(Thanh tra) - Khẳng định Việt Nam khó có thể tăng trưởng mà không cần vốn FDI, Bộ trưởng cho biết Việt Nam đang đứng trước sức ép cạnh tranh lớn, vì vậy phải sửa đổi Luật Đầu tư.
Sáng 24/10, các đại biểu đã thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Một trong những quy định mới là nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.
Lý giải đề xuất này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh Việt Nam phải đẩy mạnh thu hút đầu tư để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo Bộ trưởng, nhu cầu vốn giai đoạn 2026–2030 tăng gấp 2,67 lần so với giai đoạn 2021–2025, đòi hỏi huy động nguồn lực rất lớn, đặc biệt là nguồn vốn FDI. “Nhu cầu vốn vô cùng cao”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Khẳng định Việt Nam khó có thể tăng trưởng mà không cần vốn FDI, Bộ trưởng cho biết Việt Nam đang đứng trước sức ép cạnh tranh lớn.
Chẳng hạn Philippines, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore đều có chiến lược thu hút đầu tư. Trong đó, Malaysia tập trung phát triển chip bán dẫn và thiết bị điện tử, cũng là những lĩnh vực Việt Nam hướng tới.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, chính sự cạnh tranh khốc liệt này đòi hỏi phải sửa đổi Luật Đầu tư.
Đề cập chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, ưu đãi thuế truyền thống không còn phù hợp như trước. Vì vậy, cần có quỹ hỗ trợ đầu tư để hỗ trợ trực tiếp theo mô hình mới vào những ngành nghề, lĩnh vực và đối tác cần ưu đãi.
Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng dành thời gian phân tích những khó khăn thực tế trong tiếp nhận công nghệ từ khu vực FDI.
Lấy ví dụ từ ngành chip bán dẫn, ông Tuấn cho biết các khâu có giá trị gia tăng cao, công nghệ tiên tiến được nắm giữ và quản lý rất chặt chẽ, Việt Nam gần như không có điều kiện tham gia.
Cơ hội Việt Nam có thể hướng tới ở giai đoạn hiện nay là tham gia khâu đóng gói và kiểm thử tiên tiến. Theo Bộ trưởng, kỳ vọng các tập đoàn chuyển giao công nghệ là đúng đắn nhưng cần được nhìn nhận trong bối cảnh điều kiện, năng lực và vị trí cụ thể của Việt Nam để tìm ra hướng đi phù hợp.
“Muốn có công nghệ, vượt qua bẫy thu nhập trung bình, chúng ta phải chuyển từ gia công sang làm chủ công nghệ. Muốn vậy, bước chuyển quan trọng nhất là phát triển công nghiệp phụ trợ, từ đó mới dần dần tham gia sâu vào chuỗi giá trị”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nói.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mục tiêu thời gian tới là phải tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư để Việt Nam có được giá trị gia tăng lớn nhất trong cuộc cạnh tranh thu hút vốn FDI.
Theo đó, Chính phủ đề xuất tập trung vào hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, phát triển công nghệ cao và khuyến khích nghiên cứu khoa học với các cơ sở trong nước.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) cho rằng sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư là rất cần thiết và cấp bách. Trong ba động lực tăng trưởng được ví như “cỗ xe tam mã”, đầu tư có vai trò quan trọng.
Ủng hộ việc dành ưu đãi cho khu vực đầu tư nước ngoài, nhưng theo đại biểu Ngân, cần phải bảo đảm yêu cầu quản lý. Ông đề nghị tăng cường chuyển giao công nghệ, kết nối với sản xuất trong nước, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế số và tính lan tỏa với các ngành nghề nội địa.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng đề nghị hoàn thiện chính sách, tháo gỡ thủ tục hành chính để đưa vốn đăng ký thành vốn thực giải ngân, đóng góp thực chất vào tăng trưởng.
Quan tâm đến sự gắn kết giữa hai khu vực doanh nghiệp, đại biểu Lê Quang Mạnh (đoàn TPHCM) tán thành đưa vào dự thảo luật chính sách khuyến khích tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài công bố nhu cầu mua sắm, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình nội địa hóa.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở hai từ “khuyến khích”, theo đại biểu Mạnh, chính sách sẽ khó đi vào cuộc sống. Bởi khu vực FDI gắn kết rất chặt chẽ với chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất toàn cầu, nhưng liên kết với phần còn lại của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, tạo tình trạng được gọi là “ốc đảo”.
Đại biểu đề nghị thiết kế cơ chế đủ mạnh để biến nhu cầu của doanh nghiệp FDI thành cơ hội phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam; cụ thể hóa mức ưu đãi gắn với việc công bố và thực hiện cam kết, đồng thời hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung cấp.
Đại biểu Bùi Xuân Hải (TP Hải Phòng) ủng hộ việc Quốc hội trao cho Chính phủ quyền nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài khi đáp ứng được những điều kiện nhất định, căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể và nhu cầu quản lý Nhà nước.
Theo ông Hải, đây là quy định rất linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Ngoài ra, dự thảo còn một điều khoản mở là Chính phủ có thể quy định thêm các khoản chi phí khác nữa, sẵn sàng hỗ trợ cho các nhà đầu tư.
Song đại biểu Bùi Xuân Hải băn khoăn khi chưa rõ các khoản chi phí này là bao nhiêu tiền và ngân sách Nhà nước có khả năng cân đối dành cho gói hỗ trợ này ở mức nào.
“Nếu không tính trước điều đó, quy định sẽ có tính khả thi không cao trong thực tế”, ông Hải nói và đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc, tính toán về tính khả thi của quy định mới bổ sung này.
