Nơi nào di dời, nơi nào được bảo tồn?

Cùng với việc kiến tạo không gian đô thị mới hai bên sông Hồng, quy hoạch Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đặt ra các nguyên tắc cụ thể đối với việc di dời, tái thiết, bảo tồn và chỉnh trang các làng xóm hiện hữu.

Theo đó, diện di dời, tái thiết gồm các làng không bảo đảm an toàn phòng, chống, thoát lũ; phần diện tích làng nằm trong phạm vi mở đường giao thông; các làng xóm, khu dân cư thuộc khu vực quy hoạch "phòng khách đô thị" và các làng nằm trong khu vực xây dựng khu đô thị tái định cư, đô thị đa mục tiêu đã được UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.

Trong khi đó, các di tích lịch sử, văn hóa và địa điểm lưu niệm, sự kiện cách mạng, kháng chiến gắn với cộng đồng dân cư được bảo tồn.

Hà Nội đặt nguyên tắc ưu tiên duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng khi bố trí tái định cư cho người dân vùng Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ảnh: Đông Hà

Quy hoạch Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng cũng xác định bảo tồn khu vực lõi của các làng nghề truyền thống, các làng có giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể đã được công nhận, xếp hạng; giữ lại, cải tạo, chỉnh trang khu vực lõi của các làng xóm lâu đời nằm ngoài khu vực "phòng khách đô thị".

Cụ thể, 2 cụm làng thuộc diện di dời theo Quyết định số 257/QĐ-TTg ngày 18/2/2016 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, cụm làng Võng La - Hải Bối thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh không di dời toàn bộ, mà chỉ di dời một phần diện tích khu dân cư nằm trong phạm vi không bảo đảm điều kiện an toàn phòng chống lũ và khu vực xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối, tổng diện tích khoảng 340,87ha.

Làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề có diện tích khoảng 35,5ha.

Hai cụm làng thuộc diện tái thiết để phục vụ mục tiêu kiến tạo "phòng khách đô thị" và Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng gồm cụm Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà, khoảng 96ha; cụm làng Thống Nhất gồm Hạ Trại, Trung Thôn thuộc phường Long Biên, khoảng 12ha.

Bên cạnh đó, có 8 cụm làng thuộc diện bảo tồn, giữ lại, cải tạo và chỉnh trang có chọn lọc, gồm Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan; Văn Đức; Thúy Lĩnh; Yên Mỹ; Đại Lan; Tranh Khúc - Vạn Phúc.

Việc bảo tồn này không bao gồm phần diện tích thuộc khu vực phải di dời theo quy hoạch phòng chống lũ và phần giải phóng mặt bằng để xây dựng hai tuyến Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, các nút giao thông.

Một trong những nguyên tắc được đặt ra là ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng của người dân.

Việc tái định cư được thực hiện theo phương án đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất; đồng thời các khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Theo thứ tự ưu tiên, người dân trước hết được bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã; ưu tiên chuyển từ khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án.

Nếu quỹ đất tại địa bàn không đủ, phương án là nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, tạo thuận lợi để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng.

Các khu định cư tập trung phải có hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, từ giao thông, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh đến không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại - dịch vụ và điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng phần nhu cầu tái định cư còn thiếu và tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội.

Quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án dự kiến khoảng 265ha, bố trí tại cùng địa bàn xã, phường hoặc khu vực lân cận.

Cụ thể, Mê Linh 72ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha; Bát Tràng 35ha; Ô Diên 11ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha; Yên Sở 10ha; Thanh Trì 42ha; Nam Phù 72ha; Hồng Vân 23ha. Quy mô này sẽ tiếp tục được rà soát, bổ sung, điều chỉnh để đáp ứng tối đa nhu cầu.

Đối với Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên - những địa bàn không có quỹ đất tái định cư phía trong đê - người dân dự kiến được bố trí vào các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của thành phố.

Hàng loạt khu tái định cư, đô thị đa mục tiêu được dự kiến

Theo phương án, Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh rộng khoảng 736,84ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh, dự kiến có khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Dự kiến chậm nhất quý II/2027 hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; chậm nhất quý IV-2029 hoàn thành toàn bộ công trình nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội cao tầng và hoàn thành toàn bộ dự án năm 2030.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City) rộng khoảng 474ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và khoảng 5.000 - 10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Dự kiến chậm nhất quý II/2028 hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư; các công trình hạ tầng kỹ thuật và nhà ở tái định cư cao tầng hoàn thành vào năm 2030.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam rộng khoảng 169,5ha, dự kiến bố trí khoảng 14.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng rộng khoảng 270,68ha, dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Trong khi đó, Khu định cư Long Biên - Bồ Đề rộng khoảng 201ha, dự kiến khoảng 25.000 căn hộ chung cư; Khu định cư Lĩnh Nam rộng khoảng 101ha, dự kiến khoảng 12.500 căn hộ chung cư.

Việc kiến tạo không gian mới hai bên sông Hồng gắn với yêu cầu bảo đảm quyền lợi, nơi ở và ổn định cuộc sống của người dân trong vùng dự án. Ảnh: Đông Hà

Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, thành phố áp dụng các chính sách đặc thù phù hợp với Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố.

Theo đó, mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần so với mức quy định được áp dụng đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện pháp lý theo quy định.

Việc bồi thường công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng, vật nuôi thực hiện theo quy định.

Các chính sách hỗ trợ gồm ổn định đời sống; ổn định sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp.

Trường hợp được bồi thường về đất nhưng số tiền không đủ mua suất tái định cư tối thiểu sẽ được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua suất tái định cư.

Đáng chú ý, việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.

Đất ở đủ điều kiện được bồi thường thì được tái định cư. Với gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ, từng hộ được thêm suất tái định cư. Trường hợp đất không được bồi thường nhưng người dân không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn thì được tái định cư. Trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng nhỏ hơn diện tích tối thiểu tách thửa cũng được tái định cư.

Đối với việc di chuyển mồ mả, UBND thành phố Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị tập trung nguồn lực, đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật tại các nghĩa trang tập trung như Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ... để đáp ứng nhu cầu phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm.

Thành phố Hà Nội cũng sẽ chỉ đạo UBND các phường, xã xem xét thêm chính sách nếu cần thiết, trên nguyên tắc phù hợp quy định pháp luật và bảo đảm quyền lợi cho người bị thu hồi đất, di dời, tháo dỡ tài sản. Các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ được công bố, công khai để người dân biết, đồng thuận.

Đồng thời, thành phố sẽ đôn đốc chủ đầu tư đẩy nhanh xây dựng các khu và quỹ nhà tái định cư phục vụ dự án, chỉ thực hiện di dời, giải phóng mặt bằng các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới. Đối với đất công, đất nông nghiệp và các khu vực đủ điều kiện thu hồi đất, thành phố tổ chức giải phóng mặt bằng ngay theo quy định, kể cả trường hợp người dân tự nguyện di dời.

Bảo đảm nơi ở, sinh kế và sự đồng thuận của người dân sẽ là nền tảng để chủ trương lớn về Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đi vào cuộc sống, từng bước kiến tạo diện mạo đô thị mới và mở thêm không gian phát triển cho Thủ đô Hà Nội.