(Thanh tra) - Ủy ban Chống tham nhũng độc lập (ICAC) của Đặc khu hành chính Hồng Kông (Trung Quốc) được đánh giá là một trong những mô hình thành công nhất trong cuộc chiến chống tham nhũng. Nhiệm vụ của ICAC bao gồm 3 mũi nhọn: điều tra/ngăn chặn (thực thi pháp luật), phòng ngừa, giáo dục.
ICAC có 4 đơn vị chính: Cục Chống tham nhũng, Cục Phòng ngừa tham nhũng, Cục Quan hệ cộng đồng, và Văn phòng Chủ tịch (hiện nay là Vụ Dịch vụ Doanh nghiệp).
ICAC lấy việc chống tham nhũng, thực thi pháp luật và răn đe làm trọng tâm. Ủy ban dành 70% nguồn lực và nhân sự cho Cục này để duy trì 2 yếu tố quan trọng: Xác định và bắt giữ các quan chức tham nhũng vì họ kiểm soát phần lớn khu vực công; giành sự ủng hộ của người dân.
Cục Chống tham nhũng có một hệ thống tiếp nhận đơn tố cáo hành vi tham nhũng công khai 24/24 giờ dành cho người dân, các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức khác. Cục này cũng có một đường dây điện thoại nóng công khai tiếp nhận tố cáo, và đã được chứng minh là khá hiệu quả.
Bên cạnh đó, ICAC có hệ thống bảo mật, bảo vệ người tố cáo và nhân chứng hiệu quả.
Bất kỳ hành vi phạm tội nào bị cáo buộc hoặc nghi ngờ theo Pháp lệnh Phòng ngừa hối lộ, Pháp lệnh Hành vi tham nhũng và bất hợp pháp, Pháp lệnh Ủy ban Chống tham nhũng độc lập đều được một nhóm túc trực 24/24 giờ điều tra ngay lập tức.
Đáng chú ý, ICAC áp dụng chính sách không khoan nhượng. Chỉ cần có nghi ngờ chính đáng, tất cả đơn tố cáo tham nhũng, bất kể nghiêm trọng hay quy mô nhỏ, đều sẽ được điều tra nghiêm túc.
Thêm vào đó, có một hệ thống rà soát nội bộ và bên ngoài hiệu quả để đảm bảo mọi cuộc điều tra đều được tiến hành một cách chuyên nghiệp và kịp thời.
Tất cả trường hợp thực thi pháp luật thành công đều được công bố trên các phương tiện truyền thông để chứng minh hiệu quả và tạo ra tác động răn đe tối đa.
Ngoài việc thực thi pháp luật và truy tố, ICAC còn thành công trong phòng ngừa tham nhũng bằng cách "xác định và loại bỏ những điểm yếu về quản lý và tổ chức tạo ra kẽ hở cho tham nhũng".
Cục Phòng ngừa tham nhũng chịu trách nhiệm "đảm bảo cải thiện phương pháp hoặc quy trình làm việc có thể tạo điều kiện cho các hành vi tham nhũng". Cục này hướng đến mục tiêu giảm thiểu tham nhũng trong các cơ quan/tổ chức công bằng cách đảm bảo "mức độ hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm giải trình cao".
Chiến lược phòng ngừa tham nhũng của ICAC ưu tiên các lĩnh vực mua sắm công, công trình công cộng, cấp phép, cung cấp dịch vụ công, thực thi pháp luật và thu ngân sách. Chiến lược mang tính toàn diện vì tập trung vào việc tăng cường các hệ thống quản lý sau: Quản lý hiệu quả công việc; Quản lý mua sắm; Quản lý tài chính; Quản lý nguồn nhân lực; Quản lý khiếu nại/tố cáo.
Chiến lược phòng ngừa tham nhũng đã đảm bảo việc tăng lương, phúc lợi tốt hơn, điều kiện làm việc tốt hơn và các chương trình nghề nghiệp tốt hơn nhằm cung cấp cơ hội đào tạo và thăng tiến, nhờ đó tránh được tính trì trệ ở phía nhân viên.
