Ông Nguyễn Đức Mạnh, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân tỉnh Tuyên Quang. Ảnh: Lan Anh

+PV: Thưa ông, nhìn từ thực tiễn buổi đối thoại vừa qua, ông đánh giá như thế nào về vai trò của cơ chế phối hợp Trung ương – địa phương trong tiếp công dân hiện nay?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Từ thực tiễn buổi đối thoại, có thể khẳng định cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong tiếp công dân ngày càng thể hiện rõ tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả thực chất. Đây không còn là sự phối hợp mang tính hình thức, mà là quá trình cùng rà soát, cùng đối chiếu hồ sơ, cùng chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước công dân về kết quả giải quyết.

Trong các vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt là những vụ việc liên quan đến nhiều lĩnh vực như lao động, bảo hiểm xã hội, cổ phần hóa doanh nghiệp…, nếu chỉ một cấp hoặc một cơ quan giải quyết riêng lẻ sẽ rất khó làm rõ đầy đủ bản chất vụ việc. Việc Trung ương đứng ra điều phối, tổ chức đối thoại với sự tham gia đầy đủ các cơ quan chuyên môn của địa phương đã tạo ra không gian pháp lý thống nhất, các nội dung tiếp công dân đều được xem xét đúng thẩm quyền, đúng quy định.

Đối với địa phương, sự phối hợp này giúp chúng tôi vừa có điều kiện báo cáo toàn diện quá trình giải quyết, tiếp thu ý kiến chỉ đạo, định hướng của Trung ương để ngày một hoàn thiện hơn trong công tác tiếp công dân trong thời gian tới.

+PV: Trong buổi đối thoại, nhiều nội dung đã được làm rõ về thẩm quyền giải quyết. Theo ông, vì sao việc phân định rõ thẩm quyền lại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Phân định rõ thẩm quyền là vấn đề cốt lõi trong tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, kiến nghị. Trên thực tế, không ít vụ việc kéo dài không phải vì cơ quan Nhà nước không giải quyết, mà vì công dân chưa thực sự hiểu rõ đâu là thẩm quyền của cơ quan hành chính, đâu là thẩm quyền của cơ quan tư pháp.

Trong vụ việc này, có những nội dung đã được các cơ quan hành chính giải quyết đầy đủ, đúng trình tự, nhưng cũng có những yêu cầu mà pháp luật quy định rõ thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân. Nếu không được giải thích thấu đáo, công dân dễ tiếp tục gửi đơn vượt cấp, dẫn đến kéo dài vụ việc, gây áp lực cho cả hệ thống.

Buổi đối thoại đã tạo điều kiện để các cơ quan trực tiếp giải thích cho công dân trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành, giúp công dân hiểu rõ con đường pháp lý cần thực hiện. Khi ranh giới thẩm quyền được làm rõ, việc tiếp tục giải quyết sẽ minh bạch, đúng luật và hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

+PV: Ông có thể phân tích rõ hơn vai trò của Ban Tiếp công dân Trung ương trong việc nâng cao chất lượng đối thoại?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Ban Tiếp công dân Trung ương giữ vai trò trung tâm trong việc tổ chức và điều phối các buổi đối thoại như thế này. Trước hết, Ban bảo đảm sự tham gia đầy đủ của các cơ quan có liên quan, từ đó giúp buổi làm việc đi thẳng vào trọng tâm, tránh tình trạng “thiếu đầu mối” hoặc phải tiếp tục chuyển đơn sau đối thoại.

Thứ hai, Ban Tiếp công dân Trung ương có vai trò định hướng về pháp lý và quy trình, bảo đảm mọi ý kiến trao đổi đều dựa trên căn cứ pháp luật, đúng thẩm quyền, đúng trình tự. Điều này rất quan trọng đối với các vụ việc phức tạp, bởi chỉ cần một cách hiểu hoặc áp dụng pháp luật không thống nhất cũng có thể dẫn đến khiếu kiện tiếp diễn.

Thứ ba, với vai trò đồng chủ trì, lãnh đạo Ban Tiếp công dân Trung ương đã góp phần nâng cao tính thuyết phục của buổi đối thoại, tạo niềm tin cho công dân rằng vụ việc được xem xét một cách nghiêm túc, khách quan, không né tránh và không làm hình thức.

Buổi đối thoại giải quyết kiến nghị của công dân Nguyễn Thị Hiệu tại Trụ sở Ban Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

+PV: Từ góc độ địa phương, đâu là những yêu cầu đặt ra để phối hợp hiệu quả hơn với Trung ương trong tiếp công dân, thưa ông?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Theo tôi, để phối hợp hiệu quả, địa phương cần đáp ứng ba yêu cầu lớn. Thứ nhất là chủ động rà soát hồ sơ một cách toàn diện, khoa học. Mỗi vụ việc cần được hệ thống hóa đầy đủ hồ sơ vụ việc (các quyết định, kết luận, thông báo, chứng từ…) qua từng giai đoạn, bảo đảm khi làm việc với Trung ương có thể làm rõ ngay từng nội dung.

Thứ hai là xác định rõ quan điểm giải quyết trên cơ sở pháp luật. Địa phương cần thẳng thắn báo cáo những nội dung đã giải quyết đúng quy định, những nội dung không còn cơ sở pháp lý để xem xét tiếp, tránh tâm lý né tránh hoặc giải quyết vượt thẩm quyền.

Thứ ba là coi trọng công tác đối thoại, giải thích. Nhiều vụ việc nếu chỉ trả lời bằng văn bản sẽ rất khó tạo sự đồng thuận. Đối thoại trực tiếp, với sự tham gia của Trung ương và địa phương, giúp công dân được nghe, được hỏi, được giải thích đầy đủ, từ đó nâng cao hiệu quả giải quyết.

+PV: Trong bối cảnh hiện nay, công tác tiếp công dân có vai trò như thế nào đối với việc giữ vững ổn định chung, theo ông?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Công tác tiếp công dân không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc giữ vững ổn định chính trị – xã hội. Khi các kiến nghị, phản ánh của công dân được tiếp nhận, xem xét và giải quyết kịp thời, đúng pháp luật, niềm tin của Nhân dân đối với bộ máy nhà nước sẽ được củng cố.

Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, khi cả hệ thống chính trị đang tập trung cho các nhiệm vụ lớn, trong đó có việc bảo đảm ổn định tình hình để phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, công tác tiếp công dân càng phải được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, không để phát sinh “điểm nóng”, khiếu kiện phức tạp kéo dài.

Giải quyết tốt công tác tiếp công dân chính là góp phần tạo môi trường xã hội ổn định, thuận lợi cho việc tổ chức thành công các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.

+PV: Ông kỳ vọng gì vào hiệu quả phối hợp Trung ương – địa phương trong thời gian tới?

-Ông Nguyễn Đức Mạnh: Tôi kỳ vọng cơ chế phối hợp này sẽ tiếp tục được duy trì và hoàn thiện theo hướng ngày càng thực chất hơn. Trung ương giữ vai trò định hướng, điều phối; địa phương chủ động, trách nhiệm trong rà soát và giải quyết ngay từ cơ sở. Khi hai cấp phối hợp nhịp nhàng, thống nhất, chất lượng tiếp công dân sẽ được nâng lên rõ rệt.

Về lâu dài, điều này không chỉ giúp giải quyết từng vụ việc cụ thể mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm kỷ cương pháp luật, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Xin trân trọng cảm ơn ông!