(Thanh tra) - Bộ Xây dựng thống nhất đề nghị Thủ tướng Chính phủ dừng Dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn, tỉnh Thanh Hóa, đồng thời giao địa phương thực hiện các thủ tục chấm dứt dự án theo quy định, bảo đảm quyền lợi và vốn đã đầu tư của doanh nghiệp.
Dự án Nhà máy xi măng Thanh Sơn (Dự án Xi măng Thanh Sơn) được đưa vào Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011-2020, định hướng đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1488/QĐ-TTg ngày 29/8/2011. Dự án gồm một dây chuyền, công suất 910.000 tấn xi măng/năm, tương đương 2.500 tấn clinker/ngày, tại huyện Ngọc Lặc (cũ), tỉnh Thanh Hóa.
UBND tỉnh Thanh Hóa cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu cho Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn ngày 3/3/2008 và cho thuê đất theo Quyết định số 2927/QĐ-UBND ngày 31/8/2009. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án gặp khó khăn về nguồn vốn.
Ngày 3/4/2013, Thủ tướng Chính phủ có Văn bản số 485/TTg-KTN, đồng ý kiến nghị của Bộ Xây dựng về việc giãn tiến độ đầu tư Dự án xi măng Thanh Sơn sang giai đoạn sau năm 2015. Đến ngày 28/8/2014, Thủ tướng tiếp tục có Văn bản số 1592/TTg-KTN đồng ý việc hoãn triển khai dự án.
Sau đó, tỉnh Thanh Hóa và doanh nghiệp nhiều lần đề xuất phương án xử lý. Năm 2017, tỉnh cho biết dự án tạm dừng do thiếu vốn và doanh nghiệp xin lùi thời gian thu xếp vốn. Trong quá trình xây dựng quy hoạch mới, dự án từng được dự kiến đưa vào giai đoạn vận hành 2026-2035.
Tuy nhiên, sau khi Luật Quy hoạch năm 2017 có hiệu lực, Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng theo Quyết định 1488/QĐ-TTg đã được bãi bỏ theo Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 26/8/2019. Đến năm 2020, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021-2030, định hướng đến năm 2050.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn tiếp tục đề nghị được đầu tư và điều chỉnh công suất dự án lên 6.000 tấn clinker/ngày. Năm 2021 và 2022, UBND tỉnh Thanh Hóa nhiều lần báo cáo, đề nghị thống nhất chủ trương dừng triển khai dự án.
Theo báo cáo mới nhất ngày 27/8/2026 của Bộ Xây dựng gửi Thủ tướng Chính phủ, tại cuộc họp ngày 25/8/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết việc tiếp tục đầu tư Dự án xi măng Thanh Sơn hiện không còn phù hợp với Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã được phê duyệt.
Đáng chú ý, ranh giới dự án nằm trong vành đai an toàn của công trình quốc phòng; khu vực mỏ đá vôi, đá sét dự kiến cung cấp nguyên liệu cho dự án nằm trong khu vực cấm hoạt động khoáng sản.
Một yếu tố khác được địa phương nêu là sự phản đối của người dân. Kết quả lấy ý kiến 717 hộ dân tại 5 thôn xung quanh dự án cho thấy có tới 715 hộ phản đối do lo ngại về ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe.
Về phía doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn Nguyễn Phúc Đào thừa nhận việc không thu xếp được vốn khiến dự án chậm tiến độ, ảnh hưởng đến niềm tin của chính quyền và người dân địa phương. Doanh nghiệp vẫn mong muốn được tiếp tục đầu tư với công suất 6.000 tấn clinker/ngày. Tuy nhiên, nếu không được tiếp tục thực hiện dự án, công ty cho biết sẽ chấp hành và mong muốn được tỉnh định hướng đầu tư sang lĩnh vực khác phù hợp.
Bộ Xây dựng đánh giá việc chậm, không triển khai dự án là do lỗi của chủ đầu tư; đồng thời cho rằng tại thời điểm hiện nay dự án không còn phù hợp với Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa, nằm trong vành đai an toàn công trình quốc phòng, nguồn nguyên liệu dự kiến nằm trong khu vực cấm hoạt động khoáng sản và không nhận được sự đồng thuận của người dân địa phương.
Bộ Xây dựng cũng nêu công suất đang đầu tư đã vượt công suất quy định tại Quyết định số 1266/QĐ-TTg ngày 18/8/2020 của Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng thống nhất với đề nghị của UBND tỉnh Thanh Hóa về việc dừng triển khai dự án.
Trên cơ sở tổng hợp ý kiến các bộ, ngành và UBND tỉnh Thanh Hóa, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ thống nhất chủ trương dừng Dự án xi măng Thanh Sơn.
Đồng thời, Bộ Xây dựng đề nghị giao UBND tỉnh Thanh Hóa quyết định theo thẩm quyền nhằm bảo đảm quyền lợi và phần vốn đã đầu tư của Công ty Cổ phần Xi măng Thanh Sơn, hạn chế phát sinh khiếu kiện và bảo đảm phù hợp quy định pháp luật.
Bộ Tài chính được đề xuất chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện việc chấm dứt dự án theo quy định của pháp luật về đầu tư.
