(Thanh tra) - Những vướng mắc về hồ sơ, cấp Giấy chứng nhận và cập nhật dữ liệu đòi hỏi sửa Luật Đất đai sát thực tiễn, tháo gỡ các bất cập, bảo đảm quyền lợi người dân.
Đây là nội dung được đưa ra tại tọa đàm “Hoàn thiện Luật Đất đai và số hóa dữ liệu: Đột phá hướng tới quản lý minh bạch, hiệu quả” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Báo An ninh Thủ đô tổ chức ngày 22/10.
Tọa đàm diễn ra đúng vào thời điểm Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, khóa XVI. Sự kiện tập trung phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa hoàn thiện thể chế pháp lý và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hiện đại, làm nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp.
Một trong những khó khăn lớn hiện nay là hệ thống hồ sơ địa chính được hình thành qua nhiều thời kỳ, trong khi quá trình chuyển nhượng, thừa kế, chia tách và thay đổi mục đích sử dụng đất chưa được cập nhật đầy đủ. Điều này dẫn đến tình trạng thông tin trên giấy tờ không thống nhất với hiện trạng, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và giải quyết thủ tục cấp Giấy chứng nhận.
Theo ông Nguyễn Ngọc Vũ - Trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cả nước hiện có khoảng 104,8 triệu thửa đất trên toàn quốc, trong đó đến nay đã có hơn 68,6 triệu thửa được xây dựng cơ sở dữ liệu và đồng bộ về trung ương, đạt tỷ lệ trên 65%; hơn 52,8 triệu thửa đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”.
Đã có hơn 22 triệu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được đồng bộ sang Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư và hiển thị trên ứng dụng VNeID, có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, giúp người dân không cần xuất trình hồ sơ giấy khi thực hiện thủ tục hành chính. Hệ thống thực hiện đồng bộ trung bình khoảng 1,5 triệu lượt mỗi ngày, số thửa mới tăng thêm khoảng 300.000 thửa mỗi ngày.
Ông cũng chỉ ra, khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở hạ tầng công nghệ, vốn đã được Bộ chuẩn bị tương đối đồng bộ với hệ thống dùng chung, kết nối liên thông giữa các ngành, mà chủ yếu ở chất lượng hồ sơ gốc: nhiều hồ sơ được lập qua các thời kỳ, lưu trữ bằng giấy, thông tin nhân thân chưa đầy đủ, chưa khớp với mã định danh cá nhân, đặc biệt ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; khoảng 58% số thửa thuộc tổ chức chưa có mã định danh; khối lượng còn lại là những trường hợp phức tạp nhất, khó xác minh thông tin chủ sử dụng đất.
Từ thực tiễn quản lý tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Lăng, Phó trưởng Phòng Kinh tế, hạ tầng UBND xã Thanh Trì cho biết, địa phương đang gặp nhiều vướng mắc đối với những trường hợp sử dụng đất ổn định nhưng thiếu giấy tờ gốc, mua bán bằng giấy viết tay, nhận thừa kế chưa hoàn tất thủ tục hoặc có sự khác biệt giữa hồ sơ địa chính và hiện trạng sử dụng.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp phát sinh từ những giao dịch qua nhiều thời kỳ, trong khi tài liệu lưu trữ không đầy đủ hoặc chưa được chỉnh lý. Khi người dân thực hiện thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận, cơ quan có thẩm quyền phải mất nhiều thời gian xác minh, đối chiếu thông tin để xác định điều kiện giải quyết.
Phối hợp xác minh được hơn 4,56 triệu bản ghi thông tin chủ sử dụng đất
Theo ông Lăng, những vướng mắc này đòi hỏi phải có quy định cụ thể về căn cứ xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất và phương pháp đánh giá các tài liệu, chứng cứ hợp pháp. Đối với hồ sơ thiếu giấy tờ hoặc có thông tin chưa thống nhất, cần phân loại rõ từng trường hợp để xác định điều kiện cấp Giấy chứng nhận, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm xử lý vi phạm.
Tuy nhiên, việc tháo gỡ khó khăn phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, không hợp thức hóa hành vi lấn, chiếm đất công hoặc những trường hợp sử dụng đất trái quy định.
Còn Thượng tá Nguyễn Thành Lâm, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an TP. Hà Nội) cho biết, lực lượng Công an đã phối hợp xác minh được hơn 4,56 triệu bản ghi thông tin chủ sử dụng đất, đạt tỷ lệ 95,1%. Khó khăn chính là nhiều trường hợp sử dụng giấy tờ cũ, thông tin nhân thân không đầy đủ, chủ sử dụng đất cư trú ở các tỉnh khác cần tra cứu liên tỉnh nên thời gian phản hồi còn chậm.
Khi hệ thống hoàn thiện, người dân sẽ được cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, không phải cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu; thực hiện giao dịch trực tuyến toàn trình; tra cứu thông tin trên VNeID và iHanoi; đồng thời giúp định danh chính xác chủ sở hữu, hạn chế lừa đảo, tranh chấp.
Về bảo mật, hệ thống sẽ được lưu trữ tại trung tâm dữ liệu dùng chung của Thành phố, phân quyền truy cập rõ ràng theo chức năng, thường xuyên kiểm tra an ninh mạng, phòng ngừa lộ thông tin cá nhân và các cuộc tấn công từ bên ngoài.
Với những kết quả đã đạt được và lộ trình cụ thể, các chuyên gia đều thống nhất số hóa dữ liệu đất đai không chỉ là công việc kỹ thuật mà là cuộc đổi mới toàn diện cách quản lý tài nguyên quốc gia; tạo nền tảng vững chắc cho thị trường bất động sản minh bạch.
