Ông Hoàng Văn Khoa - Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai là người ký báo cáo gửi Thanh tra Chính phủ về kết quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Ảnh: ĐT

Đơn thư tăng hơn 47%, khiếu nại và tố cáo lại giảm sâu

Thanh tra tỉnh Lào Cai cho biết, tổng số đơn tiếp nhận trên toàn địa bàn trong 9 tháng đầu năm 2026 là 6.814 đơn, tăng 47,55% so với con số 4.618 đơn của cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, lượng đơn gia tăng đột biến này chủ yếu tập trung ở nhóm kiến nghị, phản ánh liên quan trực tiếp đến lĩnh vực đất đai, bồi thường và giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Trái ngược với xu hướng tăng chung, các vụ việc khiếu nại và tố cáo chính thức đều ghi nhận mức giảm rõ rệt so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, số lượng đơn khiếu nại giảm 16,33% (từ 147 đơn xuống 123 đơn), chủ yếu xoay quanh việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; toàn bộ đều được xác minh khách quan và tổ chức đối thoại nghiêm túc theo quy định.

Tương tự, đơn thư tố cáo giảm 23,21% (từ 112 đơn xuống 86 đơn). Quá trình thụ lý, xác minh kịp thời, công tâm đã giúp nhiều công dân tự nguyện rút đơn, chấm dứt hoàn toàn nội dung tố cáo ngay từ sớm.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và áp lực quỹ đất

Lý giải về nguyên nhân khiến lượng đơn thư tăng cao, Thanh tra tỉnh Lào Cai chỉ rõ hệ thống pháp luật, chế độ, chính sách còn thiếu đồng bộ, trong khi địa phương đang tiến hành sắp xếp bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Quá trình chuyển đổi này khiến một số quy định pháp luật phải tiếp tục rà soát, gây phát sinh vướng mắc trong việc giải quyết quyền lợi công dân.

Một số vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương đã được UBND tỉnh chỉ đạo, khi địa phương chưa kịp trả lời, công dân đã đến Trụ sở Tiếp công dân tỉnh để kiến nghị, phản ánh.

Đặc biệt, đội ngũ cán bộ tiếp công dân và xử lý đơn thư tại một số đơn vị khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là tuyến cơ sở, vẫn còn lúng túng và thiếu kinh nghiệm thực tiễn.

Khi chính quyền mới đi vào vận hành, nhiều người dân đã gửi lại các đơn thư tồn đọng từ các năm trước hoặc chuyển từ khiếu nại sang tố cáo khi chưa được đáp ứng nguyện vọng.

Thực tế cho thấy tốc độ triển khai mạnh mẽ các dự án đầu tư xây dựng làm thu hẹp quỹ đất nông nghiệp, từ đó làm gia tăng xung đột lợi ích và phát sinh kiến nghị.

Mặt khác, một số vụ việc lịch sử tồn đọng có tính chất phức tạp, đòi hỏi phải xin ý kiến liên ngành, nhưng văn bản phản hồi còn chung chung, kéo dài thời gian xử lý dứt điểm.

Đáng lo ngại, thời điểm diễn ra Đại hội Đảng các cấp, bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân, cùng các kỳ họp Quốc hội khóa XVI cũng là giai đoạn một số đối tượng gia tăng áp lực bằng việc gửi đơn vượt cấp, lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh trật tự.

UBND xã Yên Thành, tỉnh Lào Cai tổ chức tiếp công dân cả ngoài giờ hành chính tại trụ sở. Ảnh: ĐT

Để kiểm soát tốt tình hình an ninh trật tự, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay của Lào Cai là kiện toàn năng lực chuyên môn cho cán bộ tiếp công dân trong bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc tăng cường thanh tra trách nhiệm người đứng đầu, giải quyết thấu đáo và minh bạch các chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng ngay từ cơ sở sẽ là chìa khóa then chốt để hạn chế phát sinh khiếu kiện vượt cấp và bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân.