(Thanh tra) - Bằng tình yêu nghề và niềm tự hào về văn hóa dân tộc, cô giáo Hoàng Thị Thu Hường, Trường Mầm non Mậu A 2, xã Mậu A, tỉnh Lào Cai đã đưa văn hóa Tày - Dao vào hoạt động giáo dục. Những cách làm sáng tạo của cô giúp trẻ thêm hiểu, yêu và trân trọng bản sắc quê hương ngay từ tuổi mầm non.
Trường Mầm non Mậu A 2 có trên 50% trẻ là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Với cô Hoàng Thị Thu Hường, đây không chỉ là đặc điểm của nhà trường mà còn là điều kiện thuận lợi để đưa văn hóa địa phương vào các hoạt động giáo dục. Bởi theo cô, những nét văn hóa gần gũi với đời sống gia đình và cộng đồng sẽ dễ dàng đến với trẻ hơn khi được giới thiệu bằng những hình thức trực quan, sinh động.
Từ suy nghĩ đó, năm học 2024-2025, cô xây dựng sáng kiến “Biện pháp xây dựng mô hình trường học gắn liền với bảo tồn văn hóa dân tộc địa phương”, với điểm nhấn là “Góc bản sắc dân tộc Tày - Dao” trong khuôn viên trường.
Không gian được bài trí bằng trang phục truyền thống, túi thổ cẩm, giỏ đan, mẹt, cối giã gạo, bó lúa cùng nhiều vật dụng quen thuộc trong đời sống đồng bào địa phương. Mỗi hiện vật đều mang một câu chuyện riêng về sinh hoạt, lao động và phong tục của người Tày, người Dao.
Tại đây, học sinh không chỉ được nhìn ngắm mà còn có cơ hội trực tiếp quan sát, tìm hiểu, gọi tên những đồ vật vốn quen thuộc với ông bà, cha mẹ. Giáo viên cũng có thêm tư liệu để lồng ghép nội dung giáo dục văn hóa vào các giờ học và hoạt động vui chơi. Những kiến thức về truyền thống vì thế không còn xa lạ mà được truyền tải từ chính những điều trẻ có thể nhìn thấy và trải nghiệm hằng ngày.
Mô hình nhận được sự hưởng ứng của phụ huynh và người dân địa phương. Nhiều gia đình tự nguyện đóng góp hiện vật, cùng nhà trường hoàn thiện không gian trải nghiệm. Sự tham gia ấy không chỉ giúp phong phú thêm các tư liệu văn hóa mà còn tạo sự gắn kết giữa nhà trường với cộng đồng trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống.
Chị Đặng Thị Mai, phụ huynh có con theo học tại trường chia sẻ: “Thấy con đi học về biết hát dân ca, biết gọi tên những đồ dùng truyền thống của người Tày, người Dao, chúng tôi rất tự hào. Gia đình nào cũng mong muốn đồng hành cùng nhà trường để gìn giữ nét văn hóa ông bà để lại”.
Từ những hoạt động gần gũi ấy, văn hóa truyền thống dần trở thành một phần trong môi trường học tập của trẻ. Các em được tiếp xúc với những nét sinh hoạt của cộng đồng mình không chỉ qua lời kể của người lớn mà còn bằng những trải nghiệm cụ thể, phù hợp với lứa tuổi.
Không chỉ chú trọng các hoạt động trải nghiệm trực tiếp, cô Hường còn tìm tòi ứng dụng công nghệ để đổi mới cách xây dựng và chia sẻ học liệu. Năm học 2025-2026, cô tiếp tục xây dựng sáng kiến “Xây dựng thư viện số mầm non ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) - hỗ trợ giáo viên và phụ huynh truy cập học liệu mọi lúc, mọi nơi”.
Thư viện được xây dựng trên nền tảng Google Sites, kết hợp chatbot AI, cung cấp nhiều nguồn học liệu như video bài giảng STEAM tích hợp văn hóa địa phương, giáo án điện tử, truyện kể dân gian, bài hát dân ca Tày - Dao và tài liệu hướng dẫn phối hợp giữa gia đình với nhà trường.
Với giáo viên, đây là nguồn tư liệu hỗ trợ tìm kiếm, lựa chọn nội dung phục vụ giảng dạy. Với phụ huynh, thư viện tạo thêm điều kiện để đồng hành cùng con trong các hoạt động học tập tại nhà. Đáng chú ý, việc đưa những câu chuyện dân gian, làn điệu dân ca và hình ảnh văn hóa địa phương vào học liệu số giúp nội dung truyền thống có thêm cách tiếp cận phù hợp với trẻ trong môi trường giáo dục hiện nay.
Theo cô Hoàng Thị Thu Hường, công nghệ số mở ra nhiều cách thức mới để giáo viên và phụ huynh cùng hỗ trợ trẻ khám phá văn hóa truyền thống. Thời gian tới, cô sẽ tiếp tục nghiên cứu, phát triển các trò chơi và học liệu tương tác ứng dụng AI, giúp trẻ tìm hiểu bản sắc dân tộc bằng những hình thức sinh động, dễ tiếp nhận.
Cô Phạm Thị Hoa, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Mầm non Mậu A 2 cho biết, nhà trường luôn khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp, gắn hoạt động giáo dục với thực tiễn địa phương. Những sáng kiến của cô Hường góp phần tạo môi trường học tập giàu bản sắc, giúp trẻ hiểu biết và thêm tự hào về văn hóa dân tộc mình.
Cùng với mô hình trải nghiệm và thư viện số, nhà trường còn đưa điệu múa Dậm thuông của người Tày vào hoạt động thể dục sáng thứ Hai và thứ Sáu hằng tuần. Các động tác múa được lựa chọn, điều chỉnh phù hợp với lứa tuổi, vừa tạo không khí vui tươi, giúp trẻ rèn luyện thể chất, vừa giúp các em làm quen với một nét văn hóa truyền thống của địa phương.
Ở lứa tuổi mầm non, nhận thức về văn hóa quê hương có thể bắt đầu từ những điều rất giản dị: Một bộ trang phục truyền thống, chiếc giỏ đan, một làn điệu dân ca hay điệu múa được tập cùng bạn bè. Khi những hình ảnh ấy thường xuyên hiện diện trong các hoạt động ở trường, trẻ có thêm cơ hội nhận biết và hình thành sự gắn bó với văn hóa của cộng đồng mình.
Từ những việc làm cụ thể, cô giáo Hoàng Thị Thu Hường đang góp phần đưa văn hóa Tày - Dao đến gần hơn với trẻ mầm non. Việc kết hợp giữa trải nghiệm thực tế, học liệu số và sự đồng hành của phụ huynh mở ra cách làm thiết thực trong gìn giữ bản sắc văn hóa ngay từ cơ sở. Những giá trị truyền thống được trao truyền qua từng hoạt động học tập, vui chơi hôm nay sẽ là hành trang để trẻ thêm hiểu, thêm yêu và trân trọng cội nguồn của mình.
