(Thanh tra) - Vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư đang là "nút thắt" lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, giải ngân tại nhiều dự án đầu tư công ở Gia Lai.
Dự án đường Ngô Mây nối dài tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai, có chiều dài tuyến sau điều chỉnh chỉ còn 313m, nhưng đang gặp nhiều khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Tính đến hết tháng 9/2026, trong số hơn 170 hộ dân bị ảnh hưởng trong giải phóng mặt bằng dự án, còn 113 hộ chưa đồng thuận phương án bồi thường. Những kiến nghị liên quan đến giá đất, chính sách hỗ trợ và bố trí tái định cư khiến quá trình bàn giao mặt bằng kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai công trình.
Tại dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, công tác giải phóng mặt bằng cũng đặt ra nhiều áp lực đối với các địa phương. Theo số liệu công bố ngày 22/9/2026, dự án thành phần 2 mới bàn giao khoảng 43,65/62,47km, đạt 70%, còn gần 19km chưa được bàn giao. Trước thực trạng này, lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các địa phương khẩn trương giải quyết vướng mắc về bồi thường, tái định cư, phấn đấu hoàn thành bàn giao toàn bộ mặt bằng trước tháng 11/2026 để bảo đảm tiến độ thi công.
Theo Báo cáo số 278/BC-UBND ngày 9/10/2026 của UBND tỉnh Gia Lai gửi Bộ Tài chính, công tác giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc. Trong đó, bồi thường, giải phóng mặt bằng tiếp tục là một trong những điểm nghẽn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án, nhất là những công trình có quy mô vốn lớn.
Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được giao của Gia Lai là 19.410 tỷ đồng, bao gồm cả nguồn vốn năm trước được phép kéo dài thời gian giải ngân. Đến hết tháng 9/2026, Gia Lai mới giải ngân được 9.973 tỷ đồng, đạt 51,38% tổng kế hoạch vốn được giao. Như vậy, theo số liệu ước thực hiện, vẫn còn khoảng 7.931 tỷ đồng chưa được giải ngân.
UBND tỉnh Gia Lai đánh giá, mặc dù công tác phân bổ, giao kế hoạch vốn cơ bản được thực hiện kịp thời, các cấp, ngành và chủ đầu tư đã quan tâm triển khai ngay từ đầu năm, nhưng kết quả giải ngân vẫn thấp so với yêu cầu, chưa phản ánh đầy đủ khả năng giải ngân thực tế của địa phương.
Một trong những nguyên nhân được UBND tỉnh Gia Lai chỉ rõ là tiến độ giải ngân còn phụ thuộc lớn vào công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đây đều là những công việc có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương.
Không chỉ gặp khó khăn về mặt bằng, tiến độ triển khai các dự án đầu tư công tại Gia Lai còn chịu tác động của điều kiện thời tiết bất lợi. Theo UBND tỉnh Gia Lai, từ cuối quý II đến hết quý III/2026, khu vực phía Tây tỉnh liên tục xuất hiện mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thi công, đặc biệt là các công trình giao thông. Thời gian thi công thực tế bị thu hẹp, một số hạng mục phải tạm dừng hoặc thi công cầm chừng, khiến khối lượng thực hiện chưa đạt kế hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ nghiệm thu, thanh toán.
Bên cạnh đó, kế hoạch vốn năm 2026 được điều chỉnh, bổ sung tăng cao so với thời điểm đầu năm, trong khi các đơn vị cần thêm thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư, phân bổ chi tiết và tổ chức thực hiện. Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, tiến độ giải ngân cũng đang gặp nhiều áp lực. Tổng vốn đầu tư được giao là 1.238 tỷ đồng, nhưng ước đến hết tháng 10/2026 mới giải ngân 307 tỷ đồng, đạt 24,78% kế hoạch.
Trước tình hình trên, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu các cơ quan, đơn vị và địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn về bồi thường, giải phóng mặt bằng, coi đây là nhiệm vụ quan trọng để thúc đẩy tiến độ các dự án. Theo đó, từng vị trí, từng trường hợp vướng mắc phải được rà soát cụ thể, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn xử lý. Chủ đầu tư phải tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương để đẩy nhanh công tác bàn giao mặt bằng phục vụ thi công.
Cùng với giải quyết vướng mắc đất đai, Gia Lai yêu cầu các đơn vị tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để tăng tốc thi công. Khu vực phía Tây phải chủ động tổ chức thi công với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”; khu vực phía Đông tập trung hoàn thành khối lượng chính trong tháng 11/2026 nhằm hạn chế ảnh hưởng của thời tiết.
UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân, theo dõi tiến độ hằng tuần, khẩn trương nghiệm thu và hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng đủ điều kiện. Tỉnh cũng chỉ đạo tiếp tục theo dõi, chấm điểm KPI giải ngân theo tháng, quý đối với từng chủ đầu tư và UBND xã, phường; tập trung kiểm tra, đôn đốc những đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp hoặc nguy cơ không hoàn thành chỉ tiêu.
Đối với những dự án chậm tiến độ, không có khả năng giải ngân hoặc không còn nhu cầu sử dụng vốn, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu kịp thời điều chuyển nguồn vốn sang các dự án có khối lượng thực hiện và khả năng giải ngân tốt hơn, không chờ đến cuối năm.
