Nhà thiếu nhi UBND huyện Triệu Phong (cũ). Ảnh: LHC

Hàng loạt khu đất công bỏ trống, xuống cấp và sử dụng sai mục đích

Sau khi sáp nhập hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Quảng Trị mới tiếp nhận quản lý 4.902 cơ sở nhà, đất công. Tuy nhiên, công tác quản lý tài sản công tại địa phương thời gian qua bộc lộ nhiều lỗ hổng nghiêm trọng.

Ngay từ khâu quản lý nhà nước, việc ban hành chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí còn chậm trễ, hầu hết các cơ sở nhà, đất trước khi sáp nhập đều chưa được tính toán giá trị quyền sử dụng đất vào giá trị tài sản cơ quan, đơn vị theo quy định. Công tác thanh tra, kiểm tra chuyên đề thiếu thường xuyên khiến các vi phạm kéo dài nhiều năm không được xử lý dứt điểm.

Qua kiểm tra trực tiếp 25 cơ sở nhà, đất, Thanh tra Chính phủ phát hiện có tới 13 cơ sở không đưa vào khai thác suốt hơn 12 tháng liên tục, dẫn tới tình trạng xuống cấp, hư hại nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu do các phương án sắp xếp, xử lý thiếu khả thi, thậm chí giao tài sản cho những đơn vị không hề có nhu cầu sử dụng như tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên, Nhà thiếu nhi và Nhà khách UBND huyện Triệu Phong.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại cơ sở 2 của Phân hiệu Đại học Huế tại số 133 Lý Thường Kiệt (phường Nam Đông Hà) khi không còn nhu cầu nhưng không chủ động đề xuất phương án xử lý, hay khu vực Rạp Trời (phường Ba Đồn) được phê duyệt đấu giá khi mặt bằng chưa giải phóng và đang bị lấn chiếm.

Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên tỉnh Quảng Bình (cũ). Ảnh: LHC

Bên cạnh việc bỏ hoang, có 7 cơ sở được đưa vào khai thác, cho thuê trái quy hoạch và mục đích sử dụng đất được duyệt. Điển hình là các khu đất của Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên tỉnh Quảng Bình tại số 42 Trần Quang Khải và đường Trương Pháp được duyệt đề án cho thuê nhưng bỏ sót nghĩa vụ nộp tiền thuê đất. Tại cơ sở 16 Trần Hưng Đạo do Thành ủy Đông Hà quản lý, phương án sắp xếp chưa phù hợp, tiềm ẩn nguy cơ gây lãng phí lớn.

Không những vậy, tình trạng buông lỏng quản lý tài chính khiến nhiều đơn vị chây ì nộp tiền thuê đất và các loại thuế liên quan, điển hình như tại khu đất Liên đoàn Lao động tỉnh và khu vực bãi tắm Nhật Lệ, Bảo Ninh. Ngoài ra, 3 khu đất vàng từng được thu hồi giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý tại phường Nam Lý, xã Bảo Ninh và xã Lộc Ninh vẫn bị bỏ trống nhiều năm, còn khu vực bãi tắm Đá Nhảy thuộc xã Bắc Trạch lại bị chiếm dụng kinh doanh dịch vụ trái phép suốt thời gian dài mà chính quyền chưa xử lý dứt điểm.

Xác định rõ trách nhiệm và kiên quyết thu hồi nguồn lực thất thoát

Cơ quan thanh tra xác định trách nhiệm đối với những tồn tại, sai phạm kéo dài nói trên thuộc về UBND tỉnh Quảng Bình và UBND tỉnh Quảng Trị giai đoạn trước khi sáp nhập. Cùng chịu trách nhiệm trực tiếp là lãnh đạo các sở, ngành chuyên môn (trước sáp nhập) gồm: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Tài nguyên và Môi trường, Xây dựng, Y tế, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Thuế tỉnh, lãnh đạo UBND các địa phương Đông Hà, Đồng Hới, Triệu Phong, Vĩnh Linh, Ba Đồn, Quảng Trạch, Bố Trạch cùng các chủ đầu tư, tổ chức trực tiếp quản lý cơ sở nhà, đất qua từng thời kỳ.

Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe tỉnh Quảng Bình (cũ). Ảnh: M.P

Để chấm dứt tình trạng lãng phí nguồn lực công, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Quảng Trị khẩn trương tổng rà soát toàn bộ quỹ tài sản công trên địa bàn để xây dựng phương án sắp xếp, xử lý khả thi và đúng quy định pháp luật. Địa phương cần kiên quyết thu hồi các dự án đầu tư vi phạm tiến độ hoặc các khu đất bị bỏ hoang quá 12 tháng, đồng thời xử lý dứt điểm các hành vi lấn chiếm, chiếm dụng trái phép.

Song song với việc rà soát để xem xét kỷ luật nghiêm minh các tập thể, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ, cơ quan thuế và tài chính được yêu cầu tập trung truy thu triệt để hàng tỷ đồng tiền nợ thuế, tiền thuê đất và các khoản tiền thu từ hoạt động cho thuê sai quy định nhằm tránh gây thất thoát ngân sách nhà nước. Trong trường hợp phát hiện các hành vi có dấu hiệu tội phạm, vụ việc sẽ được chuyển ngay sang cơ quan chức năng để điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.