(Thanh tra)- Trước đây, nhiều quan chức lãnh đạo trong lĩnh vực truyền thông Trung Quốc đã bị cảnh sát bắt giữ điều tra về hành vi tham nhũng. Thế nhưng, mới đây, việc cảnh sát Trung Quốc tiến hành một đợt bắt giữ lớn nhất liên quan đến một loạt quan chức trong lĩnh vực truyền thông, vì bị cáo buộc tham nhũng, nhận hối lộ và đe dọa tống tiền, đã thể hiện rõ hành động mạnh tay của Trung Quốc chống tham nhũng trong lĩnh vực truyền thông.
Quảng cáo để “lấy lòng” truyền thông
Vụ bắt giữ mới đây nhất liên quan đến một loạt quan chức của Báo Điện tử kinh tế Tin tức Kinh doanh Thế kỷ 21 (21st Century Business Herald), trong đó có Shen Hao - Chủ tịch; Chen Dongyang - Giám đốc Xuất bản; cùng với trưởng ban biên tập và 2 quan chức phụ trách kinh doanh.
Theo thông tin ban đầu, những người bị bắt giữ vì cáo buộc đã có hành động đe dọa, yêu cầu hàng trăm doanh nghiệp đang chuẩn bị tham gia sàn chứng khoán hoặc đang chuẩn bị cho những dự án lớn, nếu không đăng quảng cáo trên Tin tức Kinh doanh Thế kỷ 21 thì sẽ bị “bới móc” những thông tin bất lợi.
Vụ bắt giữ chỉ coi là lớn nhất liên quan đến quan chức lãnh đạo trong lĩnh vực truyền thông, chứ không phải là vụ bê bối tham nhũng đầu tiên liên quan đến lĩnh vực này ở Trung Quốc.
Còn nhớ, vào khoảng mùa Hè năm 2011, hãng sản xuất đồ nội thất cao cấp của Italya là Da Vinci, đã có chiến dịch truyền thông diễn ra trong 2 tuần liên tiếp, nhằm tiếp thị sản phẩm nội thất cao cấp của Italya được nhập khẩu trực tiếp vào Trung Quốc. Thế nhưng, chiến dịch tiếp thị này đã lĩnh một đòn chí mạng từ những bài viết của phóng viên Li Wenxue, khi cho rằng những sản phẩm của Da Vinci chỉ là những sản phẩm được được sản xuất tại Trung Quốc và dán mác “sản xuất tại Italya”. Sau khi lĩnh cú đòn này, dường như “biết thân biết phận”, nên 3 tháng sau đó, hãng sản xuất đồ nội thất cao cấp Da Vinci đã phải chấp nhận chuyển 1 triệu nhân dân tệ (khoảng 163 nghìn USD) vào một tài khoản của một người trung gian ở Hong Kong (Trung Quốc), để người này chuyển số tiền đó cho phóng viên Li Wenxue, nhằm đổi lấy sự im lặng cũng như dừng những bài viết gây bất lợi cho Da Vinci.
Bẵng đi một thời gian, đến tháng 6/2014, giới truyền thông Trung Quốc lại bị chấn động khi cảnh sát tiến hành bắt giữ 1 giám đốc và 1 biên tập viên kỳ cựu của Kênh Truyền hình Tài chính Quốc gia CCTV2. Cả 2 đều bị cáo buộc tham nhũng và đe dọa doanh nghiệp để lấy tiền quảng cáo.
Tiếp đó, đến tháng 8/2014, cảnh sát Trung Quốc mở cuộc điều tra về trường hợp Tập đoàn Alibaba bị ép buộc phải quảng cáo. Theo đó, Alibaba - một tập đoàn kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ, đã bị Thời báo IT - tờ tuần báo chuyên về tin tức công nghệ, ép phải đăng quảng cáo ngay trước thời điểm Alibaba đăng ký tham gia sàn chứng khoán. Để làm “êm lòng” tờ báo này, Alibaba đã phải đăng một đợt quảng cáo dài kỳ trên Thời báo IT, với số tiền là 1,8 triệu nhân dân tệ (khoảng 293 nghìn USD).
Sau vụ việc này, đến ngày 16/9, Chính phủ Trung Quốc đã phải thành lập Ủy ban Đạo đức truyền thông, nhằm kiểm tra, giám sát các cơ quan truyền thông cũng như giám sát các phóng viên, biên tập viên và cả giới quan chức lãnh đạo truyền thông, buộc họ phải tôn trọng “quy chuẩn” của truyền thông Trung Quốc là “khách quan, chính xác, cởi mở và trung thực”.
Lì xì để “lấy lòng” phóng viên
Zhan Jiang - giảng viên báo chí của 1 trường đại học ở TP Bắc Kinh, đã phải thừa nhận 1 thực tế, đó là ở Trung Quốc hiện nay, phóng viên điều tra được coi như miếng “mồi nhử” của nhiều cơ quan báo chí nhằm gây áp lực thu hút quảng cáo.
Bên cạnh đó, hầu hết các phóng viên viết tin tức khác đều có 1 thói quen “không phong bì, không họp báo”. Thế nên, để thuyết phục và mời phóng viên đi dự họp báo, các đơn vị tổ chức sự kiện đều tuân thủ luật bất thành văn, đó là bỏ một vài trăm tệ, tùy theo tính chất của sự kiện, vào phong bì rồi gửi kèm với tập tài liệu thông tin về sự kiện. Có như vậy, sự kiện mới mong được thông tin rộng rãi tới đông đảo độc giả. “Ở Trung Quốc, thật hiếm có phóng viên nào, trong suốt sự nghiệp của mình, lại không hề nhận một món quà, hay một cái “phong bì” nào”, ông Zhan Jiang khẳng định.
Còn trong một bài xã luận đăng trên Trang Thông tin điện tử Đề án đổi mới Truyền thông Trung Quốc, Zhu Xuedong - cựu Tổng Biên tập Tuần báo Trung Quốc, đã chỉ ra những mảng tối của truyền thông Trung Quốc hiện nay, và cho rằng đó là “kỷ nguyên tham nhũng của báo chí”. “Ở một khía cạnh khác, chủ nghĩa cơ hội đang trở nên thống trị trong lĩnh vực truyền thông. Sự thành công được đo bằng lợi ích và quyền lực. Thứ lợi ích và quyền lực đó đang “quyến rũ” một phần lớn những người đang hoạt động trong lĩnh vực truyền thông. Đồng thời, đáng buồn thay, nó cũng đang trở thành “thước đo giá trị” đối với những tờ báo được cho là “chuyên nghiệp” hiện nay” - ông Zhu Xuedong viết.
Nhật Minh
