Cơ quan công an bắt giữ Huấn hoa hồng (giữa). Ảnh: Cổng TTĐT BCA và Al

Khi follower chạy trước trách nhiệm

Những ngày qua, dư luận đặc biệt quan tâm việc các nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội như Phú Lê (Lê Văn Phú), Huấn Hoa Hồng (Bùi Xuân Huấn), Hải Sapa TV (Vũ Hoàng Hải) lần lượt bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra trong các vụ án khác nhau. Đáng chú ý, phía sau hình ảnh “người nổi tiếng” trên mạng của một số nhân vật là những tiền án, tiền sự hoặc lịch sử nhiều lần gây tranh cãi.

Đối tượng Lê Văn Phú (Phú Lê). Ảnh: Cổng TTĐT Bộ Công an

Phú Lê hiện có hàng triệu lượt theo dõi trên các nền tảng; riêng Facebook hơn 1,4 triệu, YouTube hơn 2,2 triệu và TikTok khoảng 1,3 triệu người theo dõi. Trước khi tiếp tục bị khởi tố trong tháng 8/2026, Phú Lê từng có 2 tiền án, tổng cộng 8 năm tù về tội mua bán trái phép chất ma túy và gây rối trật tự công cộng.

Huấn Hoa Hồng cũng tạo dựng sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội với hàng triệu người theo dõi nhờ những livestream khoe tiền, xe sang và các phát ngôn gây tranh cãi. Phía sau lượng follower lớn là nhiều lùm xùm: hai lần dương tính với ma túy, bị đưa đi cai nghiện bắt buộc; bị phạt vì xuất bản, bán sách không phép và phát ngôn sai sự thật. Tháng 8/2026, Huấn bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Hải Sapa TV (Vũ Hoàng Hải) lại nổi lên với những video về cuộc sống, ẩm thực, vùng cao và sau đó phát triển hoạt động kinh doanh. Ngày 24/8, Hải Sapa bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về tội “Lừa dối khách hàng”. Theo cơ quan điều tra, người này đã lợi dụng ảnh hưởng trên mạng xã hội để quảng cáo sản phẩm “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”, trong khi nguyên liệu là thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ.

Vũ Hoàng Hải (Hải Sapa TV) tại cơ quan công an. Ảnh: Cổng TTĐT Bộ Công an

Trước đó, Ngô Bá Khá (Khá Bảnh) từng là một trong những hiện tượng nổi đình nổi đám nhất của “giang hồ mạng”, có thời điểm sở hữu gần 2 triệu người theo dõi trên YouTube. Những video, hình ảnh và phát ngôn mang màu sắc lệch chuẩn giúp người này nổi tiếng rất nhanh, trước khi bị tuyên tổng cộng 10 năm 6 tháng tù về tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc.

Những trường hợp trên không đại diện cho cộng đồng KOL, KOC, nhưng cho thấy một nghịch lý: nổi tiếng có thể rất nhanh, còn uy tín và trách nhiệm không thể tăng theo follower.

Một người có hàng triệu người theo dõi có thể rất giỏi tạo tương tác, nhưng không vì thế trở thành chuyên gia; video triệu view cũng không đồng nghĩa thông tin đã được kiểm chứng.

Nguy cơ xuất hiện khi follower bị nhầm với uy tín, lượt xem bị nhầm với năng lực, còn sức ảnh hưởng bị nhầm thành quyền lực. Đó cũng là lúc căn bệnh “ảo tưởng sức mạnh” trên mạng xã hội có thể bước ra đời thực.

Ai đã trao “quyền lực” cho KOL?

Không một “hiện tượng mạng” nào tự nhiên có hàng triệu lượt xem. Không một tài khoản phản cảm nào sở hữu hàng trăm nghìn người theo dõi nếu không có người xem, bình luận và chia sẻ.

Theo nghĩa đó, mỗi lượt xem, lượt thích, bình luận hay chia sẻ đều giống như một “lá phiếu” trên không gian mạng. Chúng ta đang trao những lá phiếu ấy cho người có tri thức, những nội dung hữu ích, câu chuyện tử tế, hay cho một phát ngôn gây sốc, một cuộc chửi bới chỉ vì tò mò?

Nghịch lý là đôi khi chúng ta phản đối một nội dung bằng chính cách giúp nó lan truyền. Càng xem, càng bình luận, càng chia sẻ, nội dung càng có cơ hội được thuật toán khuếch đại. Người tạo nội dung phản cảm vì thế đôi khi không cần được yêu thích, họ chỉ cần được chú ý.

