(Thanh tra) - Thức ăn đường phố và suất ăn tập thể phục vụ số lượng lớn người tiêu dùng, trong đó có những nhóm dễ bị tổn thương. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới tăng trách nhiệm của người kinh doanh, cơ sở cung cấp suất ăn và chính quyền địa phương, đồng thời hoàn thiện đầu mối quản lý.
Thức ăn đường phố và suất ăn tập thể là những loại hình cung cấp thực phẩm gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày. Do phục vụ nhiều người, đặc biệt tại các cơ sở giáo dục và nơi tổ chức bếp ăn tập thể, việc kiểm soát an toàn thực phẩm đối với các loại hình này có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), nhóm chính sách về nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể được xây dựng với mục tiêu giảm thiểu đến mức thấp nhất các vụ ngộ độc thực phẩm, bảo đảm sức khỏe và an toàn cho người tiêu dùng.
Dự thảo định hướng tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh thức ăn đường phố, tổ chức, cá nhân cung cấp suất ăn tập thể và đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể không nhằm mục đích kinh doanh, trong đó có bếp ăn tập thể của công an, quân đội.
Từ góc độ doanh nghiệp cung cấp suất ăn công nghiệp, ông Ngô Đình Diệm, Tổng Giám đốc Công ty TNHH EOC Việt Nam, cho biết việc kiểm soát an toàn thực phẩm cần được thực hiện chặt chẽ xuyên suốt quá trình cung cấp suất ăn, từ lựa chọn nguồn nguyên liệu đến tiếp nhận, chế biến và phục vụ.
Các nhà cung cấp từ lò mổ đến trang trại đều được đánh giá theo tiêu chuẩn và quy định pháp luật; nguyên liệu khi nhập bếp tiếp tục được kiểm tra theo các tiêu chuẩn đã quy định. Đây là cơ sở quan trọng để chủ động phòng ngừa nguy cơ, bảo vệ sức khỏe người sử dụng, theo ông Diệm.
Bên cạnh trách nhiệm của cơ sở, dự thảo nhấn mạnh vai trò quản lý, giám sát của chính quyền địa phương trong phối hợp liên ngành để quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố và cung cấp suất ăn tập thể trên địa bàn.
Theo nội dung dự thảo được giới thiệu, Bộ Y tế có trách nhiệm xây dựng, sửa đổi, bổ sung và trình cấp có thẩm quyền ban hành quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm; hướng dẫn quản lý đối với bếp ăn tập thể, nhà hàng trong khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà hàng, cơ sở dịch vụ ăn uống và cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.
Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn; quản lý điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, an toàn thực phẩm tại các chợ và các đối tượng theo phân cấp quản lý.
Ở cấp xã, UBND xã chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn, trong đó có điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và an toàn thực phẩm tại các chợ theo phân cấp quản lý.
Dự thảo hướng tới tăng cường trách nhiệm của cả người kinh doanh lẫn cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương. Việc xác định rõ vai trò của từng chủ thể nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp, giám sát và xử lý sự cố, đồng thời bảo đảm môi trường thuận lợi cho hoạt động kinh doanh thực phẩm, không gây khó khăn không cần thiết cho công tác quản lý.
Cùng với các quy định đối với thức ăn đường phố và suất ăn tập thể, dự thảo Luật định hướng hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền các cấp.
Theo dự thảo nêu, tại Trung ương, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; ở cấp tỉnh, dự thảo định hướng thống nhất các Chi cục An toàn thực phẩm thực hiện công tác quản lý; tại cấp xã, cơ quan chuyên môn về văn hóa, xã hội thuộc UBND cấp xã được định hướng là đầu mối thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, bố trí công chức có chuyên môn đảm nhiệm.
Dự thảo quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trên địa bàn, đặc biệt đối với thức ăn đường phố và cơ sở cung cấp suất ăn tập thể.
UBND cấp tỉnh được định hướng có thể tiếp tục phân cấp, ủy quyền cho cơ quan chuyên môn cấp dưới, sở, ngành và UBND cấp xã căn cứ năng lực thực tế, đặc thù địa bàn và yêu cầu quản lý của từng địa phương. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế tình trạng dồn ứ thủ tục hành chính tại cấp tỉnh, đồng thời tạo điều kiện để cấp cơ sở quản lý sát địa bàn và xử lý sự cố kịp thời hơn.
Một nội dung khác được đề cập trong dự thảo là trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm đối với hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử và nền tảng số. Dự thảo định hướng quy định rõ trách nhiệm của người bán, chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian và cơ sở giao đồ ăn trực tuyến.
Việc mở rộng phạm vi quản lý sang môi trường số hướng tới gắn trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ sản xuất, chế biến, lưu thông theo phương thức truyền thống đến kinh doanh trực tuyến và dịch vụ giao hàng.
Như vậy, bên cạnh kiểm soát nguy cơ trong chuỗi cung ứng, cải cách cơ chế công bố sản phẩm, tăng cường hậu kiểm và xây dựng dữ liệu liên thông, dự thảo Luật còn đặt trọng tâm vào trách nhiệm của các chủ thể trực tiếp cung cấp thực phẩm và cơ quan quản lý tại địa phương.
Mục tiêu xuyên suốt là chuyển từ cách quản lý nặng về thủ tục sang quản trị an toàn thực phẩm dựa trên nguy cơ, dữ liệu và trách nhiệm; tăng khả năng nhận diện nguy cơ sớm, kiểm tra đúng trọng tâm, truy xuất nhanh và xử lý kịp thời.
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
