(Thanh tra) - Đề án "Phát triển thủy sản bền vững trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050" của UBND tỉnh Đồng Tháp đã phác thảo nên diện mạo hoàn toàn mới cho vựa thủy sản hàng đầu đồng bằng sông Cửu Long.
Tích hợp chuỗi kinh tế "Sông - Đồng - Biển"
Một trong những điểm mới căn bản nhất trong quy hoạch phát triển thủy sản Đồng Tháp giai đoạn 2026 - 2030 là sự thay đổi định hình không gian kinh tế. Hệ sinh thái thủy sản hoàn chỉnh của tỉnh được thiết lập dựa trên sự bổ trợ lẫn nhau giữa ba vùng sinh thái đặc trưng: Vùng sinh thái nước ngọt (Đồng Tháp Mười và ven sông Tiền, sông Hậu); Vùng sinh thái nước lợ và mặn (Khu vực Gò Công và ven biển) và chuỗi kết nối logistics và chế biến.
Tính đến năm 2025, tổng diện tích nuôi trồng thủy sản của Đồng Tháp đạt 22.756 ha, tổng sản lượng thủy sản thu hoạch đạt hơn 1,091 triệu tấn (trong đó nuôi trồng đạt 956.640 tấn, khai thác đạt 134.667 tấn). Giá trị sản xuất nuôi trồng đạt 21.738,37 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu hàng thủy sản đạt 1.090 triệu USD. Tuy nhiên, ngành thủy sản địa phương cũng đối mặt với không ít nút thắt như rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu, chi phí vật tư đầu vào tăng cao, hạ tầng vùng nuôi chậm nâng cấp và áp lực từ các rào cản kỹ thuật quốc tế (chống khai thác IUU, quy định giảm phát thải).
Cá tra tiếp tục được khẳng định là ngành hàng thủy sản chiến lược số 1 của tỉnh Đồng Tháp. Đến năm 2030, diện tích nuôi cá tra thương phẩm dự kiến đạt 4.300 ha, sản lượng ước đạt khoảng 847 nghìn tấn, giá trị sản xuất ước đạt trên 13.800 tỷ đồng. Tỉnh định hướng xây dựng Đồng Tháp trở thành Trung tâm sản xuất - chế biến - xuất khẩu cá tra hiện đại và bền vững của cả nước.
Đặc biệt, điểm mới đột phá trong chuỗi cá tra là chiến lược phát triển kinh tế tuần hoàn và chế biến sâu phụ phẩm. Hiện nay, các doanh nghiệp chế biến trên địa bàn tỉnh như Công ty Cổ phần Vĩnh Hoàn, Công ty TNHH Mai Thiên Thanh... đã đầu tư công nghệ hiện đại để chế biến phụ phẩm cá tra (đầu, xương, da, mỡ, nội tạng) với công suất thiết kế khoảng 350.000 tấn/năm. Từ nguồn phụ phẩm này, các nhà máy cung cấp ra thị trường khoảng 80.000 tấn bột cá, mỡ cá; 1.800 tấn collagen và 17.700 tấn dầu cá mỗi năm.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Đồng Tháp phấn đấu nâng tỷ lệ tái sử dụng và chế biến phụ phẩm thủy sản tăng tối thiểu 15 điểm phần trăm so với năm 2027. Các dòng sản phẩm giá trị gia tăng cao như collagen tinh luyện, gelatin, dầu cá tinh chế Omega-3, đạm thủy phân, chế phẩm sinh học và phân bón hữu cơ từ bùn thải ao nuôi sẽ được đẩy mạnh, biến "chất thải" thành "tài nguyên" sinh lời.
