(Thanh tra) - Tính đến ngày 26/10, cả nước mới giải ngân 21.693,48 tỷ đồng kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đạt 41,18% tổng dự toán. Riêng khối địa phương còn 17.243,43 tỷ đồng chưa giải ngân.
Trước tình hình trên, Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, gắn giải ngân với kết quả đầu ra.
Tại hội nghị trực tuyến với các Sở Khoa học và Công nghệ diễn ra hôm nay (27/10), báo cáo về tình hình giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Hoàng Thị Phương Lựu cho biết, tính đến ngày 26/10/2026, tổng dự toán kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trên cả nước là 52.680,28 tỷ đồng. Số kinh phí đã giải ngân mới đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%.
Đối với khối địa phương, tổng dự toán được sử dụng là 28.032,79 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Số kinh phí chưa giải ngân còn 17.243,43 tỷ đồng.
Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân tại địa phương đạt 47,15% đối với khoa học, công nghệ; 27,54% đối với đổi mới sáng tạo và 30,23% đối với chuyển đổi số. Theo nguồn kinh phí, chi đầu tư phát triển đạt tỷ lệ giải ngân 43,78%, trong khi chi thường xuyên đạt 37,18%.
Đến ngày 26/10, có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm: Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%.
Xét theo giá trị tuyệt đối, 10 địa phương có số giải ngân lớn nhất đạt tổng cộng 7.778,35 tỷ đồng, chiếm 72,1% tổng số giải ngân của khối địa phương.
Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh có giá trị giải ngân cao nhất với 2.711,87 tỷ đồng, tiếp đến là Hà Nội với 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng với 697,70 tỷ đồng. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội chiếm khoảng 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.
Theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ngân sách nhà nước chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách có trách nhiệm đánh giá, báo cáo kết quả và hiệu quả sử dụng kinh phí trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Kết quả giải ngân năm 2026 và sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ để xem xét bố trí ngân sách cho từng bộ, ngành, địa phương trong những năm tiếp theo.
Tại phần thảo luận, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ giải đáp những vướng mắc liên quan đến thủ tục quản lý nhiệm vụ, cơ chế đặt hàng, tài trợ và các quy định về triển khai nhiệm vụ chuyển đổi số.
Về quy trình, thủ tục quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Nguyễn Phú Hùng cho biết, Nghị định 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ.
Liên quan đến quyền đối với kết quả nghiên cứu, theo thông tin được ông Nguyễn Phú Hùng trao đổi tại hội nghị, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 quy định tổ chức chủ trì được Nhà nước tự động giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước, không phải thực hiện thủ tục giao quyền và không phải bồi hoàn. Tài sản trang bị cho nhiệm vụ cũng được giao tự động ngay khi trang bị.
Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo Nguyễn Mai Dương làm rõ sự khác biệt giữa nhiệm vụ “đặt hàng” và nhiệm vụ “tài trợ”.
Theo đó, nhiệm vụ đặt hàng xuất phát từ yêu cầu giải quyết các bài toán của địa phương, trong khi nhiệm vụ tài trợ xuất phát từ đề xuất của các chủ thể, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.
Ông Nguyễn Mai Dương cho biết, hành lang pháp lý hiện hành cho phép đối xử bình đẳng giữa các chủ thể tham gia, không phân biệt cấp hành chính.
Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn thông tin về một số quy định tại Nghị định 224/2026/NĐ-CP. Theo đó, trường hợp chủ đầu tư đã tổ chức thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu trách nhiệm đối với việc nhà cung cấp vi phạm quy định về cung cấp báo giá. Nghị định cũng quy định thiết kế chi tiết và dự toán được phê duyệt đồng thời.
Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong thời gian còn lại của năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát tình hình thực hiện nhiệm vụ, xác định nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến chậm giải ngân để có biện pháp xử lý phù hợp.
Các địa phương cần chủ động ban hành quy trình, quy chế quản lý thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh; tăng cường làm việc với doanh nghiệp, hiệp hội để thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đồng thời, cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đối soát dữ liệu, kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh.
Đối với các khoản kinh phí ngân sách trung ương bổ sung được xác định không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền kịp thời điều chỉnh, bố trí cho các nhiệm vụ khác có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn.
Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu việc đẩy nhanh giải ngân phải đi đôi với bảo đảm kết quả đầu ra. Kinh phí thực hiện nhiệm vụ được cấp tiếp trên cơ sở đánh giá tiến độ, kết quả trong từng kỳ; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm đối với sản phẩm đã cam kết.
Bộ đồng thời yêu cầu không giải ngân mang tính hình thức chỉ nhằm đạt tỷ lệ, bảo đảm việc sử dụng kinh phí phù hợp với tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
