(Thanh tra) - Từ một nơi chứng kiến tham nhũng, hối lộ tràn lan đến nay đã trở thành miền đất không dung thứ cho quan tham, Đặc khu hành chính Hồng Kông (Trung Quốc) cho thấy tính hiệu quả trong công tác phòng, chống tham nhũng, nhờ vào sức mạnh của thể chế và sự ủng hộ của người dân.
Mục tiêu đầu tiên của Ủy ban Chống tham nhũng độc lập (ICAC) là duy trì sức mạnh của mình.
Sức mạnh thể chế của Ủy ban được duy trì nhờ đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, những người hoàn toàn tận tâm trong việc đấu tranh chống tham nhũng ở Hồng Kông.
Cán bộ được tuyển chọn kỹ lưỡng, đến từ nhiều thế hệ và lĩnh vực khác nhau. Công tác phòng ngừa tham nhũng của ICAC được thực hiện thành công nhờ đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, bao gồm những người có chuyên môn về kế toán, kiểm toán, phân tích tài chính, công nghệ thông tin, luật, kỹ thuật, khảo sát... và các cựu công chức, viên chức giàu kinh nghiệm.
Tổng số nhân viên của ICAC là 1.263 người vào năm 2008 và cuối năm 2024 tăng lên 1.549 người. Ngân sách hàng năm của Ủy ban là 90 triệu USD vào năm 2007; năm 2014 đạt 120,14 triệu USD. Ước tính ngân sách năm 2025–2026 là khoảng 143 triệu USD.
Để đảm bảo ICAC không lạm dụng quyền lực được giao, tránh sử dụng quyền lực cho những mục đích không cần thiết, cũng như để đáp ứng kỳ vọng cao của công chúng, một hệ thống kiểm tra và cân bằng quyền lực đã được thiết lập nhằm duy trì sự giám sát.
Hệ thống này bao gồm: Giám đốc điều hành và Hội đồng điều hành; Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Hệ thống tư pháp độc lập; Hội đồng lập pháp; 4 ủy ban tư vấn với sự tham gia của người dân (Ủy ban Tư vấn về tham nhũng, Ủy ban Rà soát hoạt động chống tham nhũng, Ủy ban Tư vấn phòng ngừa tham nhũng và Ủy ban Tư vấn của công dân về quan hệ cộng đồng).
Tham gia hệ thống kiểm tra và cân bằng quyền lực còn có Ủy ban Tố cáo ICAC; Ủy ban Điều tra, Giám sát nội bộ; Báo chí tự do.
Cùng với đó, Ủy ban Điều tra và Giám sát Nội bộ của ICAC có trách nhiệm điều tra các vi phạm kỷ luật và cáo buộc tham nhũng đối với cán bộ ICAC, cũng như các tố cáo không liên quan đến tội phạm hình sự đối với ICAC hoặc cán bộ của ICAC. Ủy ban cũng tư vấn về việc tối ưu hóa các thủ tục hoạt động của ICAC.
Tất cả tố cáo về tham nhũng và các tội phạm hình sự liên quan tới cán bộ ICAC đều được chuyển đến Bộ Tư pháp để tư vấn. Mỗi cáo buộc đều được xem xét và cân nhắc để quyết định xem có đủ cơ sở để tiến hành điều tra hình sự hay không và liệu cuộc điều tra có nên được thực hiện bởi Ủy ban này hay không. Tất cả cuộc điều tra hình sự do Ủy ban hoàn thành đều được báo cáo cho Ủy ban Rà soát hoạt động chống tham nhũng, trong khi các trường hợp khác được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền để điều tra.
Trong năm 2024, theo ý kiến của Bộ Tư pháp, không có tố cáo nào về tham nhũng và các tội phạm hình sự liên quan đến các cán bộ ICAC cần được điều tra. Trong hai năm 2023-2024, có 17 đơn tố cáo ICAC hoặc cán bộ của ICAC (phi hình sự) đã được xử lý, trong đó 4 đơn (năm 2023) và 12 đơn (2024) được xác định là không có căn cứ, 1 đơn (năm 2024) được xác định là có căn cứ. Đơn có căn cứ đã được xác minh và xử lý.
Cục Chống tham nhũng, ICAC chủ động điều tra và phát hiện tham nhũng thông qua 3 phương thức chính: Duy trì các mối liên hệ rộng rãi trong khu vực công và tư để trao đổi thông tin và tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác; sử dụng công nghệ thông tin để thu thập và phân tích thông tin tình báo tội phạm; triển khai các nguồn tin và đặc vụ ngầm một cách thận trọng (điều tra bí mật) và phối hợp với các bên liên quan.
ICAC luôn duy trì tỷ lệ truy tố cao, đạt khoảng 80%.
Cục Chống tham nhũng và Văn phòng khu vực khác tại Hồng Kông tiếp nhận các đơn tố cáo tham nhũng thông qua đường dây nóng 24/24 giờ.
Trong năm 2024, có 207 người liên quan đến 104 vụ án bị truy tố và 119 người bị kết án. Tỷ lệ kết án theo cá nhân và theo vụ án lần lượt là 76% và 84%.
Nền công vụ của Hồng Kông được đánh giá là khá trong sạch, năm 2024 có 16 cán bộ bị truy tố về tham nhũng và các tội khác.
Người dân Hồng Kông có thái độ gần như không khoan nhượng đối với tham nhũng và sẵn sàng tố cáo tham nhũng bất cứ khi nào có nghi ngờ. Tỷ lệ người dân sẵn sàng tố cáo vào năm 2016 là 78,1% và tăng lên 81,7% vào năm 2020. Đa số người dân Hồng Kông cho rằng, công việc của ICAC rất hiệu quả.
Người dân rất tin tưởng công tác phòng, chống tham nhũng của ICAC. 72% người tố cáo năm 2019 đã tiết lộ danh tính của mình.
Theo một báo cáo do ICAC Hồng Kông công bố, cuộc khảo sát ý kiến thường niên ICAC năm 2019 do một cơ quan nghiên cứu độc lập thực hiện cho thấy, 96% người được hỏi bày tỏ sự ủng hộ đối với ICAC và cho rằng, một xã hội không tham nhũng là rất quan trọng cho sự phát triển của Hồng Kông.
Năm 2024, ICAC đã nhận được tổng cộng 2.058 đơn tố cáo tham nhũng, trong đó có 1.636 đơn có thể điều tra. Những con số này thể hiện mức tăng hàng năm là 3% và 4% (tương ứng là 57 và 70 đơn). Ngoài ra, ICAC đã nhận được tổng cộng 95 đơn tố cáo liên quan đến bầu cử (trong đó 89 đơn có thể điều tra).
Tháng 2/2026, Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) đã công bố Chỉ số cảm nhận tham nhũng (CPI) năm 2025, đánh giá Hồng Kông đứng thứ 12 toàn cầu với số điểm 76 (tăng 5 bậc, 2 điểm so với năm 2024), trong khi điểm trung bình toàn cầu giảm xuống mức thấp kỷ lục là 42 điểm, cho thấy tính hiệu quả trong công tác phòng, chống tham nhũng và tái khẳng định đây là miền đất không dung thứ cho tham nhũng, hối lộ.
