Thanh tra tỉnh Sơn La (Cụm trưởng Cụm Thi đua số III - Thanh tra Chính phủ) tổ chức thành công hội nghị giao ước thi đua thanh tra 7 tỉnh miền núi biên giới phía Bắc, năm 2026. Ảnh: Trần Kiên

Chủ động rà soát, đổi mới hoạt động thanh tra theo mô hình mới

Thanh tra tỉnh Sơn La cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tổ chức lại hệ thống cơ quan thanh tra theo hướng tập trung cấp tỉnh, công tác xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra được triển khai nghiêm túc, bám sát định hướng của Thanh tra Chính phủ, chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và yêu cầu quản lý Nhà nước trên địa bàn.

Thanh tra tỉnh đã chủ động rà soát toàn diện kế hoạch thanh tra nhằm bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và đối tượng quản lý mới. Nhiều cuộc thanh tra không còn đối tượng hoặc có nội dung trùng lặp với hoạt động kiểm tra, kiểm toán được đề xuất dừng thực hiện; đồng thời tích hợp các cuộc thanh tra có cùng nội dung, cùng đối tượng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Ông Nguyễn Văn Bắc, Chánh Thanh tra tỉnh Sơn La cho biết, việc tổ chức lại hệ thống thanh tra theo mô hình tập trung cấp tỉnh đã tạo điều kiện để cơ quan thanh tra chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch, điều phối nguồn lực, lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm và hạn chế tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra.

Sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh tra tỉnh Sơn La đã triển khai 34 cuộc thanh tra theo kế hoạch, hoàn thành 100% kế hoạch được phê duyệt. So với trước khi sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra, số lượng cuộc thanh tra giảm đáng kể, song quy mô và chiều sâu được nâng lên rõ rệt.

Thay vì nhiều cuộc thanh tra nhỏ, riêng lẻ tại từng địa bàn, lĩnh vực như trước đây, hoạt động thanh tra hiện nay được tổ chức theo hướng tập trung hơn, chuyên sâu hơn, ưu tiên các lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm như đầu tư xây dựng, tài chính - ngân sách, đất đai, khoáng sản và quản lý tài sản công.

Bên cạnh thanh tra theo kế hoạch, hoạt động thanh tra đột xuất cũng được triển khai kịp thời, đáp ứng yêu cầu chỉ đạo của cấp có thẩm quyền và yêu cầu thực tiễn. Thanh tra tỉnh đã ban hành 5 quyết định thanh tra đột xuất, tập trung vào các lĩnh vực quản lý đất đai, ngân sách, đầu tư xây dựng, khai thác khoáng sản và nhà, đất dôi dư sau sắp xếp.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Nguyễn Văn Bắc, việc tập trung thẩm quyền, nguồn lực và dữ liệu quản lý về cấp tỉnh đã giúp cơ quan thanh tra chủ động nắm bắt tình hình trên phạm vi rộng hơn, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm, đồng thời gắn việc xử lý vụ việc cụ thể với đánh giá trách nhiệm quản lý Nhà nước và nhận diện những bất cập mang tính hệ thống.

Chánh Thanh tra tỉnh Sơn La Nguyễn Văn Bắc chủ trì hội nghị bổ biến, quán triệt các văn bản, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng tại hội nghị sinh hoạt dưới cờ của Đảng bộ Thanh tra tỉnh. Ảnh: CTV

Nâng cao chất lượng thanh tra, phát hiện sai phạm hơn 6,5 tỷ đồng

Cùng với việc đổi mới phương thức tổ chức thực hiện, Thanh tra tỉnh Sơn La chú trọng nâng cao chất lượng quy trình, thủ tục tiến hành thanh tra theo quy định của Luật Thanh tra.

Chánh Thanh tra tỉnh Nguyễn Văn Bắc cho biết, nhiều cuộc thanh tra đã được rút ngắn thời gian thanh tra trực tiếp tối thiểu 20% so với quy định, từ 45 ngày xuống còn dưới 36 ngày. Việc rút ngắn thời gian thanh tra không chỉ góp phần giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí cho đối tượng thanh tra mà còn hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực, nhũng nhiễu.

Các báo cáo kết quả thanh tra và dự thảo kết luận thanh tra cơ bản bảo đảm tính khách quan, chặt chẽ, phản ánh đầy đủ kết quả kiểm tra, xác minh; xác định rõ sai phạm, nguyên nhân, trách nhiệm và kiến nghị xử lý phù hợp.

Theo đó, toàn ngành Thanh tra tỉnh Sơn La đã triển khai tổng số 39 cuộc thanh tra, gồm 34 cuộc theo kế hoạch và 5 cuộc thanh tra đột xuất; ban hành kết luận đối với 32 cuộc thanh tra tại 101 đơn vị.

Qua thanh tra đã phát hiện vi phạm hơn 6,5 tỷ đồng. Thanh tra tỉnh kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 4 tỷ đồng, kiến nghị xử lý khác về kinh tế hơn 2,4 tỷ đồng; đồng thời chuyển thông tin 1 vụ việc sang cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, sau khi vận hành mô hình mới, số cuộc thanh tra chuyên đề diện rộng tăng rõ rệt. Thanh tra tỉnh đã triển khai 7 cuộc thanh tra chuyên đề diện rộng theo yêu cầu của Thanh tra Chính phủ, gồm các chuyên đề về dự án khó khăn, vướng mắc; quản lý khoáng sản và quản lý nhà, đất công.

Các cuộc thanh tra chuyên đề đã giúp cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể hơn về thực trạng quản lý Nhà nước trên phạm vi toàn tỉnh, kịp thời phát hiện những tồn tại mang tính phổ biến, những bất cập trong cơ chế, chính sách để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện.

Thanh tra tỉnh Sơn La tổ chức công khai kết luận thanh tra mới đây. Ảnh: CTV

Tăng hiệu quả đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra

Một trong những chuyển biến đáng ghi nhận sau khi thực hiện mô hình thanh tra tập trung cấp tỉnh là công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra.

Trong kỳ có 62 kết luận thanh tra phải theo dõi, đôn đốc thực hiện, trong đó 30 kết luận chuyển tiếp từ trước ngày 1/7/2025 và 32 kết luận được ban hành sau khi thực hiện mô hình mới.

Tổng số sai phạm phải xử lý về kinh tế theo các kết luận thanh tra là hơn 8,35 tỷ đồng. Đến nay, các cơ quan chức năng đã đôn đốc thực hiện xong 26 kết luận thanh tra, thu hồi về ngân sách hơn 5,41 tỷ đồng và xử lý khác hơn 2,38 tỷ đồng...

Các cơ quan, đơn vị được thanh tra đã tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với 60 tập thể và 399 cá nhân liên quan đến các khuyết điểm, vi phạm được chỉ ra qua thanh tra.

Theo ông Nguyễn Văn Bắc, việc tập trung đầu mối quản lý về Thanh tra tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho công tác tổng hợp, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra trên phạm vi toàn tỉnh; qua đó nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong khắc phục sai phạm và thực hiện các kiến nghị sau thanh tra.

Thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy, mặc dù số lượng cuộc thanh tra giảm, nhưng hiệu quả, chất lượng và tính lan tỏa của hoạt động thanh tra được nâng lên rõ rệt. Mô hình thanh tra tập trung cấp tỉnh đang phát huy vai trò là công cụ quản lý Nhà nước quan trọng, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng ngừa vi phạm và phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.