Ảnh minh họa: AFP

Theo báo cáo của TI, 10 cơ quan, tổ chức trong bộ máy điều hành của Liên minh châu Âu (EU), trong đó có cả 3 tổ chức chính là Hội đồng, Ủy ban và Nghị viện châu Âu, vẫn tồn tại nguy cơ tham nhũng rất cao, do thiếu biện pháp nhằm bảo vệ những chính sách của EU tránh khỏi xung đột lợi ích, thiếu minh bạch và kiểm soát tài chính, thiếu cả những biện pháp trừng phạt thích đáng đối với cá nhân sai phạm.

Trong báo cáo, TI chỉ rõ, chính quá trình chuẩn bị rất “bí hiểm” để đưa ra được quyết định của EU, hay việc áp dụng quy tắc theo kiểu “dĩ hòa vi quý” của EU là căn nguyên tạo ra mối nguy cơ tham nhũng tại chính nội bộ 10 tổ chức, cơ quan của EU.

Theo Carl Dolan, Giám đốc Văn phòng châu Âu của TI, trong những năm qua, những cơ quan, tổ chức của EU đã áp dụng nhiều hành động nhằm lập lại trật tự trong nội bộ, nhưng cái gốc của vấn đề, đó là sự ổn định vững chắc, thì lại bị lung lay bởi chính những quy tắc phức tạp, bởi sự tự mãn và bởi sự thiếu quan tâm của giới lãnh đạo EU.

Vì thế, mặc dù đã có nhiều cố gắng để cải thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động, nhưng nguy cơ tham nhũng vẫn luôn tồn tại ngay chính trong các tổ chức của EU. TI đã “dí dỏm” khi cho rằng, báo cáo của Ủy ban châu Âu về tình trạng tham nhũng của 28 quốc gia thành viên vẫn còn thiếu “quốc gia” thứ 29 đó chính là các cơ quan, tổ chức trong bộ máy điều hành của EU.

TI đã đưa ra những ví dụ thực tế. Năm 2011, Nghị viện châu Âu đã bị chấn động bởi vụ bê bối liên quan đến 3 nghị sĩ, khi họ đồng ý tác động Nghị viện châu Âu sửa đổi một số chính sách liên quan đến nông nghiệp, đổi lại, họ “phải được thưởng” 100.000 euro.

Tiếp đó, vào năm 2012, John Dalli - Cao ủy châu Âu phụ trách vấn đề Y tế, buộc phải từ chức vì dính líu tới bê bối tham nhũng liên quan đến ngành Công nghiệp thuốc lá.

Đến cuối năm 2013, Ủy ban châu Âu cũng phải sa thải một quan chức người Pháp làm việc tại Ủy ban Đạo đức của EU, vì đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm lợi cá nhân.

TI cho rằng, thay vì bỏ ngỏ như hiện nay, EU bắt buộc phải lập một danh sách, ghi danh và công khai tất cả nhà vận động tài trợ cho mình.

Bên cạnh đó, 3 tổ chức lớn nhất của EU (Hội đồng châu Âu, Ủy ban châu Âu và Nghị viện châu Âu) cũng phải công khai tất cả sự kiện được tài trợ bởi những nhà vận động hành lang, đặc biệt là những sự kiện liên quan đến việc lấy ý kiến soạn thảo các luật và những quy tắc, thậm chí phải công khai cả những văn bản dự thảo luật và những quy tắc.

Về vấn đề đạo đức, TI cho rằng, ngoài việc công khai tên tuổi, chức vụ, công việc của những công chức làm việc trong bộ máy điều hành của EU, nhằm tránh xung đột lợi ích và tránh những công chức lợi dụng việc công để làm việc riêng, EU phải công khai cả tài sản, thu nhập của họ. Thậm chí, công khai cả mối quan hệ (nếu có) của các công chức với các nhà vận động hành lang.

Giám đốc Văn phòng châu Âu của TI Carl Dolan nhấn mạnh: Cuộc bầu cử của EU, dự kiến diễn ra vào tháng 5 tới, là cơ hội tốt để các cơ quan, tổ chức của EU tự “thay da đổi thịt” nhằm phục vụ người dân tốt hơn. Nếu như ban lãnh đạo mới của EU thực sự cầu thị và không muốn làm suy giảm lòng tin của người dân, thì phải tập trung vào việc “đập tan” mọi nguy cơ tham nhũng tiềm ẩn trong các cơ quan, tổ chức của EU, trước khi những nguy cơ này biến thành những vụ bê bối thực sự.

Nhật Anh