(Thanh tra) - Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm, tồn tại trong thực hiện cơ chế tự chủ tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) giai đoạn 2021 - 2024, từ thu học phí, quản lý quỹ học bổng, ngân sách, đầu tư công đến mở ngành và tuyển sinh.
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 32/TB-TTCP về kết luận thanh tra trách nhiệm của ĐHQGHN trong thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021 - 2024.
Kết quả thanh tra cho thấy, bên cạnh những mặt đã triển khai, công tác quản lý chuyên môn, tài chính, ngân sách, đầu tư xây dựng và tài sản công tại ĐHQGHN và một số đơn vị thành viên, trực thuộc còn hạn chế, vi phạm.
Trong lĩnh vực đào tạo, một số trường thu học phí chưa đúng quy định. Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành mức thu năm học 2023 - 2024 đối với 8 chương trình chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật. Mức thu từ 6 - 7 triệu đồng/tháng đối với hệ cử nhân, 6,75 - 7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ, cao hơn mức quy định.
Trường Đại học Giáo dục thu 470.000 đồng/tín chỉ đối với các ngành đào tạo giáo viên, cao hơn mức quy định từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ …
Thanh tra Chính phủ xác định các hành vi này là vi phạm hành chính.
Việc trích lập quỹ học bổng khuyến khích học tập cũng chưa bảo đảm quy định. Trong giai đoạn 2021 - 2024, 8 trường được kiểm tra phải trích lập hơn 332,27 tỷ đồng, tương đương 8% học phí thu được, nhưng thực tế mới trích hơn 237,9 tỷ đồng, đạt 5,73%, còn thiếu 2,27%.
Đáng chú ý, 3 trường sử dụng quỹ học bổng sai mục đích, với số tiền gồm: Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật hơn 1,57 tỷ đồng; Trường Quản trị và Kinh doanh hơn 742 triệu đồng; Trường Đại học Công nghệ hơn 596 triệu đồng.
Trong quản lý tài chính, ĐHQGHN chưa tổ chức kế toán riêng, chưa lập báo cáo tài chính hằng năm đối với nguồn kinh phí trích chuyển; Ban Kế hoạch - Tài chính cũng chưa thực hiện đầy đủ việc thanh quyết toán, đối chiếu, kiểm tra theo quy định.
Giai đoạn 2021 - 2024, ĐHQGHN cấp hơn 138,36 tỷ đồng từ nguồn này cho 66 khoản chi, trong đó có khoản chi sai, chi trùng với nhiệm vụ thường xuyên đã được ngân sách Nhà nước cấp. Hơn 18,24 tỷ đồng còn dư tại các đơn vị chưa được kiểm tra, quyết toán và thu hồi.
Bên cạnh đó, việc xác định mức độ tự chủ tài chính chưa đúng quy định, dẫn đến kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách Nhà nước được giao cao hơn mức tạm tính hơn 215,67 tỷ đồng.
ĐHQGHN còn cấp, quyết toán 6 tỷ đồng kinh phí chi thường xuyên cho Trường THPT Khoa học Giáo dục thuê cơ sở vật chất, dù đơn vị này tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.
Trong thực hiện quyền tự chủ chuyên môn, Thanh tra Chính phủ xác định Giám đốc ĐHQGHN ban hành quy định cho phép tự chủ mở ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe là trái thẩm quyền. Theo quy định, thẩm quyền quyết định mở ngành đào tạo lĩnh vực này thuộc Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
ĐHQGHN đã ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và đề nghị mở 3 ngành trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về đội ngũ giảng viên cơ hữu.
Một số ngành tại Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật cũng không duy trì đủ giảng viên có chuyên môn phù hợp.
Qua kiểm tra, có 6/8 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ Giáo dục và Đào tạo giao hoặc vượt chỉ tiêu đại học, thạc sĩ do ĐHQGHN phê duyệt.
Trong công tác tổ chức bộ máy, ĐHQGHN chưa phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập; 6/8 đơn vị chưa xây dựng đề án trình cấp có thẩm quyền …
Trong đầu tư xây dựng, tại gói thầu xây dựng nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, đơn giá dự toán phát sinh được phê duyệt chưa đúng quy định, với giá trị tạm tính cao hơn 450 triệu đồng; giá trị nghiệm thu, quyết toán A-B sai với số tiền tạm tính hơn 765 triệu đồng.
Về tài sản công, một số đơn vị mua sắm ô tô vượt mức tối đa; Văn phòng ĐHQGHN, Trường Quản trị và Kinh doanh, Trường Đại học Ngoại ngữ cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được phê duyệt.
Riêng tại Trường Quản trị và Kinh doanh, dù hoạt động liên doanh, liên kết đã chấm dứt từ tháng 10/2022, doanh nghiệp liên quan vẫn chiếm dụng 100m² mặt bằng tại thời điểm thanh tra.
Đối với hoạt động khoa học và công nghệ, qua kiểm tra hai đề tài cấp quốc gia do Trường Đại học Kinh tế chủ trì, Thanh tra Chính phủ phát hiện hồ sơ thuê khoán chuyên đề chưa phản ánh đầy đủ tác giả thực hiện; một số nội dung trùng lặp với các ấn phẩm đã công bố.
Thanh tra Chính phủ xác định có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, liên quan đến hơn 204 tỷ đồng ngân sách Nhà nước đã thanh toán, quyết toán cho các chuyên đề.
Kết luận yêu cầu ĐHQGHN đánh giá lại khối lượng thực tế, thu hồi khoản tiền thanh toán, quyết toán không đúng; nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, gây thiệt hại ngân sách Nhà nước thì chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra.
Trong quá trình thanh tra, ĐHQGHN đã ban hành quy định mới về quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ; thực hiện hạch toán, lập báo cáo tài chính riêng đối với nguồn kinh phí trích chuyển từ tháng 5/2026. Đến ngày 31/7/2026, các đơn vị đã thu hồi, nộp về ĐHQGHN hơn 8,13 tỷ đồng khoản chi trùng.
Hai chủ nhiệm đề tài cũng đã nộp lại tổng cộng hơn 204 tỷ đồng vào ngày 9/9/2026 …
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan thực hiện đầy đủ kết luận; xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản và chấn chỉnh công tác quản lý, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học.
ĐHQGHN phải xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận, rà soát điều kiện thành lập các trường, ngành và chương trình đào tạo; chấn chỉnh quản lý tài chính, tài sản, ngân sách và xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân. Trong 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện, kèm chứng từ nộp tiền, quyết định xử lý trách nhiệm và tài liệu chứng minh việc khắc phục.
