Trong Thông tư số 436-TT của Thủ tướng Chính phủ ngày 13/9/1958 có quy định: “Việc giải quyết các đơn thư khiếu tố chủ yếu phải do các Bộ, Ủy ban hành chính địa phương và các cơ quan chuyên môn ở Trung ương, ở địa phương tự phụ trách lấy. Ban Thanh tra các cấp, các ngành có nhiệm vụ giúp đỡ các cơ quan chính quyền Trung ương và địa phương cùng cấp giải quyết”.

Sau này, trong các Pháp lệnh quy định việc xét, giải quyết KNTC của công dân năm 1981 và Pháp lệnh KNTC của công dân năm 1991 cũng đều có quy định về trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước trong việc giải quyết các KN của công dân. Theo Pháp lệnh năm 1981, trách nhiệm giải quyết KN hoàn toàn thuộc về thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước, các cơ quan Thanh tra có chức năng tham mưu giúp cho các cấp, các ngành giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền. Đến Pháp lệnh năm 1991, mặc dù có quy định thanh tra là một cấp giải quyết lần đầu và việc giải quyết cuối cùng các KN vẫn thuộc về thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước.

Trong Luật KNTC năm 1998 đã sửa đổi, bổ sung theo các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật KNTC ngày 15/6/2004 và ngày 29/11/2005; Luật KN và Luật TC ngày 11/11/2011 (có hiệu lực từ 1/7/2012), một lần nữa, trách nhiệm giải quyết KNTC tiếp tục được đề cao. Theo tinh thần của luật, trách nhiệm giải quyết KNTC thuộc về thủ trưởng các cơ quan hành chính Nhà nước. Đó là trách nhiệm của các Bộ trưởng, chủ tịch UBND các cấp, giám đốc các Sở, ngành, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trong bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương. Không chỉ có trách nhiệm tiếp công dân, giải quyết các KNTC thuộc thẩm quyền, mà thủ trưởng cơ quan hành chính Nhà nước còn có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc thủ trưởng cơ quan cấp dưới trong việc giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các KNTC của công dân.

Về công tác tiếp công dân, điều 59 Luật KN quy định: “Thủ trưởng cơ quan Nhà nước có trách nhiệm trực tiếp tiếp công dân và tổ chức việc tiếp công dân…; Bố trí cán bộ có phẩm chất tốt, có kiến thức và am hiểu chính sách, pháp luật, có ý thức trách nhiệm làm công tác tiếp công dân”. Ngoài ra, trong Luật KN, Luật TC còn có những quy định về việc phải xử lý những người có thẩm quyền giải quyết KNTC (thủ trưởng các cơ quan Nhà nước) nhưng lại thiếu trách nhiệm, gây phiền hà, sách nhiễu, cố tình trì hoãn việc giải quyết KNTC…

Trong Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 6/3/2002 về một số vấn đề cấp bách cần thực hiện trong việc giải quyết KNTC cũng đã nhấn mạnh đến trách nhiệm của lãnh đạo Cấp ủy và chính quyền các cấp trong công tác tiếp dân, giải quyết KNTC. Chỉ thị yêu cầu : “Cấp ủy, chính quyền, đoàn thể các cấp phải đặc biệt quan tâm đến việc tiếp dân, giải quyết đúng đắn, kịp thời KNTC của công dân… Thường vụ cấp ủy, trước hết là đồng chí Bí thư phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác giải quyết KNTC… các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của cấp ủy, của chính quyền địa phương cần phân công nhau bố trí lịch tiếp công dân theo quy định của pháp luật, trực tiếp đối thoại với dân, kiểm tra đôn đốc, trực tiếp chỉ đạo giải quyết những vụ việc đặc biệt phức tạp”.

Tại Hội nghị toàn quốc về công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC (ngày 2/5/2012 tại Hà Nội) Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã cho rằng: “528 vụ KNTC tồn đọng, kéo dài là mầm mống gây mất ổn định xã hội. Cho nên UBND các cấp cần tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm”.

Đến Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 18/5/2012, tiếp tục chỉ ra các yêu cầu và giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ trưởng, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố “đề cao trách nhiệm của người đứng đầu” gắn việc tiếp dân, giải quyết đơn thư KNTC với “công tác phòng, chống tham nhũng, cải cách hành chính và chỉnh đốn xây dựng Đảng”. Bên cạnh đó, “phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng, trách nhiệm của chính quyền, giám sát của Hội đồng nhân dân các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên” trong công tác này.

Những quy định này thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta trong việc xác định: Tiếp dân, giải quyết KNTC của công dân là trách nhiệm, nghĩa vụ thường xuyên của người lãnh đạo, người quản lý.

Thượng tá Nguyễn Thanh Sơn

Thanh tra Bộ Công an