(Thanh tra) - Dành 60 phút đầu mỗi ngày làm việc để người đứng đầu trực tiếp tiếp công dân, Đồng Nai đang duy trì cách làm nhằm đưa chính quyền đến gần người dân hơn, chủ động nắm bắt và tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế đơn thư tồn đọng, khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.
Từ năm 2023, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai (nay là TP Đồng Nai) đã ban hành công văn chỉ đạo chủ tịch UBND cấp xã và thủ trưởng các sở, ban, ngành thực hiện tiếp công dân trong 60 phút đầu mỗi ngày làm việc, nhằm kịp thời giải quyết những thắc mắc, bức xúc, khó khăn của người dân.
Theo Thanh tra TP Đồng Nai, sau khi chủ trương này được triển khai, công tác tiếp công dân của người đứng đầu có nhiều chuyển biến tích cực so với trước đây. Việc dành thời gian đầu ngày làm việc để trực tiếp gặp gỡ, lắng nghe người dân tạo thêm điều kiện để chính quyền chủ động nắm bắt những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Hiện nay, các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tiếp tục duy trì cách làm này. Theo Sở Nội vụ Đồng Nai, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã phổ biến, quán triệt việc thực hiện đến 100% cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời bố trí lãnh đạo tiếp công dân đầu giờ, công khai lịch tiếp và số điện thoại của lãnh đạo để người dân thuận tiện liên hệ.
Thời gian tiếp công dân được bố trí trong 60 phút đầu ngày làm việc, từ 7 giờ đến 8 giờ hoặc theo khung giờ phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan, đơn vị, địa phương. Quy trình tiếp công dân theo mô hình “Buổi sáng với Nhân dân” được thực hiện theo các quy định hiện hành về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Điểm đáng chú ý của cách làm này không chỉ là dành một khoảng thời gian cố định để tiếp dân, mà còn thể hiện sự chủ động của người đứng đầu trong việc tiếp cận, nắm bắt những vấn đề phát sinh, thay vì chờ vụ việc trở thành đơn thư khiếu nại, tố cáo mới xem xét.
Trên thực tế, không phải vấn đề nào của người dân cũng bắt đầu bằng một lá đơn. Nhiều vướng mắc có thể được giải thích, hướng dẫn hoặc tháo gỡ nếu được chính quyền tiếp nhận kịp thời ngay từ khi mới phát sinh. Vì vậy, tăng cường đối thoại trực tiếp tại cơ sở là một trong những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Tại phường Tam Phước, cách làm này được cụ thể hóa bằng mô hình “Không gian chia sẻ - Lắng nghe tiếng dân”. Không gian được bố trí tại khu vực sảnh tiếp công dân, với bàn tròn tiếp dân, tài liệu phổ biến pháp luật và mã QR để người dân tra cứu thủ tục hành chính. Mô hình hoạt động trong 60 phút đầu giờ sáng, từ 7 giờ đến 8 giờ hằng ngày.
Bà Phạm Thị Hoa, Phó Chủ tịch UBND phường Tam Phước cho rằng, mô hình “Không gian chia sẻ - Lắng nghe tiếng dân” không chỉ là nơi tiếp dân mang tính thủ tục hành chính, mà hướng đến thu hẹp khoảng cách giữa chính quyền và người dân, để những ý kiến, nguyện vọng được lắng nghe và giải quyết kịp thời, thấu đáo.
Không chỉ tại Tam Phước, cách làm này cũng được triển khai ở các địa phương khác. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lộc Thành, UBND xã tiếp tục tổ chức “Buổi sáng với Nhân dân” bước sang tuần thứ 40.
Tại buổi trao đổi, có 6 lượt công dân tham dự với 2 ý kiến phản ánh, kiến nghị liên quan đến đất đai, môi trường. Trong đó, một số ý kiến đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ xác minh hiện trạng để thực hiện cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo hiện trạng tuyến đường đang sử dụng; một trường hợp khác đề nghị xem xét việc trả lại phần diện tích đất ao nước.
Các ý kiến được lãnh đạo UBND xã Lộc Thành và cơ quan chuyên môn trực tiếp tiếp nhận, trao đổi, làm rõ và hướng dẫn theo quy định. Đối với những nội dung cần xác minh, các cơ quan liên quan tiếp tục phối hợp xem xét, xử lý.
