Mặc dù sổ mục kê có thể dùng để tham khảo, xác minh nguồn gốc hoặc quá trình sử dụng đất lâu dài, nhưng không phải là văn bản pháp lý xác định loại đất hay mục đích sử dụng đất.

Sổ mục kê không thuộc giấy tờ được sử dụng để xác định mục đích sử dụng đất, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh minh họa: VGP

Cụ thể, gửi phản ánh kiến nghị đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công dân Vàng Thị Dua (Sơn La) nêu, cách xác định hành vi sử dụng đất sai mục đích áp dụng đối với trường hợp xác định được mục đích sử dụng đất ban đầu thể hiện trên các giấy tờ đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp theo Điều 137 Luật Đất đai.

Bà đề nghị giải đáp, trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nhưng không có bất kỳ giấy tờ nào nêu trên, mà chỉ có sổ mục kê, bản đồ địa chính thể hiện loại đất là đất trồng cây lâu năm (CLN), sau đó năm 2026 người sử dụng đất tự san ủi, xây dựng nhà ở trên diện tích đất này (hiện trạng trước khi xây là đồi cây lâu năm, quy hoạch là đất trồng cây lâu năm), đồng thời không có căn cứ xác định đây là hành vi lấn, chiếm đất, thì:

Thứ nhất, cơ quan có thẩm quyền có được xác định đây là hành vi sử dụng đất không đúng mục đích để xử phạt theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP hay không?

Thứ hai, nếu không được xác định là hành vi sử dụng đất không đúng mục đích (giấy tờ đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp theo Điều 137 Luật Đất đai) thì hành vi trên được xử lý theo quy định nào của pháp luật đất đai?

Thứ ba, trong trường hợp này, sổ mục kê có được sử dụng làm căn cứ để xác định mục đích sử dụng đất ban đầu phục vụ việc xử phạt hành vi sử dụng đất không đúng mục đích hay chỉ có giá trị chứng minh thời gian và mục đích sử dụng đất ổn định theo quy định về cấp Giấy chứng nhận?

Giải đáp vấn đề công dân Vàng Thị Dua quan tâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, câu hỏi bà không nêu rõ nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, hành vi vi phạm đã được cơ quan, tổ chức lập biên bản vi phạm hay chưa.

Vì thế, về nguyên tắc cần xác định loại đất cụ thể trước khi thực hiện hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất và loại đất sau khi chuyển mục đích, thời điểm có hành vi vi phạm hoặc thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện hành vi làm căn cứ xác định hành vi vi phạm, mức xử phạt vi phạm hành chính cũng như biện pháp khắc phục hậu quả.

Theo quy định của pháp luật đất đai thì sổ mục kê không thuộc giấy tờ được sử dụng để xác định mục đích sử dụng đất.

Việc xác định hành vi sử dụng đất không đúng mục đích để xử phạt hành vi phạm tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP được xác định mục đích sử dụng đất theo giấy tờ về giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp theo Điều 137 Luật Đất đai 2024.

Đề nghị bà căn cứ giấy tờ hiện có, quá trình sử dụng đất và hồ sơ lưu trữ tại cơ quản lý đất đai và liên hệ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được xem xét, hướng dẫn cụ thể theo quy định của pháp luật.