Ông Nguyễn Văn Quyền, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam. Ảnh: Hải Hà

>> Sẵn sàng chuẩn bị hồ sơ kiện Trung Quốc

Ông Nguyễn Văn Quyền - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam đã trả lời báo chí như vậy, tại buổi họp báo Hội Luật gia Việt Nam ra Tuyên bố phản đối Trung Quốc leo thang gây căng thẳng tại vùng biển Việt Nam, diễn ra chiều nay (25/6).

Thời gian qua, tàu Trung Quốc đã đâm hỏng tàu của ngư dân ta, ngư dân cũng có nguyện vọng muốn chuẩn bị hồ sơ pháp lý để kiện Trung Quốc, vậy Hội Luật gia Việt Nam có sự hỗ trợ nào hay không?

Việc tàu Trung Quốc đâm hỏng tàu cá của Việt Nam, hiện nay Hội Nghề cá Đà Nẵng đã chuyển cho bên ủy quyền khởi kiện về việc này. Về mặt pháp lý, nếu nhận được yêu cầu từ các ngư dân, Hội Luật gia sẽ hỗ trợ. Tuy nhiên, cái khó nhất trong việc kiện là xác định chủ thể vi phạm trong việc đâm chìm tàu cá.

Nếu chúng ta khởi kiện theo tư cách cá nhân của chủ tàu thì quy trình cũng khác với việc kiện giữa 2 quốc gia khác nhau. Vì việc này nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam thì có thể kiện lên tòa án của Việt Nam, các cơ quan tư pháp của Việt Nam hoàn toàn có quyền xử lý việc này.

Trong vụ việc này, người thiệt hại nhất vẫn là ngư dân, vậy chúng ta có biện pháp nào để bảo vệ quyền lợi của họ?

Giới luật gia hiểu rõ pháp lý luôn có trách nhiệm làm sáng rõ các vấn đề pháp lý và dùng pháp lý để bảo vệ cho ngư dân một cách tốt nhất.

Việc dùng công cụ pháp lý là việc không thể thiếu, nhưng bên cạnh pháp lý còn có nhiều giải pháp khác: Hỗ trợ kinh tế, thông tin, tinh thần… và nhiều mặt chúng ta phải lo. Nhưng trước hết, chúng tôi khẳng định công cụ pháp lý là không thể thiếu trong vấn đề này.

Liên quan đến những chuẩn bị của Việt Nam về pháp lý khi khởi kiện ra tòa án quốc tế, cách đây 2 ngày Việt Nam đã ký hiệp định hợp tác với Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA), ý nghĩa của việc hợp tác này và hiệu quả đối với việc Việt Nam chuẩn bị kiện?

Việc kiện ra PCA ở phạm vi giải quyết tranh chấp về kinh tế, còn việc vi phạm chủ quyền biển đảo thì phải kiện ra các tổ chức quốc tế giải quyết về tranh chấp lãnh thổ và quyền con người.

PCA thụ lý vụ kiện của Philippines, Việt Nam cũng tham gia PCA, như vậy thì liệu có tìm được cơ hội nào để khởi kiện tại tòa này?

PCA là một thiết chế để giải quyết các tranh chấp quốc tế mà Philippines đang sử dụng. Việt Nam đã gia nhập thành viên của PCA và đây chính là bước chuẩn bị từ rất sớm, nên nếu thấy cần thiết thì ta cũng có thể mang ra tòa trọng tài này để kiện theo cách của nhiều nước đã làm.

Với tư cách là những người chuyên môn, Hội sẵn sàng dùng hết chức trách, làm hết sức mình để chuẩn bị hồ sơ pháp lý, đó cũng là cống hiến chuyên môn của Hội cho đất nước. Hội Luật gia với hơn 46.000 hội viên yêu nước sẵn sàng cùng Nhà nước thực hiện mọi biện pháp để đòi lại chủ quyền.

Hội Luật gia có bao giờ gửi các văn bản tư vấn cho PCA là nên hay ko nên kiện Trung Quốc và kiện thì có những lợi ích, mất mát gì?

Việc tham mưu với Chính phủ, chúng tôi đã tính đến, nhưng hiện nay chúng ta đang áp dụng biện pháp đàm phán hòa bình, đến thời điểm bất đắc dĩ không thể đàm phán thì chúng tôi sẽ đề nghị Chính phủ đưa vấn đề này ra PCA.

Giả sử Việt Nam kiện Trung Quốc, dưới góc độ pháp lý, theo Hội Luật gia, chúng ta nên kiện những hành động cụ thể nào của Trung Quốc?

Trước hết, Việt Nam sẽ kiện việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, kiện việc Trung Quốc đâm chìm tàu cá của ngư dân Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam. Còn nếu kiện về đường lưỡi bò thì phải thông qua các cơ quan trọng tài quốc tế, phải thông qua đàm phán đa phương.

Với tư cách là Hội Luật gia, nếu tham mưu cho Chính phủ thì Việt Nam nên chọn cách nào? Đưa ra cùng vụ kiện của Philippines hay đưa độc lập?

Mỗi cách làm đều có lợi thế và khó khăn riêng, cho đến lúc cần thiết thì chúng tôi sẽ đưa ra tham mưu Cho chính phủ phương án thiết thực nhất.

Có cảnh báo không chính thức là Việt Nam kiện Trung Quốc thì Trung Quốc có thể kiện lại Việt Nam. Nếu đúng như thế thì ông đánh giá thế nào về việc cạnh tranh giữa 2 nước, bởi việc này không chỉ bị chi phối bởi yêu tố pháp lý mà cả yếu tố phi pháp lý nữa?

Công lý là một giá trị lớn mà tất cả quốc gia tiến bộ và nhân dân các nước đều hướng tới. Trong trường hợp này, đó là lời cảnh báo, còn chúng ta luôn vững vàng một niềm tin chúng ta có công lý. Không những chúng ta, mà Hội Luật gia Dân chủ Quốc tế là đại diện của hơn 100 nước thành viên cũng đã lên tiếng ủng hộ việc này.

Chúng ta vững về mặt pháp lý, được sự ủng hộ của quốc tế, lại phù hợp với đạo lý chung. Vì thế, Việt Nam đang ở một vị thế mà chúng tôi tin rằng, nếu kiện nhất định chúng ta sẽ thắng.

Hải Hà (Ghi)