(Thanh tra) - Sở hữu những vùng quế rộng lớn, cảnh quan núi rừng, lòng hồ thơ mộng cùng bản sắc văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc, xã Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai có nhiều lợi thế phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Từ những giá trị sẵn có, địa phương đang từng bước kết nối nông nghiệp, cảnh quan và văn hóa, mở ra hướng phát triển mới, góp phần tạo sinh kế và nâng cao đời sống người dân.
Nghị quyết số 26 ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, phát huy giá trị văn hóa, bản sắc địa phương và vai trò chủ thể của người dân. Đây cũng là định hướng để Mỏ Vàng khai thác lợi thế cảnh quan, văn hóa, gắn phát triển du lịch với bảo vệ môi trường.
Với Mỏ Vàng, rừng quế, lòng hồ, di tích và đời sống của đồng bào các dân tộc là chất liệu để hình thành trải nghiệm riêng. Vùng quế gần 10.000ha nổi bật với những đồi cây nối tiếp trên sườn núi, vừa tạo cảnh quan, vừa gắn với sản xuất và thu nhập của nhiều hộ. Đây là lợi thế để nghiên cứu du lịch nông nghiệp, đưa hoạt động sản xuất quen thuộc thành trải nghiệm cho du khách.
Ông Đặng Nho Quyên, người dân thôn Thác Tiên, xã Mỏ Vàng, cho biết gia đình ông đã gắn bó với cây quế nhiều năm. Từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch vỏ, cành, lá, các bộ phận của cây đều mang lại giá trị kinh tế, giúp gia đình ổn định cuộc sống và có điều kiện đầu tư sản xuất.
Theo ông Quyên, kết hợp vùng quế với tham quan, trải nghiệm là hướng đi có triển vọng. Những đồi quế có cảnh quan đẹp, không khí trong lành và nét riêng trong phương thức canh tác miền núi. Nếu tổ chức phù hợp, hoạt động này sẽ góp phần quảng bá quê hương, giới thiệu sản phẩm và tạo thêm nguồn thu cho người trồng quế.
Gia đình ông sẵn sàng đón khách tham quan đồi quế, giới thiệu quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch, chế biến và bán sản phẩm. Ông mong được hỗ trợ tập huấn kỹ năng đón tiếp, hướng dẫn khách, quảng bá và kết nối với công ty lữ hành để người trồng quế tham gia sâu hơn vào hoạt động du lịch.
Bên cạnh vùng quế, khu vực An Lương với Đình An Lương và định hướng xây dựng mô hình Làng nông thôn xanh Mỏ Vàng có thể trở thành điểm kết nối trong hành trình khám phá. Lễ hội Đình An Lương tổ chức hằng năm, thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách; giải đua mảng tạo nét riêng gắn với đời sống sông nước, đồng thời duy trì không gian giao lưu cộng đồng và sinh hoạt tín ngưỡng.
Trong cộng đồng Dao, các nghi lễ như lễ cấp sắc, lễ cầu làng vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Trang phục, ẩm thực, dân ca, dân vũ và phong tục của đồng bào Dao, Tày, Mông cũng là những giá trị có thể giới thiệu trong du lịch cộng đồng, trên cơ sở tôn trọng tập quán và vai trò chủ thể của người dân.
Lòng hồ thủy điện Đồng Sung với mặt nước rộng, núi rừng bao quanh có thể bổ sung cho hành trình trải nghiệm. Kết nối nơi đây với vùng quế, Đình An Lương và không gian văn hóa sẽ tạo sản phẩm đa dạng hơn.
Có tài nguyên và cảnh quan đẹp mới là điều kiện ban đầu. Mỏ Vàng cần chuyển lợi thế sẵn có thành sản phẩm cụ thể, phù hợp với điều kiện địa phương và khả năng tham gia của người dân.
Địa phương cần rà soát các khu vực có lợi thế về cảnh quan, văn hóa, giao thông để lựa chọn điểm ưu tiên; nghiên cứu tuyến trải nghiệm kết nối vùng quế, lòng hồ Đồng Sung, Đình An Lương và không gian văn hóa. Mỗi điểm đến cần có hoạt động phù hợp, tránh chỉ tham quan, ngắm cảnh mà thiếu trải nghiệm.
Giao thông, điện, nước sạch, viễn thông và vệ sinh môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đón khách. Cải thiện hạ tầng vừa phục vụ đời sống, sản xuất, vừa giúp du khách tiếp cận các khu vực tiềm năng; cảnh quan nông thôn cũng cần được giữ gìn sạch đẹp.
Người dân có thể tham gia cung cấp dịch vụ phù hợp, từ lưu trú, ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm đến giới thiệu, bán nông sản và sản phẩm thủ công. Kết nối du lịch với sản phẩm OCOP, ẩm thực truyền thống và sản phẩm từ quế sẽ mở rộng đầu ra, nâng giá trị nông sản và tạo thêm nguồn thu. Sản phẩm cần phù hợp mùa vụ, điều kiện sản xuất và sức tiếp nhận của từng hộ dân địa phương.
Để tham gia hiệu quả, các hộ cần được tập huấn kỹ năng đón tiếp, giao tiếp, giới thiệu sản phẩm và tổ chức trải nghiệm. Kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị lữ hành sẽ giúp người dân tiếp cận thị trường, đưa sản phẩm đến gần du khách. Đây cũng là mong muốn của ông Đặng Nho Quyên.
Quảng bá cũng cần được chú trọng. Qua mạng xã hội, video, hình ảnh và kênh thông tin điện tử, cảnh quan vùng quế, lòng hồ, lễ hội và sản phẩm đặc trưng có thể tiếp cận nhiều du khách hơn. Thanh niên có thể hỗ trợ xây dựng nội dung giới thiệu điểm đến và quảng bá sản phẩm trên môi trường số.
Ông Đỗ Cao Quyền, Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng cho biết, địa phương xác định phát triển du lịch phải hài hòa lợi ích kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường. Xã vận động người dân bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan, bảo tồn phong tục và xây dựng nếp sống văn minh.
Theo ông Quyền, người dân phải là chủ thể, trực tiếp tham gia xây dựng sản phẩm và được hưởng lợi. Địa phương tạo điều kiện để các hộ làm du lịch, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tìm hiểu cơ hội đầu tư phù hợp với quy hoạch và điều kiện thực tế.
Phát triển du lịch không thể đánh đổi môi trường và bản sắc. Khai thác cảnh quan phải đi đôi với bảo vệ rừng, nguồn nước, hệ sinh thái; nghi lễ và phong tục truyền thống cần được gìn giữ, tôn trọng cộng đồng.
Từ rừng quế, lòng hồ Đồng Sung đến Đình An Lương và đời sống đồng bào các dân tộc, Mỏ Vàng có nhiều chất liệu xây dựng hướng du lịch riêng. Để lợi thế thành nguồn lực kinh tế, địa phương cần hoàn thiện hạ tầng, hình thành sản phẩm, nâng chất lượng dịch vụ và tăng liên kết với các đơn vị lữ hành.
Du lịch có thể nâng giá trị nông sản, đa dạng hóa sinh kế và góp phần gìn giữ nét đẹp quê hương. Khi người dân được tham gia, hưởng lợi từ những giá trị mình gìn giữ, thiên nhiên và văn hóa được trân trọng, Mỏ Vàng sẽ có thêm nền tảng phát triển xanh, bền vững.
