu làm trọng tâm.

Đẩy mạnh thanh tra theo hướng chủ động phòng ngừa, dựa trên dữ liệu

Trên cơ sở đánh giá toàn diện kết quả thực hiện, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La xác định phương hướng xuyên suốt giai đoạn 2026-2031 là tiếp tục nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu trong công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Theo đó, hoạt động thanh tra sẽ được đổi mới theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện, chấn chỉnh và xử lý vi phạm; chuyển mạnh từ thanh tra dàn trải sang thanh tra có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở đánh giá rủi ro, dữ liệu quản lý và yêu cầu thực tiễn.

Tỉnh tiếp tục gắn hoạt động thanh tra với tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng ngừa tham nhũng, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực.

Đối với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, Sơn La xác định tiếp tục thực hiện theo hướng gần dân, sát dân, giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở; tăng cường đối thoại, hòa giải, chủ động rà soát các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài để xử lý kịp thời, đúng quy định.

Song song với đó, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thực hiện nghiêm công khai, minh bạch, kiểm soát xung đột lợi ích, chuyển đổi vị trí công tác, kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập; nâng cao hiệu quả tự kiểm tra, tự phát hiện vi phạm trong nội bộ cơ quan, đơn vị.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Sơn La đặc biệt quan tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số. Tỉnh đặt mục tiêu số hóa hồ sơ, chuẩn hóa dữ liệu, tăng cường liên thông giữa cấp tỉnh và cấp xã; khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu ngành Thanh tra và các cơ sở dữ liệu quốc gia để phục vụ quản lý, cảnh báo rủi ro và phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Tổ công tác của Thanh tra tỉnh Sơn La làm việc với UBND phường Tô Hiệu nắm tình hình, kiểm tra, hướng dẫn công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Ảnh: sonla.gov.vn

Hoàn thiện thể chế, tăng tính chủ động cho cơ quan thanh tra

Từ thực tiễn triển khai mô hình mới, tỉnh Sơn La kiến nghị Thanh tra Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách liên quan.

Trong đó, tỉnh đề nghị có hướng dẫn thống nhất về tổ chức thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong điều kiện tiếp tục sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra; nghiên cứu bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho cơ quan thanh tra cấp tỉnh nhằm nâng cao hiệu lực thực thi kết luận thanh tra.

Sơn La cũng kiến nghị quy định cụ thể, thống nhất hơn về thời hạn tiến hành thanh tra; hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ bí mật Nhà nước trong hoạt động thanh tra gắn với yêu cầu chuyển đổi số; đồng thời sớm ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng.

Bên cạnh đó, tỉnh đề xuất tiếp tục quan tâm kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế, vị trí việc làm; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Theo Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng đội ngũ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường kiểm soát quyền lực sẽ là những yếu tố quan trọng để xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp./.