Công tác tuyển sinh tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tham nhũng nếu không được kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Ảnh: HH

Hoàn thiện "lá chắn" pháp lý để ngừa tham nhũng

Xác định việc hoàn thiện cơ chế, chính sách là nền tảng cốt lõi để ngăn ngừa tham nhũng, tiêu cực, thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã tập trung cao độ cho công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Đến nay, bộ đã trình và được Quốc hội thông qua 3 luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục; đồng thời, ban hành 8 thông tư theo thẩm quyền để “lấp đầy những khoảng trống” pháp lý dễ bị lợi dụng.

Công tác chỉ đạo được thực hiện xuyên suốt thông qua kế hoạch về công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực năm 2025.

Điểm nhấn đáng chú ý là nỗ lực cụ thể hóa các quy định về kiểm soát quyền lực thông qua việc chuyển đổi vị trí công tác và minh bạch tài sản.

Bộ đã ban hành danh mục và thời hạn định kỳ chuyển đổi vị trí công tác đối với cán bộ, công chức và viên chức trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc. Đây được xem là giải pháp quan trọng để phòng ngừa từ xa các hành vi nhũng nhiễu.

Đặc biệt, công tác kiểm soát tài sản, thu nhập được thực hiện nghiêm với 100% người thuộc diện phải kê khai đã hoàn thành nghĩa vụ.

Theo thống kê, năm 2025, Bộ GD&ĐT đã tổ chức thực hiện bốc thăm lựa chọn ít nhất 10% số người có nghĩa vụ kê khai tài sản thu nhập trong danh sách 1.224 người tại 16 đơn vị. Kết quả bốc thăm đã chọn được 140 người có nghĩa vụ kê khai (7 cá nhân thuộc 5 đơn vị thuộc bộ và 133 cá nhân thuộc 11 đơn vị trực thuộc bộ).

Thực hiện sắp xếp lại hệ thống cơ quan thanh tra theo Kết luận số 134-KL-TW của Bộ Chính trị, ngay sau khi Thanh tra Bộ chuyển về Thanh tra Chính phủ, Bộ GD&ĐT đã thành lập Phòng Kiểm tra và Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc Văn phòng Bộ.

Đồng thời, nhiệm vụ phòng chống tham nhũng, tiêu cực được chuyển giao về Vụ Tổ chức cán bộ để đảm bảo tính chuyên sâu trong quản lý nhân sự.

Dù thay đổi về tổ chức, nhưng Bộ GD&ĐT cho biết, các đơn vị mới đã nhanh chóng bắt nhịp, tham mưu triển khai kịp thời các quy định của Đảng và Nhà nước.

Tuyển sinh, đấu thầu, đầu tư công… tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng

Theo Bộ GD&ĐT, trước khi chuyển đổi mô hình, cơ quan Thanh tra Bộ đã thực hiện 15 cuộc thanh tra hành chính và chuyên ngành. Qua đó, đã ban hành kết luận đối với 11 cuộc, kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan đến các sai phạm về quy trình đầu tư, dự án.

Bên cạnh xử lý vi phạm, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được bộ đặc biệt chú trọng. Bộ đã tổ chức hơn 22 hội nghị, tọa đàm và 103 đợt lồng ghép tuyên truyền nhằm quán triệt tinh thần liêm chính cho khoảng 1.000 lượt cán bộ, công chức.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa, với tôn chỉ “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Mục tiêu là xây dựng văn hóa liêm chính, nâng cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, tạo ra sự chuyển biến thực chất trong tác phong và thái độ phục vụ.

Đáng chú ý, kết quả phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong năm qua cho thấy, Bộ GD&ĐT ghi nhận không có vụ việc tham nhũng, lãng phí hay tiêu cực mới nào phát hiện qua công tác tự kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Bên cạnh đó, bộ cũng không phát hiện vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nào qua hoạt động thanh tra, kiểm toán…

Dự báo tình hình tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thời gian tới, Bộ GD&ĐT cho rằng, trong quá trình thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, một số đơn vị sự nghiệp công lập có thể gặp khó khăn trong việc minh bạch hóa tài chính, dẫn đến nguy cơ tham nhũng, lãng phí trong quản lý và sử dụng ngân sách có khả năng tăng.

Theo Bộ GD&ĐT, một số lĩnh vực dự kiến sẽ tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tham nhũng như: Công tác tuyển sinh; hoạt động đấu thầu, mua sắm, đầu tư công trong ngành; công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ tại các đơn vị thuộc và trực thuộc...

“Đây là những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh sai phạm nếu không được kiểm tra, giám sát chặt chẽ”, theo Bộ GD&ĐT.

Do đó, thời gian tới, bộ xác định sẽ tiếp tục tập trung các giải pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời, không để xảy ra tình trạng lợi dụng sơ hở trong tổ chức thực hiện để trục lợi, tiêu cực.