(Thanh tra) - Từ những tuyến đường được đầu tư, công trình dân sinh từng bước hoàn thiện đến nỗ lực tạo sinh kế cho người dân, các xã biên giới Đắk Lắk đang từng bước cải thiện điều kiện phát triển. Tuy nhiên, để vùng biên phát triển bền vững, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng, nguồn lực và đời sống dân cư, gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ.
Vùng biên giới không chỉ là địa bàn có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh mà còn là nơi sinh sống, sản xuất của hàng nghìn hộ dân. Vì vậy, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh có ý nghĩa quan trọng đối với nhiệm vụ giữ vững ổn định địa bàn, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đắk Lắk có 4 xã biên giới đất liền gồm Buôn Đôn, Ea Bung, Ia Lốp và Ia Rvê, tiếp giáp tỉnh Mondulkiri của Campuchia. Đây là những địa bàn có diện tích rộng, dân cư phân bố không đồng đều, điều kiện sản xuất và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu còn những hạn chế nhất định.
Thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 10/10/2017 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội các xã biên giới đất liền gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Đắk Lắk đã tập trung huy động nguồn lực đầu tư các công trình thiết yếu, từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện phát triển sản xuất và cải thiện đời sống người dân.
Giai đoạn 2018 - 2025, tỉnh triển khai 26 công trình, dự án với tổng vốn gần 1.200 tỷ đồng. Các dự án tập trung vào giao thông, thủy lợi, cấp nước, sản xuất nông - lâm nghiệp và quốc phòng, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, phục vụ sản xuất và tăng cường khả năng kết nối tại địa bàn biên giới.
Hạ tầng được đầu tư tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân đi lại, vận chuyển nông sản và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Tuy nhiên, hiệu quả phát triển vùng biên không chỉ được đo bằng số lượng công trình hay tổng vốn đầu tư, mà còn phải thể hiện ở khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giúp người dân ổn định cuộc sống lâu dài.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực biên giới: mỗi công trình, dự án cần gắn với nhu cầu thực tế, phát huy hiệu quả sử dụng và tạo tác động thiết thực đối với cộng đồng dân cư.
Dù đã có những chuyển biến, khu vực biên giới Đắk Lắk vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, khả năng liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa đồng đều; đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, việc giảm nghèo chưa thật sự bền vững. Trong khi đó, hạ tầng giao thông, thủy lợi, nước sinh hoạt, y tế và hạ tầng số ở một số địa bàn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển.
Những hạn chế này cho thấy đầu tư hạ tầng là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Muốn tạo chuyển biến bền vững, địa phương cần đồng thời giải quyết bài toán sinh kế, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng cơ hội việc làm cho người dân.
Trước hết, cần khai thác phù hợp lợi thế đất đai, điều kiện tự nhiên để phát triển nông - lâm nghiệp; tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản. Các chương trình hỗ trợ sản xuất cần gắn với nhu cầu thị trường, điều kiện canh tác và khả năng tiếp cận vốn, kỹ thuật của người dân, hạn chế tình trạng hỗ trợ dàn trải nhưng hiệu quả chưa tương xứng.
Cùng với đó, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cần được xem là nhiệm vụ lâu dài. Khi người dân có công việc ổn định, thu nhập được cải thiện và có điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế, các chính sách an sinh xã hội, nền tảng phát triển của cộng đồng dân cư vùng biên sẽ vững chắc hơn.
Việc phân bổ nguồn lực cũng cần được thực hiện theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những công trình cấp thiết phục vụ trực tiếp đời sống dân sinh và sản xuất. Các chương trình mục tiêu quốc gia, kế hoạch đầu tư công và những nguồn lực hợp pháp khác cần được lồng ghép hiệu quả, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm công trình phát huy tác dụng sau đầu tư.
Phát triển kinh tế - xã hội tại các xã biên giới có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Một địa bàn có hạ tầng tốt hơn, đời sống người dân ổn định và hệ thống chính trị cơ sở hoạt động hiệu quả sẽ có thêm điều kiện giữ vững an ninh, trật tự, chủ động phòng ngừa các nguy cơ phát sinh từ cơ sở.
Vì vậy, các chương trình phát triển vùng biên cần được triển khai đồng bộ với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và củng cố thế trận lòng dân. Công tác tuyên truyền, vận động cần hướng đến nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự và tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Phát huy vai trò của già làng, người có uy tín và đồng bào các dân tộc cũng là yếu tố quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết, giải quyết các vấn đề phát sinh tại địa bàn từ sớm, từ cơ sở. Khi người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển và có điều kiện tham gia vào các hoạt động cộng đồng, sự gắn kết giữa Nhân dân với chính quyền và lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới sẽ được tăng cường.
Bên cạnh đó, việc duy trì quan hệ hữu nghị, hợp tác với chính quyền và lực lượng chức năng địa phương nước bạn có ý nghĩa thiết thực đối với xây dựng tuyến biên giới hòa bình, ổn định. Hợp tác trong quản lý biên giới, giao lưu Nhân dân và phát triển kinh tế phù hợp sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi cho các xã biên giới phát triển.
Tại hội nghị tổng kết thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 15/10, ông Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại; tập trung tháo gỡ khó khăn, huy động hiệu quả các nguồn lực, nâng cao đời sống Nhân dân.
Theo định hướng này, các địa phương cần phát huy tiềm năng, lợi thế, chú trọng đầu tư hạ tầng thiết yếu, phát triển sản xuất, tạo sinh kế bền vững và củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Quá trình triển khai phải gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, giữ vững an ninh, trật tự, xây dựng tuyến biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Thực tiễn vùng biên cho thấy, phát triển kinh tế chỉ thực sự bền vững khi người dân có việc làm, thu nhập ổn định và được thụ hưởng tốt hơn các dịch vụ thiết yếu. Đây cũng là nền tảng để củng cố thế trận lòng dân, phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ đường biên, cột mốc, góp phần giữ vững chủ quyền và an ninh biên giới quốc gia.
