Bà Phan Thị Bích Mười, Hiệu trưởng Trường THCS Lương Thế Vinh (phường Tân An, Đắk Lắk). Ảnh: NVCC và Al

Những ngày qua, dư luận dành sự quan tâm đặc biệt đến câu chuyện sắp xếp trường lớp tại Đắk Lắk theo chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy. Cùng với câu hỏi trường nào được giữ lại, trường nào sáp nhập, một vấn đề thường được đặt ra là ai sẽ là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng sau sắp xếp?

Khi nhiều trường hợp nhất thành một đầu mối, số lượng chức danh quản lý chắc chắn phải thay đổi. Bài toán nhân sự vì thế nhận được sự quan tâm đặc biệt.

Thế nhưng, sự chú ý nhanh chóng chuyển hướng khi xuất hiện những cán bộ quản lý chủ động viết đơn xin thôi giữ chức vụ, bày tỏ nguyện vọng trở lại làm giáo viên.

Để có một chức danh, mỗi người phải trải qua nhiều năm phấn đấu. Vì vậy, việc chủ động đặt "chiếc ghế" xuống không đơn thuần là thay đổi vị trí công tác, mà còn cho thấy cách mỗi người lựa chọn trước yêu cầu chung.

Nhường vị trí, giữ nghề giáo

Tại phường Tân An, bà Phan Thị Bích Mười, Hiệu trưởng Trường THCS Lương Thế Vinh; ông Nguyễn Công Hàm, Phó hiệu trưởng trường này và bà Bùi Thanh Thúy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đại Hành đã có đơn xin thôi giữ chức vụ quản lý, trở lại làm giáo viên.

Bà Phan Thị Bích Mười, Hiệu trưởng Trường THCS Lương Thế Vinh, xin thôi giữ chức vụ, có nguyện vọng làm giáo viên. Ảnh: NVCC

Đằng sau mỗi chức danh là nhiều năm đứng lớp, rèn luyện chuyên môn, năng lực quản lý và sự tín nhiệm của tập thể. Vì vậy, việc chủ động rời vị trí quản lý khi vẫn còn đủ thời gian công tác không phải lựa chọn dễ dàng.

Ông Nguyễn Công Hàm, sau 25 năm làm công tác quản lý trường học, ở tuổi 56 đã chủ động xin thôi giữ chức Phó hiệu trưởng Trường THCS Lương Thế Vinh. Ông cho rằng đã đến lúc nhường vị trí quản lý cho những giáo viên trẻ có năng lực, giỏi ngoại ngữ, tin học và có sức khỏe tốt hơn để đáp ứng yêu cầu quản lý mới.

Ông Hàm còn khoảng 6 năm công tác. Nếu có chính sách, chế độ hỗ trợ phù hợp đối với cán bộ quản lý tự nguyện nghỉ, ông cho biết sẵn sàng về hưu sớm.

Ở cùng ngôi trường, bà Phan Thị Bích Mười vẫn còn khoảng 12 năm công tác nhưng cũng xin thôi giữ chức hiệu trưởng để trở lại làm giáo viên tiếng Anh. Theo bà, quyết định này xuất phát từ mong muốn tạo thuận lợi cho việc sắp xếp trường học và không chịu áp lực từ gia đình hay bên ngoài.

Còn bà Bùi Thanh Thúy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đại Hành, còn hơn 3 năm công tác. Bà cũng lựa chọn trở lại giảng dạy, dành những năm tháng cuối của nghề cho học sinh trước khi nghỉ hưu.

Ba con người, ba hoàn cảnh. Người đã có 25 năm làm quản lý, người còn hơn một thập niên công tác, người chỉ còn vài năm nữa nghỉ hưu. Nhưng họ cùng gặp nhau ở một lựa chọn: chủ động nhường lại vị trí quản lý. Có lẽ vì thế, nếu tiến lên một chức vụ cần sự phấn đấu thì chủ động bước xuống cũng cần không ít bản lĩnh.

Quan trọng hơn, họ không xem việc trở lại bục giảng là “đi xuống”. Bởi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trước hết cũng là một nhà giáo. Họ chỉ chuyển từ một vị trí công tác sang một vị trí khác, trở về với công việc đã gắn bó từ những ngày đầu của nghề nghiệp.