Theo Sở Nội vụ Đồng Nai, việc triển khai mô hình góp phần hạn chế tình trạng đơn thư vượt cấp, đồng thời giúp người dân hiểu rõ các quy định pháp luật để thực hiện quyền của mình đúng quy định.
Nếu việc tiếp công dân là bước đầu để nhận diện vấn đề thì hiệu quả cuối cùng phải được nhìn từ khả năng giải quyết những kiến nghị, khiếu nại của người dân. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh khối lượng đơn thư trên địa bàn Đồng Nai vẫn ở mức lớn.
Theo Thanh tra TP Đồng Nai, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn TP Đồng Nai đã tiếp 15.480 lượt với 14.907 người, tương ứng 12.422 vụ việc. Trong đó, người đứng đầu các cấp, ngành trực tiếp hoặc ủy quyền tiếp 2.130 lượt.
Cùng thời gian, TP Đồng Nai tiếp nhận 18.036 đơn, đã xử lý 16.693 đơn. Qua phân loại, có 10.230 đơn thuộc thẩm quyền; đến nay, 8.781 đơn đã được giải quyết, đạt tỷ lệ 86%.
Đáng chú ý, đối với các vụ việc phức tạp, kéo dài, TP Đồng Nai đã rà soát, giải quyết 18 vụ theo Kế hoạch số 329/KH-TTCP ngày 25/9/2025 của Thanh tra Chính phủ. Qua rà soát, Thanh tra TP Đồng Nai đã tham mưu UBND TP, Thành ủy thống nhất ra thông báo chấm dứt 8 vụ việc; 10 vụ việc còn lại tiếp tục được rà soát, theo dõi.
Những con số này cho thấy khối lượng công việc trong tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn là rất lớn. Trong bối cảnh đó, việc nhận diện và xử lý sớm những vấn đề phát sinh ở cơ sở có ý nghĩa quan trọng, bởi một vụ việc không được giải quyết thỏa đáng từ đầu có thể phát sinh thành vụ việc phức tạp, kéo dài.
Theo Phó Chánh Thanh tra TP Đồng Nai Phạm Văn Thuấn, mô hình dành 60 phút đầu mỗi ngày làm việc để tiếp công dân (mô hình “Buổi sáng với Nhân dân”) mang lại hiệu quả rất rõ rệt, góp phần tăng sự chủ động, trực tiếp đối thoại của thủ trưởng cơ quan, đơn vị đối với bức xúc, thắc mắc của người dân ngay từ khi mới phát sinh.
Đồng thời, giúp người đứng đầu nắm bắt, giải thích pháp luật và xử lý dứt điểm nhiều vụ việc ngay tại cơ sở, hạn chế tối đa tình trạng đơn thư tồn đọng hoặc khiếu kiện vượt cấp, đông người lên cấp trên. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận của người dân với chính quyền trong việc triển khai, thực hiện các cơ chế, chính sách của địa phương.
Tiếp công dân chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với trách nhiệm giải quyết và tổ chức thực hiện sau đối thoại. Thanh tra TP Đồng Nai cho biết, từ đầu năm đến nay, có 95 quyết định giải quyết khiếu nại phải thực hiện, trong đó 61 quyết định đã thực hiện xong. Qua đó, trả lại quyền lợi cho 70 cá nhân, thu hồi về ngân sách Nhà nước hơn 2,9 tỷ đồng và trả lại hơn 4 tỷ đồng cho các cá nhân.
Đối với các kết luận nội dung tố cáo, trong số 25 kết luận phải thực hiện, đã có 8 kết luận được thực hiện xong. Qua đó, thu hồi về ngân sách Nhà nước 171 triệu đồng, kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với 2 tập thể, 3 cá nhân.
Từ thực tiễn này có thể thấy, tiếp công dân không chỉ là bố trí thời gian để người dân phản ánh, kiến nghị, mà còn là quá trình từ lắng nghe, giải thích, xác định trách nhiệm đến theo dõi việc giải quyết và tổ chức thực hiện kết quả.
Khi người đứng đầu trực tiếp lắng nghe, những vướng mắc có thể được nhận diện sớm hơn. Cùng với đó, việc theo dõi, giải quyết và thực hiện kết quả của các cơ quan có trách nhiệm sẽ giúp công tác tiếp công dân phát huy vai trò trong xử lý vấn đề từ cơ sở, góp phần hạn chế đơn thư kéo dài, khiếu kiện vượt cấp.
Bài 2: Khi công chức thanh tra bám cơ sở, gần dân
