Cảnh quan, con người xã Nghĩa Đô mang đậm nét văn hóa truyền thống. Ảnh: ĐT

Chính quyền xã Nghĩa Đô, tỉnh Lào Cai khẳng định mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn bản sắc văn hóa Tày chính là động lực then chốt giúp địa phương liên tiếp gặt hái nhiều danh hiệu danh giá.

Nền tảng từ bản sắc văn hóa truyền thống và hệ sinh thái nguyên sơ

Bên cạnh những điểm đến quen thuộc của rẻo cao Tây Bắc, xã Nghĩa Đô thuộc tỉnh Lào Cai đang tạo dựng sức hút riêng biệt nhờ không gian sinh thái trong lành quanh năm, nổi bật với hệ thống sông suối, thác nước nguyên sơ, các đồi cọ xanh mát và cánh đồng trải dài.

Ông Nguyễn Văn Phương - Bí thư Đảng ủy xã Nghĩa Đô cho biết, điều quý giá nhất của địa phương là không gian văn hóa người Tày (chiếm gần 67% dân số toàn xã) vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Ông Nguyễn Văn Phương - Bí thư Đảng ủy xã Nghĩa Đô, Lào Cai giới thiệu về du lịch địa phương. Ảnh: ĐT

Hiện nơi đây lưu giữ hơn 1.300 nếp nhà sàn truyền thống trong đời sống sinh hoạt thường nhật. Song song đó, các làn điệu Then, tiếng đàn tính trong dịp lễ hội, nghề đan lát thủ công, nghệ thuật ẩm thực cùng nếp sống cộng đồng luôn được người dân gìn giữ như một phần máu thịt của quê hương.

Đáng chú ý, trước áp lực tăng trưởng kinh tế nhanh của nhiều địa phương, Nghĩa Đô kiên định lựa chọn hướng đi riêng: Tuyệt đối không đánh đổi bản sắc văn hóa lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn, mà coi văn hóa là nguồn lực nội sinh cốt lõi để phát triển bền vững cho hôm nay và thế hệ mai sau.

Du khách tại một điểm du lịch cộng đồng thuộc xã Nghĩa Đô, Lào Cai. Ảnh: ĐT

Xuất phát từ nhận thức đó, Đảng bộ và chính quyền xã Nghĩa Đô xác định phát triển du lịch cộng đồng là nhiệm vụ trọng tâm để chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo sinh kế và nâng cao đời sống Nhân dân.

Quan điểm xuyên suốt của địa phương bao gồm bốn trụ cột: Lấy người dân làm chủ thể; lấy văn hóa làm nền tảng; lấy tài nguyên thiên nhiên làm không gian phát triển; lấy phát triển xanh và chuyển đổi số làm động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Hiện thực hóa mục tiêu bằng các giải pháp đồng bộ và những dấu mốc bứt phá

Nhằm hiện thực hóa định hướng đề ra, Nghĩa Đô đã tập trung triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp thiết thực.

Địa phương chú trọng bảo tồn kiến trúc nhà sàn truyền thống, khôi phục và nâng tầm các lễ hội dân gian, đẩy mạnh phát triển sản phẩm OCOP, gìn giữ nghề thủ công truyền thống, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ homestay, chỉnh trang cảnh quan nông thôn xanh - sạch - đẹp, đồng thời ứng dụng công nghệ số vào công tác xúc tiến, quảng bá và quản trị điểm đến.

Những nếp nhà sàn là một phần quan trọng trong phát triển du lịch ở Nghĩa Đô. Ảnh: ĐT

Nhờ sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, du lịch cộng đồng Nghĩa Đô đã từng bước xác lập vị thế vững chắc với chuỗi thành tựu tiêu biểu:

UBND tỉnh công nhận xã là Điểm du lịch cộng đồng của tỉnh Lào Cai.

Cụm 5 homestay của xã vinh dự đạt Giải thưởng Homestay ASEAN giai đoạn 2023 - 2025.

Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu "Làng du lich cộng đồng Nghĩa Đô".

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa 2 di sản của địa phương vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gồm: “Nghề thủ công truyền thống – Nghề đan lát của người Tày xã Nghĩa Đô” và “Tri thức dân gian chế biến cá nướng, vịt bầu lam và rượu men lá của người Tày”.

Xã tham gia và đạt giải thưởng Du lịch Việt Nam 2026 tại hạng mục “Làng du lịch cộng đồng hàng đầu năm 2025”.

Hệ thống cọn nước bên dòng suối ở xã Nghĩa Đô, Lào Cai. Ảnh: ĐT

Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Văn Phương khẳng định, những dấu mốc này là minh chứng rõ nét cho việc Nghĩa Đô đang đi đúng hướng khi lấy văn hóa làm nền tảng, lấy cộng đồng làm trung tâm và lấy chất lượng làm thước đo.

Đây là nền móng vững chắc để địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn cùng nhiều cơ hội hợp tác sâu rộng.

Định hình hệ sinh thái du lịch xanh và mục tiêu chuẩn ASEAN

Trong bối cảnh toàn ngành du lịch chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế xanh, chuyển đổi số toàn diện và bền vững, Nghĩa Đô hướng tới xây dựng một điểm đến chất lượng, nơi mỗi trải nghiệm đều đậm đà bản sắc, mỗi sản phẩm du lịch đều tạo giá trị thực tế cho cộng đồng và mỗi dự án đầu tư đều nâng tầm chất lượng địa phương.

Trẻ em Nghĩa Đô tham gia hoạt động du lịch cộng đồng. Ảnh: ĐT

Tận dụng cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái đa dạng và vị trí kết nối thuận lợi trong mạng lưới du lịch tỉnh Lào Cai, xã đang ưu tiên thu hút đầu tư vào hai lĩnh vực trọng tâm: Khu nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp gắn với kiến trúc nhà sàn truyền thống; mô hình du lịch chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và trải nghiệm đời sống bản địa.

Đây là những phân khúc giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị kinh tế bền vững.

Người dân địa phương là chủ thể trực tiếp trong hoạt động du lịch cộng đồng. Ảnh: ĐT

Mô hình phát triển mà Nghĩa Đô kiến tạo là một hệ sinh thái gắn kết chặt chẽ: Chính quyền tạo dựng cơ chế môi trường thuận lợi; doanh nghiệp mang lại nguồn lực đầu tư, năng lực quản trị và thị trường; người dân là chủ thể trực tiếp tham gia cung ứng dịch vụ, bảo tồn di sản và cùng hưởng lợi.

Phát huy các thành quả đạt được, xã Nghĩa Đô cam kết và quyết tâm xây dựng mô hình “Làng du lịch cộng đồng đạt Tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN” giai đoạn 2026 - 2028 theo Kế hoạch số 51 ngày 6/2/2026 của UBND tỉnh Lào Cai, kiên định đưa Nghĩa Đô trở thành điểm đến văn hóa Tày đặc sắc, xanh, thông minh và thân thiện với môi trường.