Cục Phòng ngừa tham nhũng có những nhiệm vụ theo luật định như sau:
Kiểm tra các hoạt động và thủ tục của các cơ quan chính quyền có thể dẫn đến tham nhũng và sửa đổi chúng.
Tư vấn theo yêu cầu của các tổ chức tư nhân hoặc cá nhân về cách thức phòng ngừa tham nhũng.
Nhóm Dịch vụ Tư vấn của Cục Phòng ngừa tham nhũng, ICAC thực hiện 70 cuộc rà soát quy trình, thủ tục hàng năm thông qua tư vấn miễn phí và bí mật về phòng ngừa tham nhũng phù hợp với nhu cầu cụ thể của các tổ chức tư nhân (ban quản lý của các tổ chức, công ty và tập đoàn đa quốc gia). Các hoạt động của Cục này có thể bao gồm:
- Xác định rủi ro ở các lĩnh vực dễ bị tổn thương và quản lý rủi ro;
- Hợp lý hóa sổ tay quy trình làm việc;
- Tăng cường giám sát nhân viên thông qua hệ thống kiểm tra đột xuất;
- Tăng cường kiểm toán nội bộ;
- Duy trì tài liệu thích hợp để giải trình trách nhiệm;
- Thực hiện chính sách bảo mật thông tin;
- Thực hiện chính sách luân chuyển cán bộ;
- Các chỉ số hiệu quả/cam kết hiệu quả (đảm bảo dịch vụ);
- Chính phủ điện tử và mua sắm điện tử;
- Đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong tuyển dụng, đánh giá và thăng tiến cán bộ.
Mục tiêu của Cục Quan hệ cộng đồng là giáo dục người dân về các tội tham nhũng và tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng trong chống tham nhũng.
Cục có 8 văn phòng khu vực để giáo dục cộng đồng được thực hiện trên diện rộng. Các phòng trực thuộc Cục báo cáo hoạt động để xin tư vấn từ Ủy ban Tư vấn của công dân về Quan hệ cộng đồng. Những hoạt động của Cục bao gồm:
Thứ nhất, các cán bộ quan hệ cộng đồng có thể công khai những vụ án thực thi pháp luật thành công thông qua thông cáo báo chí, hội nghị, các cuộc phỏng vấn; cũng như sản xuất một loạt phim truyền hình dựa trên các vụ án có thật. Việc thành lập Báo ICAC cũng giúp công chúng cập nhật thông tin về các vụ án tham nhũng, phản ánh sự minh bạch của ICAC trước người dân.
Thứ hai, sử dụng quảng cáo trên phương tiện truyền thông đại chúng để giáo dục. Các quảng cáo đã thành công trong việc khuyến khích công chúng tố cáo tham nhũng, cũng như nâng cao nhận thức người dân về tác hại của tham nhũng và nhu cầu về một xã hội công bằng và liêm chính.
Thứ ba, Chương trình Giáo dục đạo đức học đường được triển khai ở tất cả cấp học, từ mẫu giáo đến đại học.
Thứ tư, việc thành lập Câu lạc bộ ICAC đã thành công trong việc tạo điều kiện cho công chúng tham gia tình nguyện, cho họ cơ hội làm việc trong các chương trình cộng đồng phòng, chống tham nhũng.
Thứ năm, việc thúc đẩy bộ quy tắc đạo đức trong chính quyền và doanh nghiệp được thực hiện nhờ cung cấp các buổi nói chuyện về phòng ngừa tham nhũng và các hội thảo tăng cường đạo đức cho khu vực công và tư nhân.
Thứ sáu, sự thành công của việc xuất bản các thực tiễn tốt và hướng dẫn về phòng ngừa tham nhũng nhằm giám sát chặt chẽ tham nhũng trong cộng đồng.
Thứ bảy, việc thành lập thành công Trung tâm Phát triển đạo đức như một trung tâm thúc đẩy bộ quy tắc đạo đức kinh doanh.
