(Thanh tra) - Trước áp lực giải phóng nguồn lực đang bị lãng phí, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế đến tháo gỡ thực địa, đưa hàng nghìn dự án khó khăn, vướng mắc trở lại quỹ đạo hoạt động.
Công tác xây dựng và thực hiện định mức, tiêu chuẩn, chế độ được xác định là nền tảng cốt lõi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phòng ngừa tiêu cực. Trong 9 tháng đầu năm, Bộ Tài chính là cơ quan có khối lượng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật lớn nhất cả nước, chủ trì tham mưu và ban hành theo thẩm quyền 181 văn bản quy phạm pháp luật. Con số ấn tượng này bao gồm 4 Luật, 3 Nghị quyết của Quốc hội, 67 Nghị định, 7 Nghị quyết của Chính phủ, 8 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ cùng 119 Thông tư chuyên ngành.
Hệ thống văn bản mới tập trung rà soát, sửa đổi và bổ sung đồng bộ các định mức chi tiêu công, quản lý sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công, đầu tư xây dựng cơ bản và chế độ hội họp, chi tiêu nội bộ nhằm ngăn chặn, phòng ngừa và chống tham nhũng trong hoạt động quản lý tài chính ngân sách và quản lý nội ngành.
Một trong những dấu ấn nổi bật là việc hoàn thiện chính sách pháp luật về tài sản công theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để cho các bộ, cơ quan trung ương và chính quyền địa phương tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong khai thác, xử lý tài sản công thuộc phạm vi quản lý.
Nhằm giải quyết bài toán phức tạp phát sinh sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 về cơ chế, chính sách đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư.
Song song đó, ngành tài chính đã ban hành 28 văn bản hướng dẫn chung; thành lập các Tổ công tác, Đoàn công tác; thiết lập đường dây nóng; tổ chức các Hội nghị, lớp tập huấn nghiệp vụ trực tuyến,...
Bên cạnh tài sản công, công tác giải ngân vốn đầu tư công cũng được siết chặt bằng các chỉ số định lượng. Bộ Tài chính đã xây dựng phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026, đồng thời ban hành các văn bản hướng dẫn các đơn vị triển khai trên toàn quốc.
Kết quả chấm điểm giải ngân là một trong các tiêu chí để đánh giá hiệu quả đầu tư công; được sử dụng để các bộ cơ quan Trung ương và địa phương xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân; thông qua đó để đôn đốc, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính đã phối hợp với các đơn vị liên quan báo cáo Chính phủ, ban hành nhiều chỉ đạo quyết liệt để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho số lượng lớn các dự án tồn đọng, dừng triển khai kéo dài theo Ban chỉ đạo về rà soát tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng thành lập theo Quyết định số 751/QĐ-TTg ngày 11/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ (Hệ thống 751), đồng thời chủ động ban hành các văn bản để hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị thực hiện.
Số liệu tổng hợp trên Hệ thống 751 tính đến ngày 30/9/2026 cho thấy, cả nước có tổng số 5.012 dự án khó khăn, vướng mắc, với tổng diện tích sử dụng đất 213.581 ha và tổng mức đầu tư hơn 3,68 triệu tỷ đồng; trong đó, có 3.557 dự án, với tổng diện tích 139.404 ha, tổng mức đầu tư 2,49 triệu tỷ đồng, đã được xử lý, không còn khó khăn, vướng mắc, chiếm 71% tổng số dự án.
Cụ thể, 855 dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng; 2.121 dự án được tháo gỡ vướng mắc để tiếp tục triển khai; 581 dự án được thu hồi hoặc chấm dứt.
Bên cạnh đó, 1.131 dự án, với tổng diện tích 56.405 ha, tổng mức đầu tư 779.047 tỷ đồng, đang được các bộ, ngành, địa phương tiếp tục xử lý theo thẩm quyền, chiếm 23% tổng số dự án.
Còn 158 dự án, với tổng diện tích sử dụng đất 13.073 ha, tổng mức đầu tư 229.410 tỷ đồng, được đề xuất thuộc thẩm quyền xử lý của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan Trung ương, chiếm 3% tổng số dự án.
Việc giải cứu thành công gần 2,49 triệu tỷ đồng từ 3.557 dự án khó khăn, vướng mắc bước đầu cho thấy hiệu quả của các quyết sách can thiệp kịp thời. Khi hàng nghìn hecta đất và hàng triệu tỷ đồng vốn đầu tư còn lại được tháo gỡ dứt điểm, nền kinh tế sẽ có thêm trợ lực mạnh mẽ, tránh lãng phí nguồn lực công và tạo đà tăng trưởng bền vững cho các giai đoạn tiếp theo.
