(Thanh tra) - Nêu rõ quan điểm thông thoáng cho người làm ăn chân chính nhưng phải nghiêm khắc với kẻ gian dối, Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý phải bảo đảm chế tài đủ sức răn đe, không để chi phí vi phạm “rẻ” hơn chi phí tuân thủ.
Thảo luận về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) chiều 24/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, an toàn thực phẩm là câu chuyện của từng bữa ăn, từng gia đình, từng người dân; đồng thời cũng liên quan trực tiếp đến sức khỏe giống nòi và uy tín quốc gia.
“Tôi rất mừng vì trước đây một mâm cơm có tới 3 bộ quản lý, nhưng lần sửa đổi này hướng tới việc thống nhất có 1 bộ quản lý”, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ.
Chủ tịch Quốc hội cho biết Chỉ thị số 17 của Ban Bí thư đã xác định rõ yêu cầu thống nhất đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương.
Dự thảo luật quy định Bộ Y tế là đầu mối, nhưng nhiều nhiệm vụ vẫn được giao cho các bộ khác chủ trì hoặc phối hợp.
Đề nghị rà soát kỹ vấn đề này, bảo đảm quy định của luật thực sự phù hợp với chủ trương đã đề ra, Chủ tịch Quốc hội cho rằng thực tế cho thấy nhiều đầu mối cùng quản lý thì có nguy cơ đùn đẩy trách nhiệm tại những khâu giáp ranh.
Các đường dây sản xuất, kinh doanh sữa giả, thực phẩm chức năng giả quy mô lớn bị phát hiện thời gian qua đã lọt qua những kẽ hở đó, theo Chủ tịch Quốc hội.
Vì vậy, ông đề nghị mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chịu trách nhiệm chính; cơ quan đầu mối phải được trao đủ thẩm quyền, bảo đảm thực quyền; Chính phủ báo cáo Quốc hội hằng năm về kết quả thực hiện.
“Khi xảy ra sự cố, người dân phải biết hỏi cơ quan nào chịu trách nhiệm. Không cơ quan nào được nói rằng đó không phải là việc của tôi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Vấn đề quan trọng khác được Chủ tịch Quốc hội đề cập chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và cải cách thủ tục hành chính.
Đồng tình không nên đặt ra quá nhiều thủ tục trước khi doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường, nhưng Chủ tịch Quốc hội lưu ý chuyển sang hậu kiểm thì phải thực chất, không được buông lỏng.
Với quy định trong dự thảo luật, hiện còn ý kiến khác nhau về thời hạn 5 năm của giấy đăng ký công bố sản phẩm và 3 năm của giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Nhấn mạnh mục tiêu quản lý là chính đáng, nhưng công cụ quản lý phải là dữ liệu, không bắt doanh nghiệp nộp lại giấy tờ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị ngay trong luật cần có cơ chế gia hạn tự động trực tuyến đối với các hồ sơ đủ điều kiện; không yêu cầu nộp lại hồ sơ và thu phí tiếp nhận nếu không có thay đổi cần thẩm định.
Đồng thời, cần thu hẹp diện phải đăng ký vào những nhóm sản phẩm thực sự có nguy cơ cao, không để lợi ích nhóm len lỏi vào quá trình cấp giấy phép, chứng nhận.
“Thông thoáng cho người làm ăn chân chính, nhưng phải nghiêm khắc với kẻ gian dối. Người chân chính, tuân thủ pháp luật phải được bảo vệ; người vi phạm phải kiểm tra gắt gao để kịp thời phát hiện và xử lý”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội cũng nêu rõ yêu cầu hậu kiểm phải có đủ nhân lực, phương tiện và chế tài đủ sức răn đe.
Theo đó, cần xác định cụ thể nguồn lực, phương án đầu tư và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Đặc biệt, phải làm rõ điều kiện bảo đảm thực thi tại cấp xã.
“Nếu không có phòng thí nghiệm, dữ liệu và con người thì chỉ là "hậu kiểm trên giấy". Tôi lo nhất bây giờ là ở các xã, phường, nếu phân cấp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, quản lý an toàn thực phẩm thì phải có phương tiện, điều kiện, thiết bị máy móc mới làm được”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.
Đề cập các vụ ngộ độc tập thể tại trường học cho thấy việc xác định nguyên nhân đôi khi còn chậm, làm mất thời gian quan trọng để xử lý và hạn chế hậu quả, Chủ tịch Quốc hội đề nghị bắt buộc kích hoạt cảnh báo trên hệ thống trong vòng 2 - 6 giờ khi phát hiện ngộ độc thực phẩm tập thể.
Ông đề nghị làm rõ trách nhiệm của các chủ thể kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, kể cả trách nhiệm liên đới bồi thường trong trường hợp có căn cứ pháp luật.
Cùng với đó, theo Chủ tịch Quốc hội, cần bổ sung hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với những trường hợp vi phạm cố ý, đặc biệt nghiêm trọng, nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định.
“Đặc biệt, phải bảo đảm chế tài đủ sức răn đe, không để chi phí vi phạm "rẻ" hơn chi phí tuân thủ”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, những chủ thể cố tình gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận phải bị xử lý nghiêm, trường hợp cần thiết phải bị loại ra khỏi thị trường.
