(Thanh tra) - Thanh tra TPHCM mới đây đã ban hành Kết luận thanh tra số 75/KL-TTTP-P8 về công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực quảng cáo tại Sở Văn hóa và Thể thao. Ngay trong quá trình thanh tra, Thanh tra TPHCM đã quyết liệt xử lý, thu hồi hơn 64 tỷ đồng nợ đọng nộp vào tài khoản tạm giữ.
Theo Kết luận thanh tra số 75/KL-TTTP-P8 ngày 14/9/2026 của Thanh tra TPHCM do Phó Chánh Thanh tra Nguyễn Văn Lâm ký ban hành, công tác quản lý nhà nước về quảng cáo trên địa bàn thành phố thời gian qua đã bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý và thiếu sót trong thực thi công vụ.
Điểm nghẽn lớn nhất được Thanh tra TPHCM chỉ ra là việc chậm tham mưu, phê duyệt Quy hoạch quảng cáo ngoài trời. Mặc dù Luật Quảng cáo đã có hiệu lực từ năm 2013 và UBND TPHCM đã ban hành Quyết định số 2929/QĐ-UBND phê duyệt đề cương nhiệm vụ, dự toán kinh phí lập Quy hoạch quảng cáo ngoài trời đến năm 2035 (với tổng kinh phí hơn 7,51 tỷ đồng) nhưng đến thời điểm thanh tra, quy hoạch quảng cáo ngoài trời trên địa bàn thành phố vẫn chưa chính thức được phê duyệt.
Việc thiếu hụt quy hoạch đã dẫn đến hệ lụy dây chuyền: Sở Xây dựng không có cơ sở cấp giấy phép xây dựng công trình quảng cáo, làm phát sinh tình trạng nhiều bảng quảng cáo dựng mới sai quy định, không đảm bảo kích thước, diện tích. Đồng thời, các doanh nghiệp quảng cáo gặp nhiều khó khăn khi không thể hoàn thiện thủ tục pháp lý theo quy định của Luật Quảng cáo.
Qua kiểm tra ngẫu nhiên 553 hồ sơ trong niên độ thanh tra (2023 - 2025) thông báo sản phẩm quảng cáo, Thanh tra TPHCM phát hiện 219 hồ sơ xử lý không phù hợp quy định, chiếm 39,6%. Trong đó có 193 hồ sơ không đảm bảo thành phần pháp lý (thiếu giấy phép xây dựng công trình quảng cáo đứng độc lập trên 40m2 hoặc ốp tường trên 20m2, thiếu văn bản thỏa thuận vị trí, thiếu ma-ket); 22 hồ sơ nội dung quảng cáo không đảm bảo (9 hồ sơ dịch vụ đặc biệt thiếu chống chỉ định/khuyến cáo; 12 hồ sơ bia rượu thiếu cảnh báo tác hại; 1 hồ sơ dùng từ "Số 1" không tài liệu chứng minh); 3 hồ sơ không đảm bảo cả thành phần pháp lý và nội dung quảng cáo.
Kết quả kiểm tra hiện trạng tại 115 vị trí cho thấy, có 76 vị trí bảng quảng cáo đứng độc lập (trên 40m2) có diện tích thực tế lớn hơn hồ sơ chấp thuận; 18 vị trí bảng quảng cáo ốp tường (trên 20m2) có diện tích thực tế lớn hơn hồ sơ chấp thuận; 11 vị trí tự ý thay đổi phương tiện quảng cáo so với hồ sơ chấp thuận; 7 vị trí không có phương tiện quảng cáo tại hiện trạng.
Liên quan đến công tác thanh tra chuyên ngành và xử lý vi phạm hành chính, kết luận thanh tra cho thấy trong niên độ thanh tra, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM (trước sáp nhập) đã ban hành 105 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 2,519 tỷ đồng (đã chấp hành 104 quyết định, còn 1 doanh nghiệp là Công ty TNHH Thương mại Quảng cáo Việt Tín chưa thực hiện nộp phạt 28,17 triệu đồng do số dư tài khoản không đủ tiền).
Tại khu vực tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (giai đoạn trước sáp nhập 1/7/2025), Thanh tra Sở không tiến hành kiểm tra và không ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính nào, thể hiện sự chưa thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ được giao.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Dương (cũ) ban hành 13 quyết định xử phạt hành chính với 208,5 triệu đồng. Sau sáp nhập, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM đã ban hành 20 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với 442,5 triệu đồng.
Ngoài ra, kết luận thanh tra cũng ghi nhận việc lắp đặt trụ quảng cáo trên đất công do Nhà nước quản lý tại trụ sở Sở Văn hóa và Thể thao và các đơn vị trực thuộc còn một số vị trí chưa phù hợp. Có 3 trụ quảng cáo nằm trên hành lang an toàn giao thông đường bộ do Sở Xây dựng quản lý; 1 trụ màn hình Led trong khuôn viên trụ sở Sở Văn hóa và Thể thao (nơi đang xem xét xếp hạng di tích Bót Catinat) phải kiến nghị di dời để bảo vệ di tích.
Một trong những nội dung trọng tâm được Thanh tra TPHCM tập trung làm rõ là công tác quản lý, sử dụng nguồn kinh phí xã hội hóa (XHH) phục vụ các hoạt động văn hóa, lễ hội và bắn pháo hoa. Kết quả thanh tra cho thấy sự thiếu trách nhiệm kéo dài của cơ quan quản lý chuyên môn trong việc xây dựng thể chế và quản lý dòng tiền.
