Lợi nhuận ngành ngân hàng tiếp tục tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm 2026. Ảnh: VGP

Ngành ngân hàng tiếp tục duy trì bức tranh kinh doanh tích cực trong nửa đầu năm 2026 khi lợi nhuận tăng trưởng mạnh, nhiều ngân hàng hoàn thành gần một nửa kế hoạch năm chỉ sau 6 tháng.

Động lực đến từ tín dụng mở rộng, thu nhập dịch vụ cải thiện và chi phí hoạt động được kiểm soát. Tuy nhiên, phía sau những con số khả quan là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm ngân hàng, trong khi áp lực về chất lượng tài sản, chi phí vốn và nợ xấu đang dần hiện hữu.

Theo thống kê từ các công ty chứng khoán, lợi nhuận trước thuế của nhóm ngân hàng niêm yết trong quý II tăng khoảng 25 - 28% so với cùng kỳ, tiếp nối xu hướng tích cực của quý đầu năm. Tuy vậy, mức tăng này không phân bổ đồng đều mà tập trung chủ yếu ở nhóm ngân hàng có quy mô lớn, lợi thế về vốn và khả năng huy động.

Bức tranh lợi nhuận phân hóa

Vietcombank tiếp tục dẫn đầu hệ thống về lợi nhuận, theo sau là VietinBank, MB, BIDV, VPBank, Agribank và Techcombank. Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao hơn khối ngân hàng thương mại cổ phần, đồng thời là nhóm hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm nhanh nhất.

Trong khi đó, bức tranh của nhóm ngân hàng quy mô trung bình và nhỏ có sự phân hóa rõ rệt. Một số ngân hàng ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận rất cao, song chủ yếu xuất phát từ nền lợi nhuận thấp của cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, không ít ngân hàng dù doanh thu cải thiện nhưng lợi nhuận chỉ tăng nhẹ, thậm chí giảm do phải gia tăng chi phí dự phòng hoặc chi phí vốn.

Tổng hợp từ báo cáo tài chính ngân hàng. Ảnh: Thiên Tâm

Báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh quý II của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho thấy, tăng trưởng lợi nhuận trong nửa đầu năm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng. Thu nhập ngoài lãi, đặc biệt là hoạt động dịch vụ, đang trở thành động lực quan trọng khi nhiều ngân hàng ghi nhận sự cải thiện đáng kể ở các mảng thanh toán, tài trợ thương mại và ngân hàng bán lẻ.

Tuy nhiên, VDSC cũng lưu ý chất lượng nguồn thu ngoài lãi chưa đồng đều giữa các ngân hàng. Bên cạnh các khoản thu ổn định từ dịch vụ, một phần lợi nhuận vẫn đến từ hoạt động thu hồi nợ, thoái vốn hoặc đánh giá lại các khoản đầu tư. Đây là những nguồn thu mang tính thời điểm, khó tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.

Diễn biến tại nhiều ngân hàng cũng cho thấy doanh thu tăng không đồng nghĩa với lợi nhuận tăng tương ứng. Có những trường hợp thu nhập lãi và nguồn thu dịch vụ đều cải thiện nhưng phần tăng thêm đã bị bào mòn bởi chi phí hoạt động, chi phí vốn hoặc áp lực trích lập dự phòng. Điều đó phản ánh chất lượng tăng trưởng đang trở thành yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các ngân hàng, thay vì chỉ là tốc độ mở rộng tín dụng như trước.

Áp lực chất lượng tài sản sẽ rõ hơn trong nửa cuối năm

Bên cạnh triển vọng lợi nhuận tích cực, các báo cáo phân tích đều cho rằng nửa cuối năm sẽ là giai đoạn ngành ngân hàng đối mặt với nhiều thách thức hơn khi chất lượng tài sản bắt đầu chịu sức ép.

Ở góc nhìn về triển vọng, SSI Research đánh giá tăng trưởng tín dụng vẫn là động lực quan trọng của ngành trong bối cảnh nhu cầu vốn của doanh nghiệp phục hồi và biên lãi ròng có dấu hiệu cải thiện. Dòng vốn tiếp tục chảy vào các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, doanh nghiệp lớn và bất động sản, trong khi tín dụng mua nhà có xu hướng chững lại do mặt bằng lãi suất cho vay vẫn ở mức cao và nguồn cung nhà ở giá phù hợp còn hạn chế.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng tín dụng, chất lượng tài sản cũng xuất hiện những tín hiệu cần theo dõi. Theo SSI Research, nợ xấu toàn ngành tiếp tục gia tăng trong quý II, đưa tỷ lệ nợ xấu lên mức cao nhất kể từ năm 2020. Trong khi đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu tiếp tục giảm, cho thấy dư địa dự phòng của nhiều ngân hàng đang thu hẹp.

VDSC cũng cho rằng tốc độ tăng trưởng tín dụng cao thời gian qua có thể đã phần nào làm "pha loãng" tỷ lệ nợ xấu. Khi tăng trưởng tín dụng chậm lại trong nửa cuối năm, áp lực nợ xấu và chi phí dự phòng nhiều khả năng sẽ bộc lộ rõ hơn. Cùng với đó, việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động cũng buộc các ngân hàng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút tiền gửi, qua đó làm gia tăng chi phí vốn và gây áp lực lên biên lợi nhuận.

Nhìn chung, triển vọng của ngành ngân hàng trong năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực khi tăng trưởng tín dụng nhiều khả năng tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng sẽ không còn chia đều cho toàn hệ thống. Lợi thế được dự báo sẽ nghiêng về những ngân hàng có nền tảng vốn vững, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn cao, nguồn thu ngoài lãi ổn định và chất lượng tài sản được kiểm soát tốt. Ngược lại, các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng tín dụng hoặc các khoản thu mang tính đột biến sẽ chịu áp lực lớn hơn khi chi phí vốn và chi phí dự phòng gia tăng, khiến chất lượng lợi nhuận trở thành yếu tố quyết định năng lực tăng trưởng trong thời gian tới.