(Thanh tra) - Thiếu tướng Dương Đức Hải cho rằng khoan hồng phải gắn với sự cân bằng và bảo vệ người bị hại; không thể hiểu rằng cứ nhận tội, chấp nhận hình phạt là được giảm án sâu; hay có tiền bồi thường là được hưởng cơ chế đặc biệt tự nguyện nhận tội.
Quan điểm này được Thiếu tướng Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an), đưa ra trong phiên thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, sáng 27/10.
Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi bổ sung quy định về người phạm tội tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội và những tình tiết của vụ án mà mình biết trong giai đoạn điều tra; hoặc chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm, thì có thể được tòa án quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng mà không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn.
Đại biểu Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an) tán thành chính sách khoan hồng của dự thảo.
Từ thực tiễn công tác trong ngành công an, ông Hải cho rằng chính sách cần tạo động lực để người phạm tội hợp tác thực chất và khắc phục hậu quả sớm.
Khi một vụ án xảy ra, người phạm tội cần bị xử lý nghiêm minh, còn người bị hại mong sự thật sớm được làm rõ, tài sản sớm được thu hồi và hậu quả sớm được khắc phục.
Dẫn chứng, ông Dương Đức Hải cho rằng trong một vụ lừa đảo nhiều người, người phạm tội chủ động khai rõ nơi cất giấu tài sản, cung cấp thông tin giúp ngăn ngừa việc tẩu tán và tích cực bồi thường thì sự hợp tác ấy cần được ghi nhận tương xứng.
Trước lo ngại việc gắn khoan hồng với nhận tội và chấp nhận hình phạt có thể tạo ra sức ép đối với người bị buộc tội, Thiếu tướng Dương Đức Hải nhấn mạnh 3 nguyên tắc.
Một, sự lựa chọn phải thực sự tự nguyện. Trong đó, người không nhận tội hoặc không đồng ý với hình phạt được đề nghị vẫn được đảm bảo đầy đủ các quyền và được xem xét các căn cứ giảm nhẹ khác nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện.
Hai, lời nhận tội phải được kiểm chứng bằng chứng cứ và trách nhiệm chứng minh tội phạm vẫn thuộc về cơ quan tiến hành tố tụng.
Ba, tòa án quyết định độc lập về tội danh và hình phạt. Việc chấp nhận hình phạt được đề nghị không thay thế phán quyết của tòa án.
Cũng theo đại biểu Hải, khoan hồng phải gắn với sự cân bằng và bảo vệ người bị hại; không thể hiểu rằng cứ nhận tội, chấp nhận hình phạt là được giảm sâu; hay có tiền bồi thường là được hưởng cơ chế đặc biệt tự nguyện nhận tội.
“Khi xem xét khoan hồng phải đánh giá toàn diện tính chất hành vi, mức độ lỗi, sự hợp tác và các điều kiện luật định. Đồng thời quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại phải được bảo đảm, không để họ chịu sức ép phải chấp nhận sự dàn xếp bất lợi”, ông Hải nhấn mạnh lời khai nhận tội không phải chứng cứ duy nhất để kết tội, buộc tội.
Chung mối quan tâm, đại biểu Lê Văn Đông, Viện trưởng VKSND TPHCM, nhìn nhận việc bổ sung chính sách khoan hồng này không đơn thuần là một quy định kỹ thuật lập pháp mà là bước tiến có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.
Theo ông Đông, tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị là một căn cứ khoan hồng có bản chất pháp lý và mục tiêu chính sách riêng, không đồng nhất với các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
“Điều này phản ánh thái độ tâm phục khẩu phục, tự nhận hậu quả trách nhiệm pháp lý hình sự của người phạm tội. Qua đó, khâu giải quyết được rút ngắn thời gian, tiết kiệm nguồn lực tố tụng, tập trung nguồn lực cho các vụ án phức tạp. Vì vậy, không thể đồng nhất cơ chế này với các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự”, ông Đông nêu quan điểm.
Cho rằng cần xác lập đây là một cơ chế riêng, có điều kiện và mức độ khoan hồng tương ứng, đại biểu đề nghị phân hóa rõ các trường hợp được hưởng chính sách.
Người phạm tội chủ động nhận tội, khai báo đầy đủ và tích cực bồi thường, khắc phục hậu quả cần được xem xét mức khoan hồng tương xứng với những đóng góp thực chất của họ trong quá trình giải quyết vụ án.
Theo ông Đông, cách tiếp cận này tạo động lực để người phạm tội sửa chữa sai lầm, vừa bảo vệ quyền lợi của bị hại. Khoan hồng vì thế không có nghĩa là giảm nhẹ trách nhiệm một cách dễ dãi, mà phải gắn với những hành động cụ thể nhằm khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.
