(Thanh tra) - Các địa phương tiếp tục kiên trì mục tiêu lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, chính quyền địa phương 2 cấp thực sự chuyển động, từng bước đi từ tư duy “giải quyết hồ sơ” sang “phục vụ”, tạo đột phá mạnh mẽ, thực chất trong cải cách hành chính.
Những thành quả nổi bật và những ưu điểm của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên nhiều phương diện là minh chứng rõ nhất cho quyết tâm chính trị của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta về đổi mới tư duy trong hoạch định chiến lược, nắm bắt thời cơ để sớm thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Trong tiến trình cải cách hành chính, chất lượng giải quyết thủ tục hành chính là thước đo rõ nét nhất đối với hiệu quả hoạt động của bộ máy công quyền. Các hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản vận hành ổn định, bảo đảm quy trình giải quyết thủ tục hành chính phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng nhấn mạnh, việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đạt nhiều kết quả quan trọng
Đó là hành lang pháp lý được ban hành đồng bộ, bộ máy đi vào hoạt động ổn định, nhiệm vụ chính trị được thực hiện xuyên suốt, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp được nâng lên rõ rệt, với phương châm phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, bảo đảm tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Các địa phương đều ghi nhận những điểm sáng trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, Hà Nội có những điểm sáng riêng. Theo Sở Nội vụ Hà Nội, sau sắp xếp, cấp xã không còn là cấp “chuyển tiếp” đơn thuần, mà trở thành cấp trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, tiếp dân, xử lý phản ánh, kiến nghị và giữ ổn định đời sống dân cư.
Từ thực tiễn đó, Hà Nội xác định năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp phải được nhìn trên 5 phương diện: Năng lực nắm nhiệm vụ; năng lực tổ chức bộ máy và bố trí con người; năng lực xử lý quy trình và dữ liệu; năng lực điều hành, phối hợp, kiểm tra; và năng lực phục vụ Nhân dân tại địa bàn dân cư.
Sở Nội vụ cho biết, cách làm của Hà Nội là không chờ phát sinh vướng mắc mới xử lý, mà chủ động ban hành văn bản hướng dẫn, tập huấn, kiểm tra, đôn đốc từ đầu để bảo đảm bộ máy mới vận hành liên tục… Nhờ đó, chính quyền địa phương 2 cấp của Thủ đô vận hành hiệu quả, đáp ứng ngày càng cao mục tiêu tinh gọn để gần dân.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều xã cũng đang lựa chọn cách đưa tiện ích số đến gần người dân bằng những mô hình cụ thể. Ở xã Bình Lợi, 100% hồ sơ kết quả giải quyết thủ tục hành chính đã được số hóa, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 98,74%. Địa phương đồng thời triển khai bản đồ số, khu vực bỏ phiếu tích hợp mã QR và số hóa dữ liệu giáo dục.
Hay tại xã Xuân Thới Sơn (Thành phố Hồ Chí Minh), đã triển khai "Cửa ngõ số", "Trạm tiện ích số 24/7" và "Điểm dịch vụ công gần dân". Người dân có thể tra cứu thủ tục, số hóa giấy tờ, đăng nhập VNeID, nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến và theo dõi kết quả ngay tại các điểm hỗ trợ. Một số điểm dịch vụ công được đặt tại trụ sở ấp để người dân không phải di chuyển xa…
Chính quyền địa phương 2 cấp tuy vận hành mới hơn 1 năm nhưng đã ghi nhận nhiều đột phá trong cải cách thủ tục hành chính. Không chỉ giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, mô hình còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, cải thiện môi trường đầu tư, củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nhất là ở cấp xã, phường đang là một trong những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ, trong khi cán bộ cơ sở đang phải “gánh” nhiều nhiệm vụ. Việc thiếu nhân lực chuyên môn ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, nhất là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức sâu về quản trị hệ thống, dữ liệu và an toàn thông tin.
Nhiều địa phương cũng đã tổ chức lại Trung tâm Phục vụ hành chính công theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp; đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả qua môi trường điện tử và dịch vụ bưu chính công ích.
Mô hình "một cửa," "một cửa liên thông" tiếp tục được hoàn thiện, gắn với việc ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia. Không chỉ rút ngắn quy trình xử lý công việc, cải cách thủ tục hành chính còn góp phần thay đổi tư duy của đội ngũ cán bộ, công chức từ "quản lý" sang "phục vụ".
Sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã cho thấy những tín hiệu tích cực từ thực tiễn. Từ các đô thị lớn đến vùng nông thôn, bộ máy hành chính đang vận hành theo hướng linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và gần dân hơn. Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả, nơi người dân thực sự trở thành trung tâm của mọi hoạt động quản lý Nhà nước.
Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra khi nhấn mạnh việc đổi mới tổ chức bộ máy phải đi đôi với đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
“Từ chỗ chủ yếu tiếp nhận và chuyển hồ sơ, chính quyền cơ sở trở thành cấp trực tiếp giải quyết công việc cho người dân”, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết, những kết quả này cho thấy chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp từng bước được nâng lên.
Từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, có thể thấy, tháo gỡ điểm nghẽn nhân lực chuyển đổi số cần được thực hiện đồng bộ, không chỉ dừng ở việc điều động, bổ sung cán bộ. Trước mắt, cần rà soát, bố trí nhân sự phù hợp, bởi khi nhân lực được bố trí phù hợp, năng lực số được nâng cao và công nghệ được khai thác hiệu quả, chính quyền cơ sở mới có thể vận hành thông suốt, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, đưa chuyển đổi số đi vào thực chất.
Bài 2: Dịch vụ công “tìm đến” dân: Khoảng cách giữa chính quyền - người dân được rút ngắn