Cuối cùng là việc thành lập các triển lãm, hội chợ vui chơi, chương trình tạp kỹ truyền hình để truyền bá thông điệp về một xã hội trong sạch... và việc sử dụng các trang web, mạng xã hội để giáo dục thanh thiếu niên, phát triển đạo đức và tham khảo.
ICAC tập trung vào việc thu hút giới trẻ tham gia các hoạt động phòng, chống tham nhũng để duy trì văn hóa liêm chính trong xã hội Hồng Kông. Ủy ban cung cấp các gói giảng dạy, dự án và các buổi nói chuyện trực tiếp hàng năm cho học sinh, sinh viên, đặc biệt là học sinh trung học.
ICAC đã hợp tác với các trường đại học thành lập Chương trình Đại sứ vào năm 2007 để huy động sinh viên đại học tham gia vào các dự án chống tham nhũng. Hơn nữa, Ủy ban đã thiết lập Mô-đun Đạo đức cá nhân dành cho sinh viên đại học vào năm 2010, sau đó được đưa vào chương trình Giáo dục đại cương của 8 trường đại học địa phương vào năm 2011 và 2012.
Các giá trị cốt lõi của giáo dục đạo đức đối với thanh thiếu niên là: Quan điểm cân bằng về của cải và tài sản vật chất, tôn trọng lòng tin, sự trung thực, công lý, sự công bằng, quyền và phúc lợi của người khác, nhận thức về quyền của bản thân và có tinh thần trách nhiệm; tôn trọng pháp quyền và sự quan tâm đến phúc lợi của cộng đồng.
Trung tâm Nghiên cứu Phòng, chống tham nhũng và Đào tạo Quốc tế (CACSIT) là một bộ phận nghiên cứu của Nhóm Liên lạc và Đào tạo Quốc tế (ILT) trực thuộc Cục Phòng ngừa tham nhũng, ICAC. Trung tâm được thành lập năm 2009 nhằm mục đích hỗ trợ và tiến hành nghiên cứu, phân tích về Quản trị hợp tác và Quản trị liêm chính, phát triển các sáng kiến chống tham nhũng ở cấp địa phương, khu vực và quốc tế. Trung tâm này thực hiện các hoạt động như:
Cung cấp nguồn tài liệu để nghiên cứu và phân tích các vấn đề về cuộc chiến chống tham nhũng ở Hồng Kông và quốc tế;
Đóng vai trò là nền tảng cho việc trao đổi và hợp tác học thuật với các tổ chức phòng, chống tham nhũng quốc tế cũng như các cơ sở học thuật;
Hợp tác với các cơ quan phòng, chống tham nhũng nước ngoài trong khuôn khổ Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) để tìm kiếm các cơ hội đào tạo nhằm nâng cao năng lực.
Trung tâm đã tổ chức các hội thảo với các học giả trong nước, quốc tế về các vấn đề phòng, chống tham nhũng, hoan nghênh các thành viên quốc tế mới tham gia hợp tác và thảo luận về bất kỳ vấn đề nào liên quan đến tham nhũng.
Chương trình Đào tạo chống tham nhũng và Đạo đức là một chương trình do Trung tâm khởi xướng nhằm hỗ trợ doanh nhân và những người khác hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh hiểu rõ pháp luật phòng, chống tham nhũng, đạt tiêu chuẩn liêm chính cao.
Ví dụ, chương trình cung cấp cho các nhà quản lý doanh nghiệp những kỹ năng cần thiết để nhận diện và quản lý rủi ro tham nhũng, quản lý tính liêm chính của nhân viên và hiểu rõ vai trò quản lý của họ trong phòng ngừa tham nhũng. Hơn nữa, khóa đào tạo này miễn phí cho toàn thể nhân viên, quản lý, quản lý cấp cao, các tổ chức nghề nghiệp và người dân.
Bài tiếp: Kinh nghiệm chống tham nhũng của Hồng Kông: Sức mạnh thể chế và sự ủng hộ của người dân
