Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Dương Quốc Huy tiếp công dân định kỳ tháng 10/2025 theo hình thức trực tuyến. Ảnh: Huy Trần

Theo Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, nếu không thay đổi phương thức tiếp công dân phù hợp với điều kiện thực tiễn mới, bộ máy sẽ khó đáp ứng đồng thời ba yêu cầu cơ bản: Bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo của công dân theo quy định của pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; và giữ vững ổn định an ninh, trật tự trong các thời điểm chính trị quan trọng. Từ nhận thức đó, chuyển đổi số trong tiếp công dân được xác định là nội dung trọng tâm, gắn trực tiếp với trách nhiệm chính trị của Ban Tiếp công dân Trung ương trong tham mưu, tổ chức và điều phối công tác tiếp công dân trên phạm vi cả nước.

Một buổi tiếp công dân trực tuyến tới tận cấp phường, xã tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương. Ảnh: Lan Anh

Tiếp công dân trực tuyến là phương thức tổ chức lâu dài, không phải giải pháp tình thế

Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp nhấn mạnh rằng chuyển đổi số trong tiếp công dân không được hiểu đơn thuần là đầu tư hạ tầng công nghệ hay ứng dụng phần mềm, mà trước hết là thay đổi cách tổ chức công việc, cách phân công trách nhiệm và cách kiểm soát toàn bộ quá trình xử lý vụ việc. Mỗi hoạt động tiếp công dân phải được đặt trong khuôn khổ quản lý chặt chẽ, có quy trình rõ ràng, có dữ liệu lưu trữ, có khả năng kiểm tra, giám sát và truy xuất khi cần thiết.

Trong năm 2025, Ban Tiếp công dân Trung ương đã tham mưu xây dựng dự thảo Nghị quyết về đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động của Thanh tra Chính phủ; đồng thời tham mưu lãnh đạo Thanh tra Chính phủ ban hành văn bản gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tiếp công dân và bố trí các điểm tiếp công dân phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, việc bố trí hợp lý các điểm tiếp công dân, kết hợp với tiếp công dân trực tuyến, có ý nghĩa trực tiếp trong việc bảo đảm quyền tiếp cận cơ quan nhà nước của công dân, đồng thời giảm áp lực tập trung công dân lên Trung ương. Đây là yêu cầu quản lý nhằm phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp chính quyền, hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc kéo dài việc giải quyết vụ việc.

Một nội dung được Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương đặc biệt nhấn mạnh là việc triển khai Mô hình tiếp công dân trực tuyến. Theo ông, đây không phải là giải pháp tạm thời trong bối cảnh khó khăn, mà là phương thức tổ chức tiếp công dân phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, cần được chuẩn hóa và nhân rộng.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ, Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ đã thống nhất chủ trương triển khai thí điểm mô hình tiếp công dân trực tuyến và ban hành quy chế tiếp công dân trực tuyến. Trên cơ sở đó, Ban Tiếp công dân Trung ương tham mưu Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định số 748/QĐ-TTCP ngày 28/12/2023 và Văn bản số 1058/TTCP-BTCDTW ngày 24/5/2024, tạo cơ sở pháp lý và tổ chức để triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã phối hợp với Thanh tra Chính phủ và Trụ sở Tiếp công dân Trung ương triển khai kết nối, kiểm tra hạ tầng kỹ thuật và từng bước đồng bộ dữ liệu. Theo đánh giá của Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, kết quả này cho thấy nhận thức của các địa phương về vai trò của tiếp công dân trực tuyến đã có chuyển biến rõ rệt, tạo tiền đề để mô hình được triển khai thực chất.

Các buổi tiếp công dân trực tuyến do Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Dương Quốc Huy chủ trì gần đây tại tỉnh Phú Thọ (tháng 7/2025) và tại Trụ sở Tiếp công dân Trung ương với điểm cầu thành phố Hải Phòng (tháng 10/2025) được Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương đánh giá là những bước triển khai có chất lượng, bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật, nội dung và sự tham gia đầy đủ của các cơ quan liên quan. Việc tiếp công dân trực tuyến giữa Trung ương với địa phương, giữa lãnh đạo với công dân tại cấp xã cho thấy mô hình này có khả năng triển khai ổn định, nghiêm túc và đúng mục tiêu đề ra.

Theo ông Nguyễn Hồng Điệp, điểm quan trọng của tiếp công dân trực tuyến là toàn bộ quá trình tiếp được ghi âm, ghi hình và lưu trữ tập trung tại hệ thống của Trụ sở Tiếp công dân Trung ương. Đây là cơ sở để tăng cường trách nhiệm của người tiếp công dân, nâng cao tính công khai, minh bạch, đồng thời phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ.

Chính thức đưa nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia vào vận hành. Ảnh: Lan Anh

Từ khắc phục hạn chế đến chuẩn bị điều kiện cho giai đoạn 2026 - 2030

Đánh giá công tác năm 2025, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp cho rằng việc khắc phục những hạn chế, tồn tại của các năm trước không chỉ nhằm hoàn thành nhiệm vụ ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo nền tảng ổn định để chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho giai đoạn 2026–2030. Theo ông, nếu không xử lý dứt điểm những điểm nghẽn trong tổ chức, con người và dữ liệu, quá trình chuyển đổi số sẽ không đạt được mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiếp công dân.

Trên cơ sở đó, Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương xác định ba định hướng trọng tâm cho giai đoạn tới:

Thứ nhất, chuẩn hóa toàn bộ quy trình tiếp công dân và xử lý đơn theo hướng thống nhất, có thể số hóa và giám sát được.

Mọi hoạt động tiếp công dân, từ tiếp nhận thông tin, phân loại vụ việc, tổ chức đối thoại đến theo dõi, đôn đốc kết quả giải quyết, phải được chuẩn hóa bằng quy trình rõ ràng, thống nhất giữa Trung ương và địa phương. Đây là điều kiện bắt buộc để triển khai chuyển đổi số thực chất, bảo đảm mỗi bước xử lý đều có dữ liệu, có dấu vết kiểm soát và có thể xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng cá nhân.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ tiếp công dân đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện số hóa.

Theo Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, chuyển đổi số không thể thành công nếu đội ngũ cán bộ tiếp công dân không được trang bị đầy đủ kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và kỹ năng sử dụng công nghệ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng trong giai đoạn 2026–2030 phải gắn chặt với yêu cầu thực tiễn, tập trung nâng cao năng lực phân tích vụ việc, khả năng phối hợp liên ngành và ý thức chấp hành kỷ luật hành chính.

Thứ ba, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp để bảo đảm tính liên thông, thống nhất trong toàn hệ thống.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, tố cáo giữ vai trò trung tâm trong quản lý nhà nước về tiếp công dân. Do đó, Ban Tiếp công dân Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Thanh tra Chính phủ và các đơn vị liên quan để khắc phục sự cố, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống dữ liệu, đồng thời củng cố cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa các cơ quan có liên quan, bảo đảm mọi vụ việc đều được theo dõi và xử lý trong một hệ thống thống nhất.

Theo Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương Nguyễn Hồng Điệp, ba định hướng nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ, tạo thành nền tảng để chuyển đổi số trong tiếp công dân đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững. Đây cũng là điều kiện cần thiết để Ban Tiếp công dân Trung ương bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với phương thức tổ chức tiếp công dân hiện đại hơn, kỷ cương hơn và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh mới.