Đến năm 2027, Đồng Tháp sẽ hoàn thành việc xây dựng Dashboard điều hành ngành thủy sản cấp tỉnh tích hợp trên nền tảng số ngành nông nghiệp kết nối toàn bộ dữ liệu chuyên ngành: Bản đồ số (MAP/GIS) vùng nguyên liệu nuôi trồng thủy sản, chuẩn hóa và tích hợp dữ liệu mã số cơ sở nuôi; Hệ thống quan trắc tự động và cảnh báo sớm môi trường nước; Cơ sở dữ liệu tàu cá (Vnfishbase), giám sát hành trình tàu cá (VMS) và hệ thống Truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT); Dữ liệu dịch bệnh, kiểm dịch và an toàn thực phẩm.
Đến năm 2030, Đồng Tháp phấn đấu sản xuất đạt 23.280 triệu con cá tra bột (23,28 tỷ con) và 2.670 triệu con cá tra giống (2,67 tỷ con); 395 triệu con tôm post; 1.730 triệu con bột và 625 triệu con giống thủy sản khác (cá lóc, điêu hồng, ếch, cá sặc rần, cá chốt...). 100% cơ sở sản xuất giống trên địa bàn được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện, ứng dụng công nghệ di truyền chọn giống kháng bệnh, tăng trưởng nhanh và số hóa mã nhận diện để quản lý chất lượng nghiêm ngặt.
Một điểm sáng chiến lược khác là mục tiêu đưa Đồng Tháp trở thành Trung tâm sản xuất giống thủy sản lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng phục vụ liên kết sản xuất cá tra giống chất lượng cao tại các địa bàn trọng điểm như phường Mỹ Trà, xã Bình Hàng Trung, xã Mỹ An Hưng, xã Tân Hồng, xã Tân Nhuận Đông...
Chống khai thác IUU và bảo vệ phát triển bền vững
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, UBND tỉnh Đồng Tháp đã phê duyệt Danh mục các chương trình, dự án ưu tiên đầu tư giai đoạn 2026 - 2030 với sự huy động tổng hợp từ nguồn ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp và hợp tác công tư (PPP).
Các dự án hạ tầng trọng điểm như: Dự án Hạ tầng phục vụ liên kết sản xuất cá tra giống chất lượng cao tại 5 tiểu vùng sản xuất giống tập trung với tổng kinh phí 562 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước do tỉnh quản lý. Dự án Cảng cá Tiền Giang với tổng kinh phí khoảng 681,125 tỷ đồng có quy mô đáp ứng 120 lượt tàu cập cảng/ngày (chiều dài tàu lớn nhất đến 35m), lượng thủy sản qua cảng đạt 40.000 tấn/năm. Dự án Cảng cá loại III tại xã Gò Công Đông đáp ứng nhu cầu neo đậu, tránh trú bão và phục vụ hoạt động khai thác cho khoảng 100 tàu cá hoạt động thường xuyên…
Bên cạnh các giải pháp kinh tế và kỹ thuật, tỉnh Đồng Tháp yêu cầu tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, lập lại trật tự kỷ cương trong hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản.
Đề án đề ra yêu cầu nghiêm ngặt trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) phối hợp chặt chẽ giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường, Bộ đội Biên phòng và Công an tỉnh thực hiện kiểm soát 100% tàu cá xuất nhập bến. 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc phải lắp đặt và duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình VMS; 100% sản lượng thủy sản khai thác qua cảng phải được kiểm tra, giám sát, ghi nộp nhật ký eCDT và xác nhận nguồn gốc…
Đồng thời, Đồng Tháp mở rộng các mô hình đồng quản lý bảo vệ nguồn lợi thủy sản với sự tham gia của cộng đồng ngư dân. Tính đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 15 tổ chức cộng đồng được giao quyền quản lý, bảo vệ 3.722 ha mặt nước. Mô hình đồng quản lý kết hợp với du lịch sinh thái trải nghiệm mùa nước nổi hay du lịch làng nghề cá bè vừa giúp tái tạo hệ sinh thái tự nhiên, vừa mang lại thu nhập ổn định cho hơn 2.000 thành viên tham gia.
