(Thanh tra) - Giữa đại ngàn cheo leo và biến thiên của thời gian, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Lào Cai không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, mà đã trở thành cuộc chạy đua bằng mệnh lệnh trái tim đưa những người con ưu tú trở về với người thân.
Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lào Cai đã tổng kết thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin năm 2026 và sơ kết Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Kỳ tích từ mồ hôi và mệnh lệnh trái tim
Là tỉnh miền núi, biên giới với 34 dân tộc cùng chung sống, Lào Cai hiện có 122 công trình ghi công liệt sĩ và đang chăm lo cho hơn 6.200 gia đình liệt sĩ, gần 3.000 thương bệnh binh.
Bước vào Chiến dịch 500 ngày đêm, những người lính thời bình lại bước vào trận tuyến mới, tìm kiếm, quy tập và trả lại tên cho đồng đội.
Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lào Cai) đã chủ động phối hợp với địa phương và nhân chứng, xác minh 101 nguồn tin, kết luận chính xác 92 điểm chôn cất. Đội tìm kiếm quy tập lâm thời đã đổ xuống 7.388 ngày công, đào bới hơn 14.500 m³ đất đá, phát quang gần 640 ha trên diện tích tìm kiếm hơn 1.474 ha.
Kể từ ngày 15/3/2026, Chiến dịch 500 ngày đêm của Lào Cai đã tìm kiếm, quy tập được 90 hài cốt liệt sĩ (vượt mục tiêu giai đoạn 1 từ 70 đến 80 hài cốt), trong đó dấu ấn xúc động nhất là tại Đồi Đá vôi (phường Cam Đường) với 45 hài cốt được tìm thấy.
Song song đó, Lào Cai tiên phong làm trước công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ. Đến ngày 11/7/2026, tỉnh đã hoàn thành lấy mẫu tại 16/16 nghĩa trang với 820 mẫu đạt chuẩn, bàn giao an toàn cho Viện Pháp y Quốc gia trước thời hạn quy định.
Công an tỉnh Lào Cai cũng mở 2 đợt cao điểm, thu nhận 3.655 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính trong Chiến dịch 500 ngày đêm.
Ngày 30/9/2026, Lễ truy điệu và an táng 71 hài cốt liệt sĩ được tổ chức trọng thể tại 2 Nghĩa trang liệt sĩ phường Cam Đường và xã Bảo Thắng với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ cùng đông đảo Nhân dân, để lại niềm xúc động thiêng liêng khôn tả.
Cuộc chạy đua nghiệt ngã với thời gian và đá núi
Đằng sau mỗi nhát cuốc, mỗi mẫu phẩm được thu thập là vô vàn gian nan trên vùng đất biên cương hiểm trở. Địa hình đồi núi chia cắt sâu sắc, lại chịu tác động mạnh mẽ của mưa lũ và quá trình đô thị hóa, khiến hiện trạng địa hình biến đổi, vị trí chôn cất ban đầu khó xác định chính xác.
Khó khăn lớn nhất chính là cuộc đua với thời gian. Chiến tranh đã lùi xa, các nhân chứng lịch sử người còn người mất, trí nhớ hao mòn theo tuổi tác; hồ sơ lưu trữ qua nhiều lần chia tách, sáp nhập đơn vị bị thất lạc, rách nát. Không ít phần mộ khi khai quật hài cốt bị phân hủy, mủn nát, chỉ còn lại nắm đất nâu vì xương cốt đã tiêu theo năm tháng (chiếm tới 34,4% số mộ không thể lấy mẫu).
Bên cạnh đó, trang thiết bị chuyên dụng phục vụ quy tập còn thiếu thốn. Hầu hết các phần mộ an táng trong nghĩa trang được tôn tạo, tu bổ bằng đá granite hay gạch men, khi tháo dỡ lấy mẫu dễ nứt vỡ, đòi hỏi kinh phí và nhân công hoàn trả mặt bằng vượt xa định mức hỗ trợ. Dẫu vậy, không gian nan nào ngăn được bước chân của những người đi tìm đồng đội.
Bài học khắc phục khó khăn: Sức mạnh từ sự đồng lòng
Thành công bước đầu của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Lào Cai đã đúc kết nên những bài học kinh nghiệm sâu sắc, có thể nhân rộng, kéo dài trong thời gian tới.
Một là, cấp ủy, chính quyền các cấp cùng lãnh đạo, chỉ huy cơ quan, đơn vị cần quán triệt sâu sắc ý nghĩa chính trị xã hội nhân văn của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, đặc biệt là Chiến dịch 500 ngày đêm. Từ đó, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt; phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và đề cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác chính sách, hậu phương quân đội.
Hai là, đẩy mạnh tuyên truyền chính xác, kịp thời, đúng định hướng trên báo chí, hệ thống thông tin cơ sở và mạng xã hội (chú trọng nâng cao chất lượng Fanpage Chiến dịch 500 ngày đêm tỉnh Lào Cai). Xây dựng kế hoạch theo từng giai đoạn, cao điểm; tăng cường thời lượng, chuyên trang, chuyên mục. Đồng thời, phát huy vai trò của đoàn thể, hội cựu chiến binh, người có uy tín tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; gắn tuyên truyền với vận động Nhân dân và nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin về nơi hy sinh, chôn cất, dấu tích mộ liệt sĩ.
Ba là, thường xuyên kiện toàn Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bảo đảm đủ số lượng, nâng cao hiệu quả tham mưu và chỉ đạo. Phân công rõ trách nhiệm cho từng thành viên, cơ quan, đơn vị, địa phương nhằm phối hợp chặt chẽ, đồng bộ trong triển khai nhiệm vụ và Chiến dịch 500 ngày đêm.
Bốn là, các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể địa phương tăng cường phối hợp thường xuyên, chặt chẽ trong quá trình thực hiện, trọng tâm là phối hợp với Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo là Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh.
Năm là, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn; kịp thời sơ kết, tổng kết, biểu dương, khen thưởng. Song song đó, kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, lợi dụng hoạt động tín ngưỡng để cung cấp thông tin tìm mộ liệt sĩ trái quy định pháp luật.
Mỗi thông tin được xác minh, mỗi mảnh hài cốt được quy tập không chỉ làm vơi đi nỗi đau của thân nhân liệt sĩ, mà còn là lời thề sắt son của thế hệ hôm nay trước sự hy sinh bất tử của cha anh nơi biên cương Tổ quốc.
