(Thanh tra) - Viêm màng não mô cầu đang được ngành y tế cảnh báo là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm, có khả năng diễn biến rất nhanh và cướp đi sinh mạng người bệnh chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Ca bệnh gia tăng, diễn biến khó lường
Thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước như An Giang, Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng liên tiếp ghi nhận các ca mắc viêm màng não mô cầu với diễn tiến nặng, thậm chí tử vong. Đáng chú ý, có trường hợp có lịch sử dịch tễ phức tạp, tiếp xúc gần với hàng chục người trước khi khởi phát bệnh, tiềm ẩn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Một trường hợp mới đây tại Phú Quốc là học sinh 11 tuổi tử vong sau khi nhập viện trong tình trạng tím tái, nổi ban toàn thân. Dù được đưa đi cấp cứu, nhưng bệnh diễn biến quá nhanh khiến bệnh nhân không qua khỏi.
Trước đó, tại Cần Thơ, một phụ nữ 47 tuổi rơi vào tình trạng nguy kịch do chủ quan với các triệu chứng ban đầu như sốt, mệt mỏi, đau nhức (dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường) nên điều trị tại nhà. Chỉ sau một ngày, bệnh chuyển nặng với sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và rối loạn đông máu.
Theo cảnh báo của Bộ Y tế, viêm màng não mô cầu thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao. Năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 95 ca mắc, trong đó có ít nhất 3 trường hợp tử vong. Bệnh lây trực tiếp qua đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc gần với người mang vi khuẩn, kể cả những người không có triệu chứng.
4 nhóm đối tượng nguy cơ cao
Các chuyên gia y tế đã chỉ ra 4 nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị biến chứng nặng khi mắc bệnh viêm màng não mô cầu.
BSCKI. Lê Thị Giao Thi - Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, trẻ em dưới 5 tuổi là đối tượng dễ bị tổn thương nhất do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, khiến nguy cơ nhiễm vi khuẩn não mô cầu cao hơn.
Bên cạnh đó, thanh thiếu niên cũng thuộc nhóm nguy cơ do thường xuyên sinh hoạt trong môi trường đông người, như: lớp học, ký túc xá, trung tâm giải trí hay quán cà phê… Đây là những không gian tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây lan.
Đối với người cao tuổi và những người mắc bệnh lý nền (như: tim mạch, tiểu đường, phổi tắc nghẽn mạn tính hay suy thận…) có sức đề kháng suy giảm khiến bệnh nếu xảy ra thường diễn tiến nhanh và gia tăng nguy cơ tử vong.
BSCKI. Lê Thị Giao Thi thông tin thê, bệnh viêm màng não mô cầu có thời gian ủ từ 2–10 ngày, với các triệu chứng khởi phát như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ. Một số trường hợp xuất hiện ban xuất huyết hình sao, mụn nước, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê.
Điều đáng lo ngại là nhiều người thường chủ quan do nhầm lẫn với cảm cúm hoặc dị ứng thông thường, dẫn đến chậm trễ trong điều trị. Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh có thể gây sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong rất nhanh.
Tỷ lệ tử vong của bệnh có thể lên tới 50% nếu không điều trị. Ngay cả khi được cứu sống, khoảng 20% bệnh nhân phải chịu di chứng nặng nề như điếc, tổn thương thần kinh, sẹo vĩnh viễn hoặc phải cắt cụt chi.
Chủ động phòng bệnh bằng vắc xin
Các chuyên gia và Tổ chức Y tế Thế giới đều nhấn mạnh, tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm màng não mô cầu, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Trước bối cảnh các ca mắc gia tăng và diễn biến phức tạp, hệ thống trung tâm tiêm chủng Long Châu đã chủ động đảm bảo nguồn cung vắc xin thế hệ mới. Hiện nay, các loại vắc xin có thể phòng 5 nhóm huyết thanh phổ biến gây bệnh não mô cầu gồm: A, C, B, Y và W phù hợp cho nhiều lứa tuổi từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi.
Bên cạnh đó, đơn vị đảm bảo an toàn tiêm chủng tối đa với quy trình bảo quản vắc xin hiện đại, quy trình tiêm một chiều khoa học: từ tư vấn, khám sàng lọc, tiêm đến chăm sóc sau tiêm.
Cùng với việc tiêm chủng, BSCKI. Lê Thị Giao Thi còn lưu ý, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh như: giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, súc họng bằng dung dịch sát khuẩn; đảm bảo môi trường sống thông thoáng; duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và tăng cường sức đề kháng.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
