(Thanh tra) - Với diện tích sản xuất gần 1.600 ha, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu nâng sản lượng muối lên 76.000 tấn/năm vào năm 2030. Cùng với mở rộng sản xuất muối trải bạt, địa phương sẽ đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển chuỗi liên kết tiêu thụ và bảo tồn nghề muối truyền thống gắn với du lịch.
Sau sáp nhập tỉnh, Cà Mau có tổng diện tích sản xuất muối hơn 1.588 ha. Năm 2025, sản lượng muối đạt hơn 57.000 tấn, gồm hơn 44.129 tấn muối sản xuất theo phương pháp truyền thống và hơn 12.906 tấn muối trải bạt.
Diện tích sản xuất muối trải bạt đạt hơn 237,9 ha, tăng 225% so với thời điểm đầu giai đoạn 2021–2025. Phương pháp trải bạt giúp năng suất tăng hơn 20% so với sản xuất truyền thống.
Các vùng sản xuất muối tập trung tại Vĩnh Hậu, Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, Định Thành và Tân Thuận. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh Cà Mau có 9 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực muối, với tổng diện tích sản xuất 407,3 ha; trong đó, diện tích muối trải bạt đạt 54 ha.
Dù đã có chuyển biến về phương thức sản xuất, ngành muối vẫn chủ yếu dựa vào phương pháp truyền thống, chiếm hơn 85% tổng diện tích; diện tích trải bạt chiếm gần 15%.
Một số sản phẩm từ muối đã được đa dạng hóa như muối tinh, muối hạt, muối xay, muối i-ốt, muối tiêu, muối ớt, muối chay và muối tôm. Trong đó, một số sản phẩm chế biến như muối ớt, muối tôm, muối tiêu đã được xuất khẩu sang Nhật Bản và Hàn Quốc, nhưng quy mô xuất khẩu còn nhỏ.
Tuy nhiên, nghề muối vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Thời tiết diễn biến phức tạp, mưa trái mùa ảnh hưởng đến quá trình kết tinh, năng suất và sản lượng. Giá muối biến động, đầu ra chưa ổn định, người sản xuất còn phụ thuộc thương lái. Hạ tầng nội đồng, hệ thống kênh cấp và thoát nước chưa đồng bộ. Thu nhập chưa bảo đảm cũng khiến một bộ phận lao động, nhất là người trẻ, chuyển sang nghề khác.
Toàn tỉnh Cà Mau hiện có 6 làng nghề muối được công nhận với 576 hộ và khoảng 1.023 lao động trực tiếp. Đây là cơ sở để tỉnh Cà Mau vừa phát triển sản xuất hàng hóa, vừa gìn giữ giá trị văn hóa của nghề muối truyền thống.
Theo kế hoạch phát triển ngành muối giai đoạn 2026–2030, tỉnh Cà Mau định hướng phát triển ngành muối theo hướng bền vững, hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.
Tỉnh chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, chế biến, bảo quản và tiêu thụ; tăng cường liên kết giữa diêm dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp; đồng thời nâng cao thu nhập, ổn định sinh kế cho người làm muối.
UBND tỉnh Cà Mau đặt yêu cầu phát triển các vùng sản xuất tập trung phù hợp quy hoạch và điều kiện tự nhiên; gắn kết đồng bộ các khâu sản xuất, chế biến, bảo quản, tiêu thụ theo chuỗi giá trị.
Việc phát triển ngành muối phải đi đôi với quản lý chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, xây dựng thương hiệu và bảo tồn nghề truyền thống. Nguồn lực thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, các chương trình, dự án, doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân và những nguồn hợp pháp khác.
Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu duy trì diện tích sản xuất muối khoảng 1.600 ha, sản lượng đạt 76.000 tấn/năm. Diện tích muối trải bạt dự kiến đạt 320 ha, tương đương gần 20% tổng diện tích; sản phẩm trên diện tích này được tiêu thụ thông qua hợp tác, liên kết sản xuất.
Tỉnh cũng đặt mục tiêu 100% diện tích muối truyền thống có hệ thống thủy lợi nội đồng đồng bộ; sản lượng muối qua chế biến chiếm trên 30% tổng sản lượng và giá trị sản phẩm tăng ít nhất 30% so với hiện nay.
Cùng với đó, ít nhất 50% hộ làm muối tham gia tổ chức hợp tác hoặc liên kết với doanh nghiệp. Toàn bộ cơ sở hợp tác xã sản xuất muối chế biến được hỗ trợ phát triển tiêu chuẩn cơ sở, quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và nhãn hiệu. Thu nhập bình quân của hộ làm muối tăng 15–30% so với giai đoạn 2021–2025; lợi nhuận bình quân trên mỗi hecta muối trải bạt tăng ít nhất 30%.
Để đạt các mục tiêu trên, tỉnh Cà Mau sẽ tập trung củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã; hỗ trợ tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường, đồng thời nâng cao năng lực quản trị, đàm phán hợp đồng và liên kết tiêu thụ.
Hạ tầng sản xuất tại các vùng muối Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải và Gành Hào sẽ được quan tâm đầu tư, nhất là hệ thống kênh cấp, thoát nước riêng biệt, đường nội đồng, đê bao và kho bảo quản. Việc thí điểm hệ thống bơm thông minh cũng được đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết nước phục vụ sản xuất.
Tỉnh Cà Mau cũng định hướng hiện đại hóa quy trình sản xuất, tăng cường cơ giới hóa, cải tiến công đoạn phơi, sấy, bảo quản và đóng gói…
Về thị trường, tỉnh Cà Mau chú trọng xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, phát triển thương mại điện tử và mở rộng kênh tiêu thụ, qua đó giảm khâu trung gian, hạn chế tình trạng tồn đọng muối. Các chính sách tín dụng và hỗ trợ hợp tác xã cũng được xem là giải pháp tạo điều kiện để người dân đổi mới phương thức sản xuất, đầu tư công nghệ.
Bên cạnh mục tiêu kinh tế, tỉnh Cà Mau còn hướng đến gắn nghề muối với du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng tại các xã Đông Hải, Long Điền, Vĩnh Hậu.
Tỉnh dự kiến phát triển điểm dừng chân, khu trưng bày quy trình sản xuất muối truyền thống để thu hút khách du lịch, tạo thêm thu nhập ngoài sản xuất cho diêm dân.