Thuật toán có trách nhiệm của thuật toán, nền tảng có trách nhiệm của nền tảng và người sáng tạo phải chịu trách nhiệm về nội dung mình tạo ra. Nhưng công chúng cũng có một quyền lực rất lớn: quyền lựa chọn thứ gì đáng được lan truyền.

Bởi vậy, câu hỏi “Ai đã trao ‘quyền lực’ cho KOL?” cuối cùng dẫn đến một câu trả lời không dễ chịu: chính chúng ta cũng góp phần trao nó.

Mạng xã hội có thể tạo ra người nổi tiếng chỉ sau một đêm, nhưng nổi tiếng và có giá trị là hai chuyện khác nhau. Giá trị của một người có ảnh hưởng phải được đo bằng tri thức, uy tín, trách nhiệm và những điều tích cực họ tạo ra cho cộng đồng.

Và trước khi nhấn “like”, “share” hay “follow”, có lẽ mỗi chúng ta nên tự hỏi: Tôi đang trao “lá phiếu” của mình cho ai, và người đó có thực sự xứng đáng?

Khi KOL bước vào sự kiện chính thức

Các giấy mời xếp cơ quan báo chí và nhà báo ở vị trí dưới cùng, sau cả giới KOLs, TikTokers và Fanpages. Ảnh: MXH

KOL, KOC rõ ràng có giá trị trong truyền thông hiện đại. Một video có thể đưa sản phẩm, địa điểm hay sự kiện đến hàng trăm nghìn người chỉ trong vài giờ.

Nhưng khả năng tạo tương tác không đồng nghĩa với khả năng chịu trách nhiệm trước công chúng.

Tại Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk 2026, KOL, KOC được mời tham gia chính thức trong hàng loạt hoạt động, từ quảng bá, trải nghiệm đến chương trình “Mỗi xã một KOL, KOC bán sầu riêng online”. Tại chương trình trải nghiệm dù lượn “Bay giữa đại ngàn – Sky Taste” ở hồ Ea Kao, KOLs, Travel Bloggers; TikTokers, YouTubers; Fanpages còn được xếp trước các cơ quan báo chí. Tại Lễ hội Ẩm thực Sầu riêng, thư mời họp mặt ngày 9/8 tại Khách sạn Damsan cũng ghi “Họp mặt KOL, Nhà báo”.

Nhưng dựa vào đâu để xác định một người là KOL, KOC? Bao nhiêu follower thì được xem là “người có sức ảnh hưởng”? Ai thẩm định lịch sử hoạt động, nội dung, phát ngôn của họ? Và khi một KOL, KOC được mời, cấp thẻ tham gia sự kiện chính thức, ai chịu trách nhiệm quản lý, giám sát nội dung họ đăng tải?

Những câu hỏi này càng đáng đặt ra khi sức lan truyền của mạng xã hội có tính hai mặt. Thông tin tốt có thể lan rất nhanh, nhưng một phát ngôn phản cảm hay thông tin sai lệch cũng có thể lan nhanh không kém.

Sự cố tại Lễ hội Sầu riêng là một ví dụ. Một TikToker được cấp thẻ KOL của lễ hội đã đăng clip có phát ngôn tục tĩu, thiếu chuẩn mực. Sau đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk phải thu hồi thẻ, yêu cầu gỡ clip, cam kết và công khai xin lỗi.

TikToker đeo thẻ KOL của Ban Tổ chức Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk xin lỗi sau phát ngôn tục tĩu trong video. Ảnh: MXH

Sau sự việc, UBND tỉnh Đắk Lắk đã kịp thời có văn bản yêu cầu chấn chỉnh công tác thông tin, truyền thông, trong đó đề nghị rà soát, đánh giá toàn diện việc lựa chọn, cấp thẻ, quản lý và giám sát KOL; định hướng nội dung phát ngôn, bảo đảm thông tin chính xác, phù hợp, chuẩn mực và có trách nhiệm.

Động thái này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở một cá nhân phát ngôn thiếu chuẩn mực, mà còn ở cách lựa chọn và cơ chế quản lý những người được trao vị trí chính thức trong hoạt động truyền thông.

Bởi khi đã trao cho một người chiếc thẻ mang danh nghĩa của sự kiện, không thể chỉ trao quyền tiếp cận mà thiếu cơ chế kiểm soát tương ứng.

Đã đến lúc sức ảnh hưởng trên mạng không thể chỉ được đo bằng follower và lượt xem, mà phải đi cùng một bộ lọc về uy tín, chuẩn mực và trách nhiệm; nhất là khi những người “nổi tiếng” ấy được trao vị trí chính thức và có thể nhân danh một sự kiện, một thương hiệu hay cả một địa phương.