Theo báo cáo của Thanh tra TPHCM, từ năm 2015, Bộ Tài chính đã có Văn bản số 3088/BTC-NSNN hướng dẫn việc huy động và sử dụng kinh phí XHH. UBND TPHCM cũng đã giao Sở Văn hóa và Thể thao chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính tham mưu ban hành Quy chế quản lý, sử dụng, điều hành và quyết toán nguồn kinh phí XHH hỗ trợ bắn pháo hoa và các sự kiện văn hóa. Tuy nhiên, suốt hơn 10 năm qua, hai sở ngành này vẫn chưa hoàn thành trách nhiệm tham mưu trình UBND TPHCM ban hành quy chế thống nhất.
Chính vì thiếu quy chế điều hành chuẩn mực, công tác vận động, thu chi và quản lý công nợ XHH bị buông lỏng nghiêm trọng. Tính đến ngày 15/5/2026, số dư quỹ XHH còn tồn đọng tại Kho bạc Nhà nước lên tới 88,364 tỷ đồng nhưng chưa được phân bổ, sử dụng kịp thời cho các hoạt động văn hóa, làm giảm hiệu quả của chính sách XHH.
Nghiêm trọng hơn là tình trạng nợ đọng kinh phí XHH kéo dài của các doanh nghiệp tham gia tài trợ. Thanh tra TPHCM xác định có 13 doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ cam kết đóng góp với tổng số tiền nợ đọng lên tới 75,931 tỷ đồng đối với các sự kiện văn hóa, bắn pháo hoa, đường đèn nghệ thuật.
Thêm vào đó, tại dự án xây dựng, vận hành công viên Bờ sông Sài Gòn (phường An Khánh, TP Thủ Đức), Trung tâm Phát triển Hạ tầng kỹ thuật TP Thủ Đức đã ký thỏa thuận với Công ty Cổ phần Đầu tư Bizman về việc tài trợ kinh phí tối thiểu 80 tỷ đồng trong 3 năm (2024 - 2026) để vận hành công viên, đổi lại công ty được lắp đặt 3 màn hình Led quảng cáo cổ động chính trị kết hợp quảng cáo thương mại. Tuy nhiên, qua hơn 2 năm vận hành, Công ty Bizman chưa thực hiện đóng góp số tiền tài trợ này do vướng mắc thủ tục tiếp nhận, dẫn đến nợ đọng nguồn thu.
Trước những vi phạm và tồn tại kéo dài, Thanh tra TPHCM đã triển khai các biện pháp xử lý đôn đốc thu hồi tài sản công ngay trong quá trình tiến hành thanh tra, thể hiện tinh thần kiên quyết, không né tránh.
Chánh Thanh tra TPHCM đã ban hành 4 quyết định thu hồi tiền nợ đọng kinh phí XHH kéo dài đối với các doanh nghiệp. Kết quả, các doanh nghiệp đã nộp tổng cộng 64,12 tỷ đồng vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra TPHCM để chờ xử lý nộp ngân sách Nhà nước.
Cụ thể, thu hồi từ Công ty TNHH Đầu tư Xuất nhập khẩu Viễn Đông, Công ty TNHH Đầu tư Phát triển XNK BĐS Bình Minh và Công ty Cổ phần Bóng đá TPHCM số tiền 19,12 tỷ đồng theo các Quyết định thu hồi số 728/QĐ-TTTP-P8, 729/QĐ-TTTP-P8 và 850/QĐ-TTTP-P8 ngày 29/6/2026 và 27/7/2026; Thu hồi từ Công ty Cổ phần Đầu tư Bizman số tiền 45 tỷ đồng theo Quyết định thu hồi số 796/QĐ-TTTP-P8 ngày 7/7/2026. Công ty Cổ phần Truyền thông ADCOMM cũng đã chủ động nộp số tiền nợ 2,775 tỷ đồng vào tài khoản Kho bạc Nhà nước của Sở Văn hóa và Thể thao.
Chánh Thanh tra TPHCM đã kiến nghị Chủ tịch UBND TP chỉ đạo Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân thuộc thời kỳ phát sinh vụ việc; khẩn trương phối hợp hoàn thành Quy hoạch quảng cáo ngoài trời đến năm 2035; tiến hành rà soát, xử lý dứt điểm 219 hồ sơ thông báo quảng cáo xử lý chưa phù hợp; đôn đốc thu hồi nợ đọng XHH còn lại. Trường hợp doanh nghiệp không có lộ trình trả nợ cụ thể (như Công ty TNHH Tư vấn Truyền thông Phạm Ý), tiến hành khởi kiện ra Tòa án nhân dân theo quy định pháp luật.
Đồng thời yêu cầu Giám đốc Sở Tài chính khẩn trương phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao hoàn thành Quy chế quản lý, sử dụng kinh phí XHH trình UBND TPHCM ban hành; hướng dẫn xử lý số tiền thu hồi XHH nộp ngân sách; Giám đốc Sở Xây dựng phối hợp rà soát tình trạng pháp lý các công trình quảng cáo và chỉ đạo Trung tâm Quản lý Hạ tầng kỹ thuật khẩn trương bàn giao, tiếp nhận quản lý công viên Bờ sông Sài Gòn. Giám đốc Sở Nội vụ có trách nhiệm tham mưu kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo các sở, ngành theo phân cấp quản lý cán bộ đối với những thiếu sót, vi phạm đã được chỉ ra tại kết luận thanh tra.
Thanh tra TPHCM cũng kiến nghị Chủ tịch UBND TP chỉ đạo Chủ tịch UBND phường An Khánh khẩn trương tiếp nhận quản lý, vận hành hoạt động công viên Bờ sông Sài Gòn; báo cáo UBND TP kiến nghị của Công ty Cổ phần Đầu tư Bizman; yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương thực hiện nghĩa vụ đóng góp nguồn kinh phí XHH như cam kết.