Bước xuống cũng cần bản lĩnh

Không chỉ ở phường Tân An, câu chuyện tương tự cũng xuất hiện tại phường Ea Kao. Địa phương hiện có 12 trường với 27 cán bộ quản lý. Theo phương án sắp xếp, 12 trường sẽ còn 5 trường. Trong bối cảnh đó, 6 hiệu trưởng và 4 phó hiệu trưởng đã chủ động xin thôi giữ chức vụ quản lý, trở lại làm giáo viên.

6 hiệu trưởng là lãnh đạo các trường Tiểu học Tô Hiệu, Nguyễn Thị Định, Thái Phiên, Lê Lai, Mầm non Ea Kao và Mầm non Rạng Đông. Đáng chú ý, không phải một hay hai người, mà có tới 10 cán bộ quản lý cùng bày tỏ nguyện vọng trở lại đứng lớp.

Đảng uỷ, UBND phường Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk) tổ chức gặp mặt cán bộ quản lý giáo dục trên địa bàn, trước thời điểm sắp xếp bộ máy quản lý giáo dục. Ảnh: UBND phường Ea Kao

Theo phương án sắp xếp được UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt, toàn tỉnh có 1.267 cơ sở giáo dục công lập thuộc diện sắp xếp; sau sắp xếp còn 625 cơ sở, giảm 642 đầu mối, tương đương 50,7%.

Một cuộc sắp xếp quy mô lớn tất yếu đặt ra bài toán nhân sự. Hai trường sáp nhập thành một thì không thể có hai hiệu trưởng; nhiều trường sắp xếp, hợp nhất, số lượng cấp phó cũng phải tính toán lại.

Sắp xếp bộ máy vì thế dễ nói về con số hơn nói về con người. Nhưng phía sau mỗi đầu mối được giảm là những con người đã dành nhiều năm phấn đấu. Chính trong hoàn cảnh ấy, sự tự nguyện có ý nghĩa đặc biệt.

Khi một người đủ điều kiện tiếp tục công tác nhưng chủ động nói “tôi xin trở lại làm giáo viên”, họ giúp tổ chức bớt đi một phần khó khăn trong bài toán nhân sự. Không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng chính vị trí của mình.

Trong cuộc đời công tác, con người thường nỗ lực để tiến lên. Từ giáo viên lên phó hiệu trưởng, từ phó hiệu trưởng lên hiệu trưởng là hành trình bình thường và chính đáng. Nhưng cũng có những thời điểm, biết lùi lại một bước vì tập thể lại là một cách tiến lên về nhân cách.

Tại Đắk Lắk, nhiều điểm trường còn rất khó khăn. Ảnh: N.Giàu

Trở lại bục giảng không phải là "đi xuống"

Khi nói về những trường hợp này, có một cách diễn đạt cần thận trọng: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng “xin xuống làm giáo viên”. Chữ “xuống” vô tình tạo ra cảm giác rằng làm giáo viên là một vị trí thấp hơn.

Nhưng hiệu trưởng trước hết cũng là một nhà giáo. Phó hiệu trưởng trước hết cũng từ bục giảng mà trưởng thành. Chức vụ quản lý là nhiệm vụ tổ chức giao trong một giai đoạn. Còn nghề giáo mới là con đường nghề nghiệp mà họ đã lựa chọn.

Vì vậy, từ phòng hiệu trưởng trở lại lớp học không phải là đi xuống mà là trở về với bục giảng. Họ có thể rời vị trí quản lý, nhưng chưa bao giờ rời khỏi vị trí đáng quý nhất của nghề giáo - vị trí của người thầy. Trước mặt học trò, họ vẫn là thầy, là cô.

Có thể không còn chức danh quản lý đứng trước tên mình. Nhưng đổi lại, họ giữ được một thứ mà không quyết định bổ nhiệm nào có thể trao cho và cũng không quyết định miễn nhiệm nào có thể lấy đi: danh dự của người thầy.

Chức vụ rồi có thể thay đổi, nhưng nghề giáo vẫn còn đó. Những lá đơn xin thôi chức vì việc chung cho thấy một điều giản di: đôi khi chủ động bước xuống không phải là mất đi mà là một cách cống hiến, để giữ nghề và giữ danh dự của người thầy.